أمالي ابن الحاجب
/ ৩৩০
📝 লেখা
📑 সূচিপত্র — [إملاء 115]
  1. الإملاء على آيات من القرآن الكريم
  2. [إملاء 1]
  3. [إملاء 2]
  4. [إملاء 3]
  5. [إملاء 4]
  6. [إملاء 5]
  7. [إملاء 6]
  8. [إملاء 7]
  9. [إملاء 8]
  10. [إملاء 9]
  11. [إملاء 10]
  12. [إملاء 11]
  13. [إملاء 12]
  14. [إملاء 13]
  15. [إملاء 14]
  16. [إملاء 15]
  17. [إملاء 16]
  18. [إملاء 17]
  19. [إملاء 18]
  20. [إملاء 19]
  21. [إملاء 20]
  22. [إملاء 21]
  23. [إملاء 22]
  24. [إملاء 23]
  25. [إملاء 24]
  26. [إملاء 25]
  27. [إملاء 26]
  28. [إملاء 27]
  29. [إملاء 28]
  30. [إملاء 29]
  31. [إملاء 30]
  32. [إملاء 31]
  33. [إملاء 32]
  34. [إملاء 33]
  35. [إملاء 34]
  36. [إملاء 35]
  37. [إملاء 36]
  38. [إملاء 37]
  39. [إملاء 38]
  40. [إملاء 39]
  41. [إملاء 40]
  42. [إملاء 41]
  43. [إملاء 42]
  44. [إملاء 43]
  45. [إملاء 44]
  46. [إملاء 45]
  47. [إملاء 46]
  48. [إملاء 47]
  49. [إملاء 48]
  50. [إملاء 49]
  51. [إملاء 50]
  52. [إملاء 51]
  53. [إملاء 52]
  54. [إملاء 53]
  55. [إملاء 54]
  56. [إملاء 55]
  57. [إملاء 56]
  58. [إملاء 57]
  59. [إملاء 58]
  60. [إملاء 59]
  61. [إملاء 60]
  62. [إملاء 61]
  63. [إملاء 62]
  64. [إملاء 63]
  65. [إملاء 64]
  66. [إملاء 65]
  67. [إملاء 66]
  68. [إملاء 67]
  69. [إملاء 68]
  70. [إملاء 69]
  71. [إملاء 70]
  72. [إملاء 71]
  73. [إملاء 72]
  74. [إملاء 73]
  75. [إملاء 74]
  76. [إملاء 75]
  77. [إملاء 76]
  78. [إملاء 77]
  79. [إملاء 78]
  80. [إملاء 79]
  81. [إملاء 80]
  82. [إملاء 81]
  83. [إملاء 82]
  84. [إملاء 83]
  85. [إملاء 84]
  86. [إملاء 85]
  87. [إملاء 86]
  88. [إملاء 87]
  89. [إملاء 88]
  90. [إملاء 89]
  91. [إملاء 90]
  92. [إملاء 91]
  93. [إملاء 92]
  94. [إملاء 93]
  95. [إملاء 94]
  96. [إملاء 95]
  97. [إملاء 96]
  98. [إملاء 97]
  99. [إملاء 98]
  100. [إملاء 99]
  101. [إملاء 100]
  102. [إملاء 101]
  103. [إملاء 102]
  104. [إملاء 103]
  105. [إملاء 104]
  106. [إملاء 105]
  107. [إملاء 106]
  108. [إملاء 107]
  109. [إملاء 108]
  110. [إملاء 109]
  111. [إملاء 110]
  112. [إملاء 111]
  113. [إملاء 112]
  114. [إملاء 113]
  115. [إملاء 114]
  116. [إملاء 115]
  117. [إملاء 116]
  118. [إملاء 118] [تعدية الفعل بعن]
  119. [إملاء 117]
  120. [إملاء 119] [عطف الإخبار بالحال على الإخبار بالماضي]
  121. [إملاء 120]
  122. [إملاء 121]
  123. [إملاء 122]
  124. [إملاء 123]
  125. [إملاء 124]
  126. [إملاء 125]
  127. [إملاء 126]
  128. [إملاء 127]
  129. [إملاء 128]
  130. [إملاء 129]
  131. [إملاء 130]
  132. [إملاء 131]
  133. [إملاء 132]
  134. [إملاء 133]
  135. [إملاء 134]
  136. [إملاء 135]
  137. [إملاء 136]
  138. [إملاء 137]
  139. [إملاء 138]
  140. [إملاء 139]
  141. ما يتعلق بكتاب المفصل من هذه الأمالي
  142. [إملاء 1]
  143. [إملاء 2]
  144. [إملاء 3]
  145. [إملاء 4]
  146. [إملاء 5]
  147. [إملاء 6]
  148. [إملاء 7]
  149. [إملاء 8]
  150. [إملاء 9]
  151. [إملاء 10]
  152. [إملاء 11]
  153. [إملاء 12]
  154. [إملاء 13]
  155. [إملاء 14]
  156. [إملاء 15]
  157. [إملاء 16]
  158. [إملاء 17]
  159. [إملاء 18]
  160. [إملاء 19]
  161. [إملاء 20]
  162. [إملاء 21]
  163. [إملاء 22]
  164. [إملاء 23]
  165. [إملاء 24]
  166. [إملاء 25]
  167. [إملاء 26]
  168. [إملاء 27]
  169. [إملاء 28]
  170. [إملاء 29]
  171. [إملاء 30]
  172. [إملاء 31]
  173. [إملاء 32]
  174. [إملاء 33]
  175. [إملاء 34]
  176. [إملاء 35]
  177. [إملاء 36]
  178. [إملاء 37]
  179. [إملاء 38]
  180. [إملاء 39]
  181. [إملاء 40]
  182. [إملاء 41]
  183. [إملاء 42]
  184. [إملاء 43]
  185. [إملاء 44]
  186. [إملاء 45]
  187. [إملاء 46]
  188. [إملاء 47]
  189. [إملاء 48]
  190. [إملاء 49]
  191. [إملاء 50]
  192. [إملاء 51]
  193. [إملاء 52]
  194. [إملاء 53]
  195. [إملاء 54]
  196. [إملاء 55]
  197. [إملاء 56]
  198. [إملاء 57]
  199. [إملاء 58]
  200. [إملاء 59]
  201. [إملاء 60]
  202. [إملاء 61]
  203. [إملاء 62]
  204. [إملاء 63]
  205. [إملاء 64]
  206. [إملاء 65]
  207. [إملاء 66]
  208. [إملاء 67]
  209. [إملاء 68]
  210. [إملاء 69]
  211. [إملاء 70]
  212. [إملاء 71]
  213. [إملاء 72]
  214. [إملاء 73]
  215. [إملاء 74]
  216. [إملاء 75]
  217. [إملاء 76]
  218. [إملاء 77]
  219. [إملاء 78]
  220. [إملاء 79]
  221. [إملاء 80]
  222. [إملاء 81]
  223. [إملاء 82]
  224. [إملاء 83]
  225. [إملاء 84]
  226. [إملاء 85]
  227. [إملاء 86]
  228. [إملاء 87]
  229. [إملاء 88]
  230. [إملاء 89]
  231. [إملاء 90]
  232. [إملاء 91]
  233. [إملاء 92]
  234. [إملاء 93]
  235. [إملاء 94]
  236. [إملاء 95]
  237. [إملاء 96]
  238. [إملاء 97]
  239. [إملاء 98]
  240. [إملاء 99]
  241. [إملاء 100]
  242. [إملاء 101]
  243. [إملاء 102]
  244. [إملاء 103]
  245. [إملاء 104]
  246. [إملاء 105]
  247. [إملاء 106]
  248. [إملاء 107]
  249. [إملاء 108]
  250. [إملاء 109]
  251. [إملاء 110]
  252. [إملاء 111]
  253. [إملاء 112]
  254. [إملاء 113]
  255. [إملاء 114]
  256. [إملاء 115]
  257. [إملاء 116]
  258. [إملاء 117]
  259. [إملاء 118]
  260. [إملاء 119]
  261. [إملاء 120]
  262. [إملاء 121]
  263. [إملاء 122]
  264. [إملاء 123]
  265. [إملاء 124]
  266. [إملاء 125]
  267. [إملاء 126]
  268. [إملاء 127]
  269. [إملاء 128]
  270. [إملاء 129]
  271. [إملاء 130]
  272. [إملاء 131]
  273. [إملاء 132]
  274. [إملاء 133]
  275. [إملاء 134]
  276. [إملاء 135]
  277. [إملاء 136]
  278. ما يتعلق بمسائل الخلاف من الأمالي PageV02P477 # بسم الله الرحمن الرحيم
  279. [إملاء 1]
  280. [إملاء 2]
  281. [إملاء 3]
  282. [إملاء 4]
  283. [إملاء 5]
  284. [إملاء 6]
  285. ما يتعلق بالمقدمة من هذه الأمالي
  286. [إملاء 1]
  287. [إملاء 2]
  288. [إملاء 3]
  289. [إملاء 4]
  290. [إملاء 5]
  291. [إملاء 6]
  292. [إملاء 7]
  293. [إملاء 8]
  294. [إملاء 9]
  295. [إملاء 10]
  296. [إملاء 11]
  297. [إملاء 12]
  298. [إملاء 13]
  299. [إملاء 14]
  300. [إملاء 15]
  301. [إملاء 16]
  302. [إملاء 17]
  303. [إملاء 18]
  304. [إملاء 19]
  305. [إملاء 20]
  306. [إملاء 21]
  307. [إملاء 22]
  308. [إملاء 23]
  309. [إملاء 24]
  310. [إملاء 25]
  311. [إملاء 26]
  312. [إملاء 27]
  313. [إملاء 28]
  314. [إملاء 29]
  315. [إملاء 30]
  316. [إملاء 31]
  317. [إملاء 32]
  318. [إملاء 33]
  319. [إملاء 34]
  320. [إملاء 35]
  321. [إملاء 36]
  322. [إملاء 37]
  323. [إملاء 38]
  324. [إملاء 39]
  325. [إملاء 40]
  326. [إملاء 41]
  327. [إملاء 42]
  328. [إملاء 43]
  329. [إملاء 44]
  330. [إملاء 45]
  331. [إملاء 46]
  332. [إملاء 47]
  333. [إملاء 48]
  334. [إملاء 49]
  335. [إملاء 50]
  336. [إملاء 51]
  337. [إملاء 52]
  338. [إملاء 53]
  339. [إملاء 54]
  340. [إملاء 55]
  341. [إملاء 56]
  342. [إملاء 57]
  343. [إملاء 58]
  344. [إملاء 59]
  345. [إملاء 60]
  346. [إملاء 61]
  347. [إملاء 62]
  348. [إملاء 63]
  349. [إملاء 64]
  350. [إملاء 65]
  351. [إملاء 66]
  352. [إملاء 67]
  353. [إملاء 68]
  354. [إملاء 69]
  355. [إملاء 70]
  356. [إملاء 71]
  357. [إملاء 72]
  358. [إملاء 73]
  359. [إملاء 74]
  360. [إملاء 75]
  361. [إملاء 76]
  362. [إملاء 77]
  363. [إملاء 78]
  364. [إملاء 79]
  365. [إملاء 80]
  366. [إملاء 81]
  367. [إملاء 82]
  368. [إملاء 83]
  369. [إملاء 84]
  370. [إملاء 85]
  371. [إملاء 86]
  372. [إملاء 87]
  373. [إملاء 88]
  374. [إملاء 89]
  375. [إملاء 90]
  376. [إملاء 91]
  377. [إملاء 92]
  378. [إملاء 93]
  379. [إملاء 94]
  380. [إملاء 95]
  381. [إملاء 96]
  382. [إملاء 97]
  383. ما يتعلق بالأبيات من هذه الأمالي
  384. [إملاء 1]
  385. [إملاء 2]
  386. [إملاء 3]
  387. [إملاء 4]
  388. [إملاء 5]
  389. [إملاء 6]
  390. [إملاء 7]
  391. [إملاء 8]
  392. [إملاء 9]
  393. [إملاء 10]
  394. [إملاء 11]
  395. [إملاء 12]
  396. [إملاء 13]
  397. [إملاء 14]
  398. [إملاء 15]
  399. [إملاء 16]
  400. [إملاء 17]
  401. [إملاء 18]
  402. [إملاء 19]
  403. [إملاء 20]
  404. [إملاء 21]
  405. [إملاء 22]
  406. [إملاء 23]
  407. [إملاء 24]
  408. [إملاء 25]
  409. [إملاء 26]
  410. [إملاء 27]
  411. [إملاء 28]
  412. [إملاء 29]
  413. [إملاء 30]
  414. [إملاء 31]
  415. [إملاء 32]
  416. [إملاء 33]
  417. [إملاء 34]
  418. [إملاء 35]
  419. [إملاء 36]
  420. [إملاء 37]
  421. [إملاء 38]
  422. [إملاء 39]
  423. [إملاء 40]
  424. [إملاء 41]
  425. [إملاء 42]
  426. [إملاء 43]
  427. [إملاء 44]
  428. [إملاء 45]
  429. الأمالي المطلقة
  430. [إملاء 1]
  431. [إملاء 2]
  432. [إملاء 3]
  433. [إملاء 4]
  434. [إملاء 5]
  435. [إملاء 6]
  436. [إملاء 7]
  437. [إملاء 8]
  438. [إملاء 9]
  439. [إملاء 10]
  440. [إملاء 11]
  441. [إملاء 12]
  442. [إملاء 13]
  443. [إملاء 14]
  444. [إملاء 15]
  445. [إملاء 16]
  446. [إملاء 17]
  447. [إملاء 18]
  448. [إملاء 19]
  449. [إملاء 20]
  450. [إملاء 21]
  451. [إملاء 22]
  452. [إملاء 23]
  453. [إملاء 24]
  454. [إملاء 25]
  455. [إملاء 26]
  456. [إملاء 27]
  457. [إملاء 28]
  458. [إملاء 29]
  459. [إملاء 30]
  460. [إملاء 31]
  461. [إملاء 32]
  462. [إملاء 33]
  463. [إملاء 34]
  464. [إملاء 35]
  465. [إملاء 36]
  466. [إملاء 37]
  467. [إملاء 38]
  468. [إملاء 39]
  469. [إملاء 40]
  470. [إملاء 41]
  471. [إملاء 42]
  472. [إملاء 43]
  473. [إملاء 44]
  474. [إملاء 45]
  475. [إملاء 46]
  476. [إملاء 47]
  477. [إملاء 48]
  478. [إملاء 49]
  479. [إملاء 50]
  480. [إملاء 51]
  481. [إملاء 52]
  482. [إملاء 53]
  483. [إملاء 54]
  484. [إملاء 55]
  485. [إملاء 56]
  486. [إملاء 57]
  487. [إملاء 58]
  488. [إملاء 59]
  489. [إملاء 60]
  490. [إملاء 61]
  491. [إملاء 62]
  492. [إملاء 63]
  493. [إملاء 64]
  494. [إملاء 65]
  495. [إملاء 66]
  496. [إملاء 67]
  497. [إملاء 68]
  498. [إملاء 69]
  499. [إملاء 70]
  500. [إملاء 71]
  501. [إملاء 72]
  502. [إملاء 73]
  503. [إملاء 74]
  504. [إملاء 75]
  505. [إملاء 76]
  506. [إملاء 77]
  507. [إملاء 78]
  508. [إملاء 79]
  509. [إملاء 80]
  510. [إملاء 81]
  511. [إملاء 82]
  512. [إملاء 83]
  513. [إملاء 84]
  514. [إملاء 85]
  515. [إملاء 86]
  516. [إملاء 87]
  517. [إملاء 88]
  518. [إملاء 89]
  519. [إملاء 90]
  520. [إملاء 91]
  521. [إملاء 92]
  522. [إملاء 93]
  523. [إملاء 94]
  524. [إملاء 95]
  525. [إملاء 96]
  526. [إملاء 97]
  527. [إملاء 98]
  528. [إملاء 99]
  529. [إملاء 100]
  530. [إملاء 101]
  531. [إملاء 102]
  532. [إملاء 103]
  533. [إملاء 104]
  534. [إملاء 105]
  535. [إملاء 106]
  536. [إملاء 107]
  537. [إملاء 108]
  538. [إملاء 109]
  539. [إملاء 110]
  540. [إملاء 111]
  541. [إملاء 112]
  542. [إملاء 113]
  543. [إملاء 114]
  544. [إملاء 115]
  545. [إملاء 116]
  546. [إملاء 117]
  547. [إملاء 118]
  548. [إملاء 119]
  549. [إملاء 120]
  550. [إملاء 121]
  551. [إملاء 122]
  552. [إملاء 123]
  553. [إملاء 124]
  554. [إملاء 125]
  555. [إملاء 126]
  556. [إملاء 127]
  557. [إملاء 128]
  558. [إملاء 129]
  559. [إملاء 130]
  560. [إملاء 131]
  561. [إملاء 132]
  562. [إملاء 133]
  563. [إملاء 134]
  564. [إملاء 135]
  565. [إملاء 136]
  566. [إملاء 137]
  567. [إملاء 138]
  568. [إملاء 139]
  569. [إملاء 140]
  570. [إملاء 141]
  571. [إملاء 142]
  572. [إملاء 143]
  573. [إملاء 144]
  574. [إملاء 145]
  575. [إملاء 146]
  576. [إملاء 147]
  577. [إملاء 148]
  578. [إملاء 149]
  579. [إملاء 150]
  580. [إملاء 151]
  581. [إملاء 152]
  582. [إملاء 153]
  583. [إملاء 154]
  584. [إملاء 155]
  585. [إملاء 156]
  586. [إملاء 157]
  587. [إملاء 158]
  588. [إملاء 159]
  589. [إملاء 160]
  590. [إملاء 161]
  591. [إملاء 162]
  592. [إملاء 163]
  593. [إملاء 164]
  594. [إملاء 165]
  595. [إملاء 166]
  596. [إملاء 167]
  597. [إملاء 168]
  598. [إملاء 169]
  599. [إملاء 170]
  600. [إملاء 171]
  601. [إملاء 172]
  602. [إملاء 173]
  603. [إملاء 174]
  604. [إملاء 175]
  605. [إملاء 176]
  606. [إملاء 177]
  607. [إملاء 178]
  608. [إملاء 179]
  609. [إملاء 180]
  610. [إملاء 181]
  611. [إملاء 182]
  612. [إملاء 183]
  613. [إملاء 184]
  614. [إملاء 185]
  615. [إملاء 186]
  616. [إملاء 187]
  617. [إملاء 188]
  618. [إملاء 189]
  619. [إملاء 190]
  620. [إملاء 191]
  621. [إملاء 192]
  622. [إملاء 193]
  623. [إملاء 194]
  624. [إملاء 195]
  625. [إملاء 196]
  626. [إملاء 197]
  627. [إملاء 198]
  628. [إملاء 199]
  629. [إملاء 200]
  630. [إملاء 201]
  631. [إملاء 202]
  632. [إملاء 203]
  633. [إملاء 204]
  634. [إملاء 205]
  635. [إملاء 206]
  636. [إملاء 207]
  637. [إملاء 208]
  638. [إملاء 209]
  639. [إملاء 210]
  640. [إملاء 211]
  641. [إملاء 212]
  642. [إملاء 213]
  643. [إملاء 214]
  644. [إملاء 215]

[إملاء 114]

[معنى قوله تعالى: {وما ينبغي له}]

وقال أيضا ممليا بدمشق سنة أربع وعشرين وستمائة على قوله تعالى: {وما علمناه الشعر وما ينبغي له} (¬2):

يقال: ما ينبغي، بمعنى: ما يستقيم عقلا، كقوله تعالى: {وما ينبغي للرحمن أن يتخذ ولدا} (¬3). ويقال: ما ينبغي، بمعنى: أنه ما يفعله الله لمصلحة علمها، كقوله تعالى: {وما علمناه الشعر وما ينبغي له} ". وكقوله تعالى: {وما تنزلت به الشياطين. وما ينبغي لهم وما يستطيعون} (¬4). ويقال: ما ينبغي في الحرام والمكروه.

والمصلحة التي علمها الله أنه لو كان ممن يقول الشعر لتطرقت التهمة عند كثير من الناس في أن ما جاء به من قبل نفسه لتقويه عليه بقوة الشعر، كما جعله PageV01P264 # أميا لذلك. ألا ترى إلى قوله: {وما كنت تتلو من قبله من كتاب ولا تخطه بيمينك إذا لارتاب المبطلون} (¬1). ولذلك قال في عقيب هذه الآية: {ويحق القول على الكافرين} (¬2). لأنه إذا انتفت الريب لم يبق إلا المعاندة فيحق القول عليهم حينئذ (¬3). والله أعلم بالصواب.

[إملاء 115]

[معنى السلسبيل في قوله تعالى: {عينا فيها تسمى سلسبيلا}]

وقال أيضا ممليا بدمشق سنة أربع وعشرين على قوله تعالى: {عينا فيها تسمى سلسبيلا} (¬4):

السلسبيل في اللغة وصف للمبالغة في السلسال (¬5). فيجوز أن يكون ههنا على بابه في الوصفية، كأن المعنى يوصف بذلك، كما تقول: زيد يسمى الشجاع، أي: يوصف به. وإنما لم يقل هنا: عينا سلسبيلا، لينبه على شهرته لهذا الوصف.

ويجوز أن يكون علما منقولا عنه (¬6)، وصرف لأنه اسم لماء، مراعاة PageV01P265 # للتذكير، وجريه على العين لا يوجب اعتبار التأنيث، كما لا يوجب قولك: هذه النفس زيد، منع الصرف مراعاة للتأنيث، وكما تقول: هذه واسط.

ويجوز أن يكون صرف لتناسب رؤوس الآي كما في قوله: {قواريرا} (¬1) وإجماع القراء على صرفه لا يمنع من ذلك. فقد يجمعون على أحد الجائزين إذا كان قويا وإن لم يجمعوا على أحد الجائزين إذا كان ضعيفا.

وقد قيل: إن أصله: سل سبيلا، على أنه أمر من سأل يسأل، و (سبيلا) منصوب به، فيكون له لذلك تأويلان: أحدهما: أن يكون قوله: تسمى، تمام الكلام الأول، وحذف مفعول (تسمى) للعلم به، أي: توصف بمثل الزنجبيل لتقدم ذكره، ويكون (سل سبيلا) استئنافا، كأنه قيل: اسأل الطريق إليها والوصول، وفيه تعسف. والوجه الثاني: أن يكون (سل سبيلا) على ذلك صير علما اسما لهذه العين ك "تأبط شرا" فجاء على الحكاية، كما تحكي الجمل، كما تقول: هذا يسمى: تأبط شرا (¬2). والله أعلم بالصواب.

— পৃষ্ঠা ৬৯ — উৎস: আল-মাকতাবা আশ-শামেলা (OpenITI প্রকল্পের মুক্ত সংস্করণ)। পাতা-বিভাজন কামেলার নিজস্ব; বন্ধনীর [ص: …] মুদ্রিত সংস্করণের পৃষ্ঠা।