الجواهر الحسان في تفسير القرآن
/ ১০৬১
📝 লেখা
📑 সূচিপত্র — [آية 16]
  1. [سورة الفاتحة]
  2. [آية 1]
  3. [آية 2]
  4. [آية 4]
  5. [آية 5]
  6. [سورة البقرة]
  7. [آية 1]
  8. [آية 4]
  9. [آية 7]
  10. [آية 11]
  11. [آية 14]
  12. [آية 18]
  13. [آية 19]
  14. [آية 20]
  15. [آية 22]
  16. [آية 24]
  17. [آية 26]
  18. [آية 27]
  19. [آية 29]
  20. [آية 32]
  21. [آية 33]
  22. [آية 60]
  23. [آية 61]
  24. [آية 70]
  25. [آية 74]
  26. [آية 75]
  27. [آية 76]
  28. [آية 78]
  29. [آية 79]
  30. [آية 81]
  31. [آية 109]
  32. [آية 1]
  33. سورة آل عمران بسم الله الرحمن الرحيم
  34. [آية 3]
  35. [آية 4]
  36. [آية 5]
  37. [آية 6]
  38. [آية 7]
  39. [آية 16]
  40. [آية 18]
  41. [آية 99]
  42. [آية 1]
  43. أهلها الآية وفي البخاري عن عائشة رضي الله عنها أنها قالت ما
  44. [آية 2]
  45. [آية 3]
  46. [آية 4]
  47. [آية 6]
  48. [آية 8]
  49. [آية 10]
  50. [آية 12]
  51. [آية 13]
  52. [آية 17]
  53. [آية 18]
  54. [آية 20]
  55. [آية 22]
  56. [آية 23]
  57. [آية 24]
  58. [آية 25]
  59. [آية 26]
  60. [آية 30]
  61. [آية 31]
  62. [آية 33]
  63. [آية 35]
  64. [آية 36]
  65. [آية 37]
  66. [آية 39]
  67. [آية 41]
  68. [آية 43]
  69. [آية 44]
  70. [آية 46]
  71. [آية 49]
  72. [آية 53]
  73. [آية 55]
  74. [آية 58]
  75. [آية 59]
  76. [آية 60]
  77. [آية 61]
  78. [آية 65]
  79. [آية 69]
  80. [آية 70]
  81. [آية 75]
  82. [آية 77]
  83. [آية 78]
  84. [آية 81]
  85. [آية 84]
  86. [آية 86]
  87. [آية 89]
  88. [آية 91]
  89. [آية 92]
  90. [آية 93]
  91. [آية 94]
  92. [آية 95]
  93. [آية 97]
  94. [آية 98]
  95. [آية 101]
  96. [آية 102]
  97. [آية 103]
  98. [آية 104]
  99. [آية 106]
  100. [آية 108]
  101. [آية 111]
  102. [آية 113]
  103. [آية 123]
  104. [آية 153]
  105. [آية 1]
  106. سورة المائدة
  107. [آية 2]
  108. [آية 3]
  109. [آية 4]
  110. [آية 5]
  111. [آية 7]
  112. [آية 13]
  113. [آية 15]
  114. [آية 17]
  115. [آية 21]
  116. [آية 23]
  117. [آية 32]
  118. [آية 40]
  119. [آية 1]
  120. بالتسبيح قلت وعن جابر بن عبد الله قال لما نزلت سورة الأنعام
  121. [آية 2]
  122. [آية 4]
  123. [آية 7]
  124. [آية 11]
  125. [آية 13]
  126. [آية 19]
  127. [آية 20]
  128. [آية 25]
  129. [آية 28]
  130. [آية 32]
  131. [آية 34]
  132. [آية 36]
  133. [آية 38]
  134. [آية 39]
  135. [آية 44]
  136. [آية 48]
  137. [آية 54]
  138. [آية 55]
  139. [آية 56]
  140. [آية 59]
  141. [آية 60]
  142. [آية 62]
  143. [آية 66]
  144. [آية 69]
  145. [آية 70]
  146. [آية 71]
  147. [آية 73]
  148. [آية 76]
  149. [آية 78]
  150. [آية 80]
  151. [آية 84]
  152. [آية 88]
  153. [آية 91]
  154. [آية 102]
  155. [آية 159]
  156. [آية 163]
  157. [آية 165]
  158. [سورة الأعراف]
  159. [آية 1]
  160. [آية 5]
  161. [آية 7]
  162. [آية 10]
  163. [آية 16]
  164. [آية 17]
  165. [آية 19]
  166. [آية 22]
  167. [آية 28]
  168. [آية 32]
  169. [آية 34]
  170. [آية 38]
  171. [آية 39]
  172. [آية 41]
  173. [آية 46]
  174. [آية 47]
  175. [آية 50]
  176. [آية 54]
  177. [آية 56]
  178. [آية 58]
  179. [آية 59]
  180. [آية 62]
  181. [آية 70]
  182. [آية 71]
  183. [آية 73]
  184. [آية 105]
  185. [آية 158]
  186. [سورة الأنفال]
  187. [آية 1]
  188. [آية 5]
  189. [آية 7]
  190. [آية 8]
  191. [آية 10]
  192. [آية 12]
  193. [آية 16]
  194. [آية 19]
  195. [آية 25]
  196. [آية 28]
  197. [آية 31]
  198. [آية 32]
  199. [آية 33]
  200. [آية 36]
  201. [آية 38]
  202. [آية 42]
  203. [آية 43]
  204. [آية 44]
  205. [آية 45]
  206. [آية 48]
  207. [آية 49]
  208. [آية 56]
  209. [آية 58]
  210. [آية 61]
  211. [آية 64]
  212. [آية 66]
  213. [آية 68]
  214. [آية 71]
  215. [آية 73]
  216. [سورة التوبة]
  217. [آية 1]
  218. [آية 4]
  219. [آية 12]
  220. [آية 14]
  221. [آية 16]
  222. [آية 19]
  223. [آية 23]
  224. [آية 26]
  225. [آية 27]
  226. [آية 28]
  227. [آية 33]
  228. [آية 108]
  229. [آية 126]
  230. [آية 1]
  231. تفسير سورة يونس عليه السلام
  232. [آية 3]
  233. [آية 6]
  234. [آية 9]
  235. [آية 11]
  236. [آية 12]
  237. [آية 17]
  238. [آية 22]
  239. [آية 25]
  240. [آية 28]
  241. [آية 30]
  242. [آية 37]
  243. [آية 57]
  244. [آية 67]
  245. [آية 1]
  246. تفسير سورة هود عليه السلام مكية إلا نحو ثلاث آيات
  247. [آية 2]
  248. [آية 6]
  249. [آية 7]
  250. [آية 17]
  251. [آية 111]
  252. [آية 1]
  253. تفسير سورة يوسف عليه السلام
  254. [آية 4]
  255. [آية 8]
  256. [آية 15]
  257. [آية 58]
  258. [آية 79]
  259. [آية 1]
  260. تفسير سورة الرعد
  261. [آية 3]
  262. [آية 5]
  263. [آية 7]
  264. [آية 12]
  265. [آية 14]
  266. [آية 16]
  267. [آية 18]
  268. [آية 24]
  269. [آية 30]
  270. [آية 33]
  271. [سورة إبراهيم]
  272. [آية 1]
  273. [آية 8]
  274. [آية 11]
  275. [آية 44]
  276. [سورة الحجر]
  277. [آية 1]
  278. [آية 12]
  279. [آية 18]
  280. [آية 23]
  281. [آية 27]
  282. [آية 39]
  283. [آية 49]
  284. [آية 63]
  285. [آية 68]
  286. [آية 82]
  287. [آية 88]
  288. [آية 90]
  289. [آية 1]
  290. تفسير سورة النحل وهي مكية غير آيات يسيرة يأتي بيانها إن شاء الله
  291. [آية 2]
  292. [آية 7]
  293. [آية 10]
  294. [آية 14]
  295. [آية 27]
  296. [آية 41]
  297. [آية 45]
  298. [سورة الإسراء]
  299. [آية 1]
  300. [آية 2]
  301. [آية 4]
  302. [آية 6]
  303. [آية 7]
  304. [آية 11]
  305. [آية 13]
  306. [آية 16]
  307. [آية 18]
  308. [آية 23]
  309. [آية 26]
  310. [آية 30]
  311. [آية 36]
  312. [آية 37]
  313. [آية 39]
  314. [آية 40]
  315. [آية 45]
  316. [آية 58]
  317. [آية 1]
  318. الخدري أن النبي صلى الله عليه وسلم قال من قرأ سورة الكهف كما
  319. [آية 5]
  320. [آية 6]
  321. [آية 7]
  322. [آية 15]
  323. [آية 21]
  324. [آية 45]
  325. [آية 1]
  326. تفسير سورة مريم عليها السلام
  327. [آية 4]
  328. [آية 7]
  329. [آية 13]
  330. [آية 23]
  331. [آية 25]
  332. [آية 27]
  333. [آية 30]
  334. [آية 97]
  335. [آية 1]
  336. تفسير سورة طه وهي مكية بسم الله الرحمن الرحيم
  337. [آية 3]
  338. [آية 6]
  339. [آية 22]
  340. [آية 1]
  341. سورة الأنبياء عيهم الصلاة والسلام مكية بإجماع
  342. [آية 2]
  343. [آية 4]
  344. [آية 9]
  345. [آية 19]
  346. [آية 26]
  347. [آية 31]
  348. [آية 42]
  349. [آية 75]
  350. [آية 87]
  351. [آية 88]
  352. [آية 92]
  353. [آية 98]
  354. [آية 101]
  355. [آية 107]
  356. [آية 1]
  357. تفسير سورة الحج وهى مكية
  358. [آية 2]
  359. [آية 5]
  360. [آية 9]
  361. [آية 12]
  362. [آية 18]
  363. [آية 22]
  364. [آية 25]
  365. [آية 28]
  366. [آية 30]
  367. [آية 32]
  368. [آية 34]
  369. [آية 37]
  370. [آية 39]
  371. [آية 41]
  372. [آية 47]
  373. [آية 53]
  374. [آية 64]
  375. [آية 70]
  376. [سورة المؤمنون]
  377. [آية 1]
  378. [آية 3]
  379. [آية 14]
  380. [آية 16]
  381. [آية 27]
  382. [آية 1]
  383. تفسير سورة النور وهى مدنية
  384. [آية 3]
  385. [آية 6]
  386. [آية 8]
  387. [آية 14]
  388. [آية 22]
  389. [آية 23]
  390. [آية 27]
  391. [آية 29]
  392. [آية 32]
  393. [آية 34]
  394. [آية 36]
  395. [آية 37]
  396. [آية 38]
  397. [آية 41]
  398. [آية 44]
  399. [آية 63]
  400. [آية 1]
  401. تفسير سورة الفرقان وهى مكية فى قول الجمهور بسم الله الرحمن
  402. [آية 7]
  403. [آية 10]
  404. [آية 73]
  405. [آية 77]
  406. [آية 1]
  407. تفسير سورة الشعراء وهى مكية كلها فى قول الجمهور بسم الله
  408. [آية 10]
  409. [آية 25]
  410. [آية 46]
  411. [آية 54]
  412. [آية 1]
  413. تفسير سورة النمل وهى مكية بسم الله الرحمن الرحيم قوله تعالى
  414. [آية 6]
  415. [آية 11]
  416. [آية 18]
  417. [آية 22]
  418. [آية 26]
  419. [آية 47]
  420. [آية 60]
  421. [آية 65]
  422. [آية 1]
  423. تفسير سورة القصص وهى مكية الا قوله تعالى ان الذى فرض عليك
  424. [آية 6]
  425. [آية 13]
  426. [آية 20]
  427. [آية 23]
  428. [آية 83]
  429. [سورة العنكبوت]
  430. [آية 1]
  431. [آية 9]
  432. [آية 22]
  433. [آية 25]
  434. [آية 32]
  435. [آية 47]
  436. [آية 57]
  437. [آية 60]
  438. [سورة الروم]
  439. [آية 1]
  440. [آية 8]
  441. [آية 38]
  442. [آية 43]
  443. [آية 1]
  444. تفسير سورة لقمان وهى مكية غير ءايتين قال قتادة اولهما ولو ان
  445. [آية 7]
  446. [آية 13]
  447. [آية 18]
  448. [آية 20]
  449. [آية 32]
  450. [آية 1]
  451. تفسير سورة السجدة وهى مكية - غير ثلاث ءايات نزلت بالمدينة
  452. [آية 5]
  453. [آية 14]
  454. [آية 17]
  455. [آية 20]
  456. [سورة الأحزاب]
  457. [آية 1]
  458. [آية 4]
  459. [آية 6]
  460. [آية 19]
  461. [سورة سبأ]
  462. [آية 1]
  463. [آية 8]
  464. [آية 13]
  465. [آية 14]
  466. [آية 15]
  467. [آية 16]
  468. [آية 17]
  469. [آية 20]
  470. [آية 24]
  471. [آية 31]
  472. [آية 38]
  473. [آية 45]
  474. [آية 51]
  475. [آية 1]
  476. تفسير سورة فاطر وهى مكية
  477. [آية 3]
  478. [آية 11]
  479. [آية 1]
  480. تفسير سورة يس
  481. [آية 6]
  482. [آية 9]
  483. [آية 48]
  484. [آية 55]
  485. [آية 59]
  486. [آية 70]
  487. [آية 1]
  488. تفسير سورة الصافات وهي مكية بسم الله الرحمن الرحيم
  489. [آية 10]
  490. [آية 23]
  491. [آية 27]
  492. [آية 36]
  493. [آية 51]
  494. [آية 55]
  495. [آية 73]
  496. [آية 79]
  497. [آية 96]
  498. [آية 103]
  499. [آية 125]
  500. [آية 137]
  501. [آية 144]
  502. [آية 148]
  503. [آية 159]
  504. [آية 1]
  505. تفسير سورة ص وهي مكية بإجماع
  506. [آية 2]
  507. [آية 5]
  508. [آية 15]
  509. [آية 20]
  510. [آية 22]
  511. [آية 26]
  512. [آية 29]
  513. [آية 31]
  514. [آية 35]
  515. [آية 41]
  516. [آية 46]
  517. [آية 49]
  518. [آية 61]
  519. [آية 65]
  520. [آية 1]
  521. فيحتمل أن ينتصب على الاغراء ويحتمل ان ينتصب على القسم على
  522. [آية 2]
  523. [آية 5]
  524. [آية 8]
  525. [آية 10]
  526. [آية 13]
  527. [آية 20]
  528. [آية 23]
  529. [آية 24]
  530. [آية 25]
  531. [آية 60]
  532. [آية 68]
  533. [آية 71]
  534. [سورة غافر]
  535. [آية 1]
  536. [آية 7]
  537. [آية 9]
  538. [آية 13]
  539. [آية 16]
  540. [آية 28]
  541. [آية 34]
  542. [آية 79]
  543. [سورة فصلت]
  544. [آية 1]
  545. [آية 4]
  546. [آية 11]
  547. [آية 12]
  548. [آية 16]
  549. [آية 19]
  550. [آية 31]
  551. [آية 33]
  552. [آية 37]
  553. [آية 39]
  554. [آية 43]
  555. [آية 45]
  556. [آية 49]
  557. [سورة الشورى]
  558. [آية 1]
  559. [آية 7]
  560. [آية 9]
  561. [آية 13]
  562. [آية 14]
  563. [آية 16]
  564. [آية 19]
  565. [آية 22]
  566. [آية 24]
  567. [آية 25]
  568. [آية 28]
  569. [آية 29]
  570. [آية 33]
  571. [آية 36]
  572. [آية 1]
  573. تفسير سورة الزخرف وهي مكية
  574. [آية 5]
  575. [آية 10]
  576. [آية 15]
  577. [آية 18]
  578. [آية 25]
  579. [آية 33]
  580. [آية 35]
  581. [آية 39]
  582. [آية 46]
  583. [آية 53]
  584. [آية 59]
  585. [آية 67]
  586. [آية 68]
  587. [آية 79]
  588. [آية 1]
  589. تفسير سورة الدخان وهي مكية
  590. [آية 5]
  591. [آية 8]
  592. [آية 1]
  593. تفسير سورة الجاثية وهي مكية
  594. [آية 6]
  595. [آية 14]
  596. [آية 23]
  597. [آية 24]
  598. [آية 29]
  599. [آية 1]
  600. تفسير سورة الأحقاف وهي مكية
  601. [آية 6]
  602. [آية 10]
  603. [آية 15]
  604. [آية 16]
  605. [آية 19]
  606. [آية 21]
  607. [آية 24]
  608. [آية 28]
  609. [آية 32]
  610. [سورة محمد]
  611. [آية 1]
  612. [آية 3]
  613. [آية 6]
  614. [آية 11]
  615. [آية 16]
  616. [آية 20]
  617. [آية 21]
  618. [آية 24]
  619. [آية 29]
  620. [آية 35]
  621. [آية 1]
  622. تفسير سورة الفتح وهي مدنية
  623. [آية 2]
  624. [آية 6]
  625. [آية 11]
  626. [آية 12]
  627. [آية 18]
  628. [آية 20]
  629. [آية 22]
  630. [آية 26]
  631. [آية 27]
  632. [آية 29]
  633. [آية 1]
  634. تفسير سورة الحجرات وهي مدنية بإجماع
  635. [آية 2]
  636. [آية 3]
  637. [آية 9]
  638. [آية 12]
  639. [آية 13]
  640. [آية 14]
  641. [آية 1]
  642. تفسير سورة ق وهي مكية باجماع
  643. [آية 3]
  644. [سورة الذاريات]
  645. [آية 1]
  646. [آية 7]
  647. [آية 15]
  648. [آية 19]
  649. [آية 22]
  650. [آية 23]
  651. [آية 30]
  652. [آية 35]
  653. [سورة الطور]
  654. [آية 1]
  655. [آية 3]
  656. [آية 7]
  657. [آية 19]
  658. [آية 22]
  659. [آية 23]
  660. [آية 25]
  661. [سورة النجم]
  662. [آية 1]
  663. [آية 10]
  664. [آية 13]
  665. [آية 19]
  666. [آية 24]
  667. [آية 31]
  668. [آية 36]
  669. [سورة القمر]
  670. [آية 1]
  671. [آية 2]
  672. [آية 11]
  673. [آية 20]
  674. [آية 33]
  675. [آية 45]
  676. [آية 52]
  677. [آية 1]
  678. تفسير سورة الرحمن عز وجل وهي مكية في قول الجمهور
  679. [آية 7]
  680. [آية 14]
  681. [آية 19]
  682. [آية 27]
  683. [آية 37]
  684. [آية 54]
  685. [آية 60]
  686. [آية 70]
  687. [آية 1]
  688. تفسير سورة الواقعة وهي مكية بإجماع ممن يعتد بقوله
  689. [آية 8]
  690. [آية 15]
  691. [آية 24]
  692. [آية 28]
  693. [آية 1]
  694. تفسير سورة الحديد وهي مدنية ويشبه صدرها أن يكون مكيا
  695. [آية 8]
  696. [آية 9]
  697. [آية 10]
  698. [آية 16]
  699. [آية 21]
  700. [آية 24]
  701. [آية 27]
  702. [آية 28]
  703. [آية 1]
  704. تفسير سورة المجادلة وهي مدنية
  705. [آية 3]
  706. [آية 7]
  707. [آية 12]
  708. [آية 13]
  709. [آية 1]
  710. تفسير سورة الحشر وهي مدنية
  711. [آية 3]
  712. [آية 8]
  713. [آية 10]
  714. [آية 11]
  715. [آية 17]
  716. [آية 21]
  717. [آية 1]
  718. تفسير سورة الممتحنة وهي مدنية بإجماع
  719. [آية 2]
  720. [آية 5]
  721. [آية 11]
  722. [آية 13]
  723. [آية 1]
  724. تفسير سورة الصف وهي مدنية في قول الجمهور وقيل مكية
  725. [آية 5]
  726. [آية 10]
  727. [آية 1]
  728. تفسير سورة الجمعة وهي مدنية
  729. [آية 6]
  730. [آية 10]
  731. [سورة المنافقون]
  732. [آية 1]
  733. [آية 5]
  734. [آية 6]
  735. [سورة التغابن]
  736. [آية 1]
  737. [آية 15]
  738. [آية 1]
  739. تفسير سورة الطلاق وهي مدنية
  740. [آية 2]
  741. [آية 3]
  742. [آية 6]
  743. [آية 8]
  744. [آية 1]
  745. تفسير سورة التحريم وهي مدنية بإجماع
  746. [آية 2]
  747. [آية 5]
  748. [آية 10]
  749. [آية 1]
  750. تفسير سورة الملك وهي مكية بإجماع
  751. [آية 3]
  752. [آية 6]
  753. [آية 20]
  754. [آية 24]
  755. [آية 1]
  756. تفسير سورة القلم وهي مكية بلا خلاف
  757. [آية 2]
  758. [آية 4]
  759. [آية 12]
  760. [آية 14]
  761. [آية 43]
  762. [آية 1]
  763. تفسير سورة الحاقة وهي مكية بإجماع
  764. [آية 5]
  765. [آية 16]
  766. [آية 18]
  767. [آية 33]
  768. [سورة المعارج]
  769. [آية 1]
  770. [آية 3]
  771. [آية 5]
  772. [آية 10]
  773. [آية 24]
  774. [آية 38]
  775. [آية 1]
  776. تفسير سورة نوح عليه السلام وهي مكية بإجماع
  777. [آية 13]
  778. [آية 24]
  779. [آية 1]
  780. تفسير سورة الجن وهي مكية باجماع
  781. [آية 5]
  782. [آية 10]
  783. [آية 18]
  784. [آية 1]
  785. تفسير سورة المزمل وهي مكية في قول الجمهور
  786. [آية 2]
  787. [آية 5]
  788. [آية 6]
  789. [آية 9]
  790. [آية 20]
  791. [آية 1]
  792. تفسير سورة المدثر وهي مكية باجماع
  793. [آية 6]
  794. [آية 11]
  795. [آية 23]
  796. [آية 37]
  797. [سورة القيامة]
  798. [آية 1]
  799. [آية 6]
  800. [آية 16]
  801. [آية 26]
  802. [آية 38]
  803. [سورة الإنسان]
  804. [آية 1]
  805. [آية 3]
  806. [آية 9]
  807. [آية 16]
  808. [آية 21]
  809. [آية 28]
  810. [سورة المرسلات]
  811. [آية 1]
  812. [آية 11]
  813. [آية 30]
  814. [سورة النبأ]
  815. [آية 1]
  816. [آية 2]
  817. [آية 19]
  818. [آية 30]
  819. [سورة النازعات]
  820. [آية 1]
  821. [آية 7]
  822. [آية 19]
  823. [سورة عبس]
  824. [آية 1]
  825. [آية 18]
  826. [آية 1]
  827. تفسير سورة التكوير وهي مكية بإجماع
  828. [آية 6]
  829. [آية 14]
  830. [سورة الإنفطار]
  831. [آية 1]
  832. [آية 1]
  833. تفسير سورة المطففين وهي مكية في قول جماعة
  834. [آية 2]
  835. [آية 8]
  836. [آية 21]
  837. [سورة الإنشقاق]
  838. [آية 1]
  839. [آية 2]
  840. [آية 9]
  841. [سورة البروج]
  842. [آية 1]
  843. [آية 10]
  844. [سورة الطارق]
  845. [آية 1]
  846. [آية 8]
  847. [سورة الأعلى]
  848. [آية 1]
  849. [آية 6]
  850. [آية 13]
  851. [آية 14]
  852. [سورة الغاشية]
  853. [آية 1]
  854. [آية 11]
  855. [سورة الفجر]
  856. [آية 1]
  857. [آية 15]
  858. [آية 22]
  859. [آية 1]
  860. تفسير سورة البلد وهي مكية في قول الجمهور وقيل مدنية
  861. [آية 2]
  862. [آية 11]
  863. [سورة الشمس]
  864. [آية 1]
  865. [آية 5]
  866. [آية 11]
  867. [سورة الليل]
  868. [آية 1]
  869. [آية 15]
  870. [سورة الضحى]
  871. [آية 1]
  872. [آية 11]
  873. [سورة الشرح]
  874. [آية 1]
  875. [سورة التين]
  876. [آية 1]
  877. [آية 5]
  878. [سورة العلق]
  879. [آية 1]
  880. [آية 8]
  881. [آية 18]
  882. [سورة القدر]
  883. [آية 1]
  884. [آية 2]
  885. [سورة البينة]
  886. [آية 1]
  887. [سورة الزلزلة]
  888. [آية 1]
  889. [آية 4]
  890. [سورة العاديات]
  891. [آية 1]
  892. [آية 1]
  893. تفسير سورة القارعة وهي مكية بلا خلاف
  894. [آية 1]
  895. تفسير سورة التكاثر وهي مكية
  896. [آية 4]
  897. [آية 1]
  898. تفسير سورة الهمزة وهي مكية
  899. [سورة الفيل]
  900. [آية 1]
  901. [سورة قريش]
  902. [آية 1]
  903. [سورة الماعون]
  904. [آية 1]
  905. [سورة الكوثر]
  906. [آية 1]
  907. [سورة الكافرون]
  908. [آية 1]
  909. [آية 2]
  910. [سورة المسد]
  911. [آية 1]
  912. [آية 2]
  913. [سورة الإخلاص]
  914. [آية 1]
  915. [آية 3]
  916. [سورة الفلق]
  917. [آية 1]
  918. [سورة الناس]
  919. [آية 1]
  920. [آية 4]

[آية 16]

انتهى ثم ذكر تعالى بأمر القيامة وقرأ الجمهور وحملت بتخفيف الميم بمعنى حملتها الريح أو القدرة ودكتا معناه سوي جميعها وانشقاق السماء هو تفطرها وتميز بعضها من بعض وذلك هو الوهي الذي ينالها كما يقال في الجدرات البالية المتشققة واهية والملك اسم الجنس يريد به الملائكة وقال جمهور من المفسرين الضمير في أرجائها عائد على السماء أي الملائكة على نواحيها والرجا الجانب من البير أو الحائط ونحوه وقال الضحاك وابن جبير وغيرهما الضمير في أرجائها عائد على الأرض وإن كان لم يتقدم لها ذكر قريب لأن القصة واللفظ يقتضي إفهام ذلك وفسروا هذه الآية بما روي من أن الله تعالى يأمر ملائكة سماء الدنيا فيقفون صفا على حافات الأرض ثم يأمر ملائكة السماء الثانية فيصفون خلفهم ثم كذلك ملائكة كل سماء فكلما ند أحد من الجن أو الإنس وجد الأرض قد أحيط بها قالوا فهذا تفسير هذه الآية وهو أيضا معنى قوله وجاء ربك والملك صفا صفا وهو تفسير يوم التناد يوم تولون مدبرين على قراءة من شدد الدال وهو تفسير قوله يا معشر الجن والإنس الآية واختلف الناس في الثمانية الحاملين للعرش فقال ابن عباس هي ثمانية صفوف من الملائكة لا يعلم أحد عدتهم وقال ابن زيد هم ثمانية أملاك على هيئة الوعول وقال جماعة من المفسرين هم على هيئة الناس أرجلهم تحت الأرض السابعة ورؤوسهم وكواهلهم فوق السماء السابعة قال الغزالي في الدرة الفاخرة هم ثمانية أملاك قدم الملك منهم مسيرة عشرين ألف سنة انتهى والضمير في قوله فوقهم قيل هو للملائكة الحملة وقيل للعالم كله

وقوله تعالى يومئذ تعرضون خطاب لجميع العالم وفي الحديث الصحيح يعرض الناس ثلاث عرضات فأما عرضتان فجدال ومعاذير وأما الثالثة فعندها تتطاير الصحف في الأيدي فأخذ بيمينه وأخذ بشماله قال الغزالي يجب على مسلم البدار إلى محاسبة نفسه كما قال عمر رضي الله عنه PageV04P333 حاسبوا انفسكم قبل ان تحاسبوا وزنوها قبل ان توزنوا وانما حسابه لنفسه ان يتوب من كل معصية قبل الموت توبة نصوحا ويتدارك ما فرط فيه من تقصير في فرائض الله عز وجل ويرد المظالم حبة حبة ويستحل كل من تعرض له بلسانه ويده وسوء ظنه بقلبه ويطيب قلوبهم حتى يموت ولم يبق عليه فريضة ولا مظلمة فهذا يدخل الجنة بغير حساب ان شاء الله تعالى انتهى من ءاخر الاحياء ونقل القرطبي في تذكرته هذه الالفاظ بعينها

وقوله هاؤم اقرءوا كتابيه معناه تعالوا وقوله اقرءوا كتابيه هو استبشار وسرور ص هاؤم ها بمعنى خذ قال الكساءي والعرب تقول هاء يا رجل وللاثنين رجلين او امرأتين هاؤما وللرجال هاؤم وللمرأة هاء بهمزة مكسورة من غير ياء وللنساء هاؤن وزعم القتبي ان الهمزة بدل من الكاف وهو ضعيف الا ان يعنى انها تحل محلها في لغة من قال هاك وهاك وهاكما وهاكم وهاكن فذلك ممكن لا انه بدل صناعي لان الكاف لا تبدل من الهمزة ولا الهمزة منها انتهى

وقوله انى ظننت انى ملاق حسابيه عبارة عن ايمانه بالبعث وغيره وظننت هنا واقعة موقع تيقنت وهي في متيقن لم يقع بعد ولا خرج الى الحس وهذا هو باب الظن الذي يوقع موقع اليقين وراضية بمعنى مرضية والقطوف جمع قطف وهو ما يجتنى من الثمار ويقطف ودنوها هوانها تأتي طوع التمنى فيأكلها القائم والقاعد والمضطجع بفيه من شجرتها وبما اسلفتم معناه بما قدمتم من الاعمال الصالحة والايام الخالية هي ايام الدنيا لانها في الآخرة قد خلت وذهبت وقال وكيع وغيره المراد بما اسلفتم من الصوم وعموم الآية في كل الاعمال اولى واحسن ت ويدل على ذلك الآية الاخرى كلوا واشربوا هنيئا بما كنتم تعملون قال ابن المبارك في رقائقه اخبرنا مالك بن مغول انه بلغه ان عمر بن الخطاب رضي الله عنه قال حاسبوا انفسكم قبل ان تحاسبوا فانه اهون او ابسر لحسابكم وزنوا انفسكم قبل PageV04P334

— পৃষ্ঠা ৯৭৬ — উৎস: আল-মাকতাবা আশ-শামেলা (OpenITI প্রকল্পের মুক্ত সংস্করণ)। পাতা-বিভাজন কামেলার নিজস্ব; বন্ধনীর [ص: …] মুদ্রিত সংস্করণের পৃষ্ঠা।