(2 1 ۱19210 ۰ شرح جامع مثنوی معنوی ۳۱ آهنگ کاری کردن است چه آن کار خوب باشد و چه بد. اما غالباً در عرف به قصد و آهنگ در امور عالی اطلاق میشود. صاحب کتاب الانسانالکامل گوید که همّت. عزیزترین چیزی است که خداوند در نهاد آدمی به ودیعت نهاده است . اما در اصطلاح صوفیه همّت دارای سه مرتبت است: یکی همّت افاقه. و دیگری همت ائفه. و سوم همّت عالی. مرتبة نخست همّت افاقه است که منظور از آن صیانتِ قلب از گرایش به امور پستِ دنیوی است که درواقع نوعی زهد محسوب میشود. مرتبهٌ دوم همّت آنفه است که منظور اینست که صاحب این همّت به نتایج طاعات و واب اعمال دل نبندد. درواقع نه اسیر امّل است و نه مقیّد به ثواب عمل. مرتبة سوّم همّتِ عالی است که صاحب آن جز حضرت حق به چیزی توجّه ندارد و حتّی به احوال و مقامات عرفانی نیز دلبسته نمیشود بلکه با تمام قوا و با همه وجود تنها به حق روی میکند . گاه در نزد صوفیّه همّت را بر توجّه پیر به مرید اطلاق کنند برای کمال بخشیدن به او. همچنین اصطلاح «همّت خواستن» نیز در میان صوفیه رایج است؛ مثلاً میگویند: «از پیر همّت بخواه.» یعنی از ۳ روحی و معنوی پیر کمک بگیر. اما در اینجا مولانا سکوب ای حسامالذین, همّت همّت عالی تو یعنی مرتبهُ والای روحانی تو بود که سبب ظهور و فیضان مثنوی معنوی سد. چه. مستمع لایق گوینده را بر سر وجد و ذوق آورد و موجب ظهور معانی گرانقدر شود. در اين باب به شرح بیت (۳۲۰۷- ۳۲۰۴) دفتر سوّم رجوع شود. امدادائه مکی از شارحان مثنوی به مناسبت این بیت حکایتی نقل میکند که مضمون آن اینست: روزی یکی از دراويش صاحبدل در مجلس یکی از خطبا حاضر میشود. خطیب سخن آغاز میکند و معانی جلیلی در بیان میآورد که اهل مجلس را یس به تحسین و اعجاب وا میدارد. اين امر سیب عجب و تفاخر گوینده میشود و در اثنای کلام بر مستمعان منت مینهد و میگوید: اين منم که معانی بکر و بینظیر بر زبان میرانم. آن صاحبدل از این خودبینی نزنذخاطر میگردد و پیش خود میگوید از کجا که اين سخنان عالی از ضمیر تو نشأت يافته. شاید در این مجلس کسانی باشند که قابلیت روحی و علوّ معنوی انان موجب فیضان معانی از تو شده باشد؟ از اینرو سر خود در گریبان فرو میکشد و با انگشتانش گوش خود را فرو میبندد بطوریکه دیگر چیزی تمی ختوو ود این احطاه عیبر اراد ای رای روتوم کود هی کار ۱ ر.ک. کشاف اصطلاحات الفنون. ج ۲. ص ۱۵۳۸ - ۱۵۳۷. ۲ ر.اک. شرح منازل السائرین. ص ۱۶۷ - ۱۶۶ و ترجمهة اصطلاحات الصوفیه. ص ۱۵۸ - ۱۵۷. ۳ ر.ک. مثشنوی مولوی معنوی. ج ۰۵ ص ۴. 00۰36۲۱30۲9 ۱0 0 0
— পৃষ্ঠা ১৬ —
লেখাটি পিডিএফ থেকে স্বয়ংক্রিয়ভাবে নেওয়া, তাই ভুল থাকতে পারে। সন্দেহ হলে আসল পৃষ্ঠা দেখুন।