أمالي ابن الحاجب
/ ٣٣٠
📝 نص
📑 সূচিপত্র — [إملاء 112]
  1. الإملاء على آيات من القرآن الكريم
  2. [إملاء 1]
  3. [إملاء 2]
  4. [إملاء 3]
  5. [إملاء 4]
  6. [إملاء 5]
  7. [إملاء 6]
  8. [إملاء 7]
  9. [إملاء 8]
  10. [إملاء 9]
  11. [إملاء 10]
  12. [إملاء 11]
  13. [إملاء 12]
  14. [إملاء 13]
  15. [إملاء 14]
  16. [إملاء 15]
  17. [إملاء 16]
  18. [إملاء 17]
  19. [إملاء 18]
  20. [إملاء 19]
  21. [إملاء 20]
  22. [إملاء 21]
  23. [إملاء 22]
  24. [إملاء 23]
  25. [إملاء 24]
  26. [إملاء 25]
  27. [إملاء 26]
  28. [إملاء 27]
  29. [إملاء 28]
  30. [إملاء 29]
  31. [إملاء 30]
  32. [إملاء 31]
  33. [إملاء 32]
  34. [إملاء 33]
  35. [إملاء 34]
  36. [إملاء 35]
  37. [إملاء 36]
  38. [إملاء 37]
  39. [إملاء 38]
  40. [إملاء 39]
  41. [إملاء 40]
  42. [إملاء 41]
  43. [إملاء 42]
  44. [إملاء 43]
  45. [إملاء 44]
  46. [إملاء 45]
  47. [إملاء 46]
  48. [إملاء 47]
  49. [إملاء 48]
  50. [إملاء 49]
  51. [إملاء 50]
  52. [إملاء 51]
  53. [إملاء 52]
  54. [إملاء 53]
  55. [إملاء 54]
  56. [إملاء 55]
  57. [إملاء 56]
  58. [إملاء 57]
  59. [إملاء 58]
  60. [إملاء 59]
  61. [إملاء 60]
  62. [إملاء 61]
  63. [إملاء 62]
  64. [إملاء 63]
  65. [إملاء 64]
  66. [إملاء 65]
  67. [إملاء 66]
  68. [إملاء 67]
  69. [إملاء 68]
  70. [إملاء 69]
  71. [إملاء 70]
  72. [إملاء 71]
  73. [إملاء 72]
  74. [إملاء 73]
  75. [إملاء 74]
  76. [إملاء 75]
  77. [إملاء 76]
  78. [إملاء 77]
  79. [إملاء 78]
  80. [إملاء 79]
  81. [إملاء 80]
  82. [إملاء 81]
  83. [إملاء 82]
  84. [إملاء 83]
  85. [إملاء 84]
  86. [إملاء 85]
  87. [إملاء 86]
  88. [إملاء 87]
  89. [إملاء 88]
  90. [إملاء 89]
  91. [إملاء 90]
  92. [إملاء 91]
  93. [إملاء 92]
  94. [إملاء 93]
  95. [إملاء 94]
  96. [إملاء 95]
  97. [إملاء 96]
  98. [إملاء 97]
  99. [إملاء 98]
  100. [إملاء 99]
  101. [إملاء 100]
  102. [إملاء 101]
  103. [إملاء 102]
  104. [إملاء 103]
  105. [إملاء 104]
  106. [إملاء 105]
  107. [إملاء 106]
  108. [إملاء 107]
  109. [إملاء 108]
  110. [إملاء 109]
  111. [إملاء 110]
  112. [إملاء 111]
  113. [إملاء 112]
  114. [إملاء 113]
  115. [إملاء 114]
  116. [إملاء 115]
  117. [إملاء 116]
  118. [إملاء 118] [تعدية الفعل بعن]
  119. [إملاء 117]
  120. [إملاء 119] [عطف الإخبار بالحال على الإخبار بالماضي]
  121. [إملاء 120]
  122. [إملاء 121]
  123. [إملاء 122]
  124. [إملاء 123]
  125. [إملاء 124]
  126. [إملاء 125]
  127. [إملاء 126]
  128. [إملاء 127]
  129. [إملاء 128]
  130. [إملاء 129]
  131. [إملاء 130]
  132. [إملاء 131]
  133. [إملاء 132]
  134. [إملاء 133]
  135. [إملاء 134]
  136. [إملاء 135]
  137. [إملاء 136]
  138. [إملاء 137]
  139. [إملاء 138]
  140. [إملاء 139]
  141. ما يتعلق بكتاب المفصل من هذه الأمالي
  142. [إملاء 1]
  143. [إملاء 2]
  144. [إملاء 3]
  145. [إملاء 4]
  146. [إملاء 5]
  147. [إملاء 6]
  148. [إملاء 7]
  149. [إملاء 8]
  150. [إملاء 9]
  151. [إملاء 10]
  152. [إملاء 11]
  153. [إملاء 12]
  154. [إملاء 13]
  155. [إملاء 14]
  156. [إملاء 15]
  157. [إملاء 16]
  158. [إملاء 17]
  159. [إملاء 18]
  160. [إملاء 19]
  161. [إملاء 20]
  162. [إملاء 21]
  163. [إملاء 22]
  164. [إملاء 23]
  165. [إملاء 24]
  166. [إملاء 25]
  167. [إملاء 26]
  168. [إملاء 27]
  169. [إملاء 28]
  170. [إملاء 29]
  171. [إملاء 30]
  172. [إملاء 31]
  173. [إملاء 32]
  174. [إملاء 33]
  175. [إملاء 34]
  176. [إملاء 35]
  177. [إملاء 36]
  178. [إملاء 37]
  179. [إملاء 38]
  180. [إملاء 39]
  181. [إملاء 40]
  182. [إملاء 41]
  183. [إملاء 42]
  184. [إملاء 43]
  185. [إملاء 44]
  186. [إملاء 45]
  187. [إملاء 46]
  188. [إملاء 47]
  189. [إملاء 48]
  190. [إملاء 49]
  191. [إملاء 50]
  192. [إملاء 51]
  193. [إملاء 52]
  194. [إملاء 53]
  195. [إملاء 54]
  196. [إملاء 55]
  197. [إملاء 56]
  198. [إملاء 57]
  199. [إملاء 58]
  200. [إملاء 59]
  201. [إملاء 60]
  202. [إملاء 61]
  203. [إملاء 62]
  204. [إملاء 63]
  205. [إملاء 64]
  206. [إملاء 65]
  207. [إملاء 66]
  208. [إملاء 67]
  209. [إملاء 68]
  210. [إملاء 69]
  211. [إملاء 70]
  212. [إملاء 71]
  213. [إملاء 72]
  214. [إملاء 73]
  215. [إملاء 74]
  216. [إملاء 75]
  217. [إملاء 76]
  218. [إملاء 77]
  219. [إملاء 78]
  220. [إملاء 79]
  221. [إملاء 80]
  222. [إملاء 81]
  223. [إملاء 82]
  224. [إملاء 83]
  225. [إملاء 84]
  226. [إملاء 85]
  227. [إملاء 86]
  228. [إملاء 87]
  229. [إملاء 88]
  230. [إملاء 89]
  231. [إملاء 90]
  232. [إملاء 91]
  233. [إملاء 92]
  234. [إملاء 93]
  235. [إملاء 94]
  236. [إملاء 95]
  237. [إملاء 96]
  238. [إملاء 97]
  239. [إملاء 98]
  240. [إملاء 99]
  241. [إملاء 100]
  242. [إملاء 101]
  243. [إملاء 102]
  244. [إملاء 103]
  245. [إملاء 104]
  246. [إملاء 105]
  247. [إملاء 106]
  248. [إملاء 107]
  249. [إملاء 108]
  250. [إملاء 109]
  251. [إملاء 110]
  252. [إملاء 111]
  253. [إملاء 112]
  254. [إملاء 113]
  255. [إملاء 114]
  256. [إملاء 115]
  257. [إملاء 116]
  258. [إملاء 117]
  259. [إملاء 118]
  260. [إملاء 119]
  261. [إملاء 120]
  262. [إملاء 121]
  263. [إملاء 122]
  264. [إملاء 123]
  265. [إملاء 124]
  266. [إملاء 125]
  267. [إملاء 126]
  268. [إملاء 127]
  269. [إملاء 128]
  270. [إملاء 129]
  271. [إملاء 130]
  272. [إملاء 131]
  273. [إملاء 132]
  274. [إملاء 133]
  275. [إملاء 134]
  276. [إملاء 135]
  277. [إملاء 136]
  278. ما يتعلق بمسائل الخلاف من الأمالي PageV02P477 # بسم الله الرحمن الرحيم
  279. [إملاء 1]
  280. [إملاء 2]
  281. [إملاء 3]
  282. [إملاء 4]
  283. [إملاء 5]
  284. [إملاء 6]
  285. ما يتعلق بالمقدمة من هذه الأمالي
  286. [إملاء 1]
  287. [إملاء 2]
  288. [إملاء 3]
  289. [إملاء 4]
  290. [إملاء 5]
  291. [إملاء 6]
  292. [إملاء 7]
  293. [إملاء 8]
  294. [إملاء 9]
  295. [إملاء 10]
  296. [إملاء 11]
  297. [إملاء 12]
  298. [إملاء 13]
  299. [إملاء 14]
  300. [إملاء 15]
  301. [إملاء 16]
  302. [إملاء 17]
  303. [إملاء 18]
  304. [إملاء 19]
  305. [إملاء 20]
  306. [إملاء 21]
  307. [إملاء 22]
  308. [إملاء 23]
  309. [إملاء 24]
  310. [إملاء 25]
  311. [إملاء 26]
  312. [إملاء 27]
  313. [إملاء 28]
  314. [إملاء 29]
  315. [إملاء 30]
  316. [إملاء 31]
  317. [إملاء 32]
  318. [إملاء 33]
  319. [إملاء 34]
  320. [إملاء 35]
  321. [إملاء 36]
  322. [إملاء 37]
  323. [إملاء 38]
  324. [إملاء 39]
  325. [إملاء 40]
  326. [إملاء 41]
  327. [إملاء 42]
  328. [إملاء 43]
  329. [إملاء 44]
  330. [إملاء 45]
  331. [إملاء 46]
  332. [إملاء 47]
  333. [إملاء 48]
  334. [إملاء 49]
  335. [إملاء 50]
  336. [إملاء 51]
  337. [إملاء 52]
  338. [إملاء 53]
  339. [إملاء 54]
  340. [إملاء 55]
  341. [إملاء 56]
  342. [إملاء 57]
  343. [إملاء 58]
  344. [إملاء 59]
  345. [إملاء 60]
  346. [إملاء 61]
  347. [إملاء 62]
  348. [إملاء 63]
  349. [إملاء 64]
  350. [إملاء 65]
  351. [إملاء 66]
  352. [إملاء 67]
  353. [إملاء 68]
  354. [إملاء 69]
  355. [إملاء 70]
  356. [إملاء 71]
  357. [إملاء 72]
  358. [إملاء 73]
  359. [إملاء 74]
  360. [إملاء 75]
  361. [إملاء 76]
  362. [إملاء 77]
  363. [إملاء 78]
  364. [إملاء 79]
  365. [إملاء 80]
  366. [إملاء 81]
  367. [إملاء 82]
  368. [إملاء 83]
  369. [إملاء 84]
  370. [إملاء 85]
  371. [إملاء 86]
  372. [إملاء 87]
  373. [إملاء 88]
  374. [إملاء 89]
  375. [إملاء 90]
  376. [إملاء 91]
  377. [إملاء 92]
  378. [إملاء 93]
  379. [إملاء 94]
  380. [إملاء 95]
  381. [إملاء 96]
  382. [إملاء 97]
  383. ما يتعلق بالأبيات من هذه الأمالي
  384. [إملاء 1]
  385. [إملاء 2]
  386. [إملاء 3]
  387. [إملاء 4]
  388. [إملاء 5]
  389. [إملاء 6]
  390. [إملاء 7]
  391. [إملاء 8]
  392. [إملاء 9]
  393. [إملاء 10]
  394. [إملاء 11]
  395. [إملاء 12]
  396. [إملاء 13]
  397. [إملاء 14]
  398. [إملاء 15]
  399. [إملاء 16]
  400. [إملاء 17]
  401. [إملاء 18]
  402. [إملاء 19]
  403. [إملاء 20]
  404. [إملاء 21]
  405. [إملاء 22]
  406. [إملاء 23]
  407. [إملاء 24]
  408. [إملاء 25]
  409. [إملاء 26]
  410. [إملاء 27]
  411. [إملاء 28]
  412. [إملاء 29]
  413. [إملاء 30]
  414. [إملاء 31]
  415. [إملاء 32]
  416. [إملاء 33]
  417. [إملاء 34]
  418. [إملاء 35]
  419. [إملاء 36]
  420. [إملاء 37]
  421. [إملاء 38]
  422. [إملاء 39]
  423. [إملاء 40]
  424. [إملاء 41]
  425. [إملاء 42]
  426. [إملاء 43]
  427. [إملاء 44]
  428. [إملاء 45]
  429. الأمالي المطلقة
  430. [إملاء 1]
  431. [إملاء 2]
  432. [إملاء 3]
  433. [إملاء 4]
  434. [إملاء 5]
  435. [إملاء 6]
  436. [إملاء 7]
  437. [إملاء 8]
  438. [إملاء 9]
  439. [إملاء 10]
  440. [إملاء 11]
  441. [إملاء 12]
  442. [إملاء 13]
  443. [إملاء 14]
  444. [إملاء 15]
  445. [إملاء 16]
  446. [إملاء 17]
  447. [إملاء 18]
  448. [إملاء 19]
  449. [إملاء 20]
  450. [إملاء 21]
  451. [إملاء 22]
  452. [إملاء 23]
  453. [إملاء 24]
  454. [إملاء 25]
  455. [إملاء 26]
  456. [إملاء 27]
  457. [إملاء 28]
  458. [إملاء 29]
  459. [إملاء 30]
  460. [إملاء 31]
  461. [إملاء 32]
  462. [إملاء 33]
  463. [إملاء 34]
  464. [إملاء 35]
  465. [إملاء 36]
  466. [إملاء 37]
  467. [إملاء 38]
  468. [إملاء 39]
  469. [إملاء 40]
  470. [إملاء 41]
  471. [إملاء 42]
  472. [إملاء 43]
  473. [إملاء 44]
  474. [إملاء 45]
  475. [إملاء 46]
  476. [إملاء 47]
  477. [إملاء 48]
  478. [إملاء 49]
  479. [إملاء 50]
  480. [إملاء 51]
  481. [إملاء 52]
  482. [إملاء 53]
  483. [إملاء 54]
  484. [إملاء 55]
  485. [إملاء 56]
  486. [إملاء 57]
  487. [إملاء 58]
  488. [إملاء 59]
  489. [إملاء 60]
  490. [إملاء 61]
  491. [إملاء 62]
  492. [إملاء 63]
  493. [إملاء 64]
  494. [إملاء 65]
  495. [إملاء 66]
  496. [إملاء 67]
  497. [إملاء 68]
  498. [إملاء 69]
  499. [إملاء 70]
  500. [إملاء 71]
  501. [إملاء 72]
  502. [إملاء 73]
  503. [إملاء 74]
  504. [إملاء 75]
  505. [إملاء 76]
  506. [إملاء 77]
  507. [إملاء 78]
  508. [إملاء 79]
  509. [إملاء 80]
  510. [إملاء 81]
  511. [إملاء 82]
  512. [إملاء 83]
  513. [إملاء 84]
  514. [إملاء 85]
  515. [إملاء 86]
  516. [إملاء 87]
  517. [إملاء 88]
  518. [إملاء 89]
  519. [إملاء 90]
  520. [إملاء 91]
  521. [إملاء 92]
  522. [إملاء 93]
  523. [إملاء 94]
  524. [إملاء 95]
  525. [إملاء 96]
  526. [إملاء 97]
  527. [إملاء 98]
  528. [إملاء 99]
  529. [إملاء 100]
  530. [إملاء 101]
  531. [إملاء 102]
  532. [إملاء 103]
  533. [إملاء 104]
  534. [إملاء 105]
  535. [إملاء 106]
  536. [إملاء 107]
  537. [إملاء 108]
  538. [إملاء 109]
  539. [إملاء 110]
  540. [إملاء 111]
  541. [إملاء 112]
  542. [إملاء 113]
  543. [إملاء 114]
  544. [إملاء 115]
  545. [إملاء 116]
  546. [إملاء 117]
  547. [إملاء 118]
  548. [إملاء 119]
  549. [إملاء 120]
  550. [إملاء 121]
  551. [إملاء 122]
  552. [إملاء 123]
  553. [إملاء 124]
  554. [إملاء 125]
  555. [إملاء 126]
  556. [إملاء 127]
  557. [إملاء 128]
  558. [إملاء 129]
  559. [إملاء 130]
  560. [إملاء 131]
  561. [إملاء 132]
  562. [إملاء 133]
  563. [إملاء 134]
  564. [إملاء 135]
  565. [إملاء 136]
  566. [إملاء 137]
  567. [إملاء 138]
  568. [إملاء 139]
  569. [إملاء 140]
  570. [إملاء 141]
  571. [إملاء 142]
  572. [إملاء 143]
  573. [إملاء 144]
  574. [إملاء 145]
  575. [إملاء 146]
  576. [إملاء 147]
  577. [إملاء 148]
  578. [إملاء 149]
  579. [إملاء 150]
  580. [إملاء 151]
  581. [إملاء 152]
  582. [إملاء 153]
  583. [إملاء 154]
  584. [إملاء 155]
  585. [إملاء 156]
  586. [إملاء 157]
  587. [إملاء 158]
  588. [إملاء 159]
  589. [إملاء 160]
  590. [إملاء 161]
  591. [إملاء 162]
  592. [إملاء 163]
  593. [إملاء 164]
  594. [إملاء 165]
  595. [إملاء 166]
  596. [إملاء 167]
  597. [إملاء 168]
  598. [إملاء 169]
  599. [إملاء 170]
  600. [إملاء 171]
  601. [إملاء 172]
  602. [إملاء 173]
  603. [إملاء 174]
  604. [إملاء 175]
  605. [إملاء 176]
  606. [إملاء 177]
  607. [إملاء 178]
  608. [إملاء 179]
  609. [إملاء 180]
  610. [إملاء 181]
  611. [إملاء 182]
  612. [إملاء 183]
  613. [إملاء 184]
  614. [إملاء 185]
  615. [إملاء 186]
  616. [إملاء 187]
  617. [إملاء 188]
  618. [إملاء 189]
  619. [إملاء 190]
  620. [إملاء 191]
  621. [إملاء 192]
  622. [إملاء 193]
  623. [إملاء 194]
  624. [إملاء 195]
  625. [إملاء 196]
  626. [إملاء 197]
  627. [إملاء 198]
  628. [إملاء 199]
  629. [إملاء 200]
  630. [إملاء 201]
  631. [إملاء 202]
  632. [إملاء 203]
  633. [إملاء 204]
  634. [إملاء 205]
  635. [إملاء 206]
  636. [إملاء 207]
  637. [إملاء 208]
  638. [إملاء 209]
  639. [إملاء 210]
  640. [إملاء 211]
  641. [إملاء 212]
  642. [إملاء 213]
  643. [إملاء 214]
  644. [إملاء 215]

[إملاء 110]

[نقل عن ابن كيسان في تجويزه إعمال "إن" في أي المفردين وليها]

وقال ممليا وقد قيل له: نقل عن ابن كيسان (¬1) النحوي أنه يجوز في "إن" أنها إن وليها أي المفردين كان عملت فيه. فيقول على هذا: إن زيدا قائم، وإن قائما زيد. فقال: يحتمل هذا مثل مذهب الأخفش في تجويزه إعمال اسم الفاعل غير معتمد. إذ يجوز: قائم زيد، على أن "قائم" مبتدأ، و"زيد" فاعل سد مسد الخبر مثل: أقائم الزيدان؟ بالإجماع. فعلى هذا "زيد" في: إن قائما زيد، فاعل سد مسد الخبر. والرد عليه كالرد على الأخفش سواء (¬2).

[إملاء 111]

[رفع الاسم الواقع بعد لولا]

وقال ممليا وقد قيل له: إن بعض النحويين يجعل الواقع بعد "لولا" مرفوعا بالفاعلية بفعل محذوف (¬3)، كأنه قال: لولا ثبت أو وجد أو حصل، PageV02P801 # واختاره بعض المحققين من المتأخرين. ووجهه أنه بمعنى الشرط، فحسن تقدير الفعل معه كما في "لو". ولذلك فتحت "أن" كما فتحت في "لو" كقولك: لو أنك منطلق، فكذلك: لولا أنك قائم. قالوا: لو كان مبتدأ لوجب أن تكون "إن" في موضعه مكسورة لأنه موضع الابتداء. وهذا ليس بقوي لأن "إن" إنما تكسر في موضع ابتداء يكون خبر المبتدأ فيه خبرها ليتحقق كونه موضعا للجملة. فإما إ ... ذا وقعد في موضع يكون خبرها من تتمة المبتدأ الذي هو مفرد قواجب أن تكون مفتوحة بدليل وجوب فتحها في قولك: عندي أنك قائم، فكذلك ههنا، لأنها مع الاسم والخبر المذكور معها بتأويل المبتدأ المفرد، والخبر محذوف على حاله. ولو كسرتها لوجب أ، يكون الخبر معها خبرا للمبتدأ على تقدير عدمها، فيؤدي إلى أن يكون خبر المبتدأ بعد "لولا" واجبا حذفه واجبا إثباته أو جائزا، وهو متناقض.

[إملاء 112]

[أضرب القسم باعتبار الجواب]

وقال: القسم باعتبار الجواب على ضربين: تأكيد للإخبار وتأكيد للطلب. فتأكيد الإخبار جوابه جملة خبرية بأحد الحروف: اللام وإن وحرف النفي (¬1). وتوكيد الطلب جوابه جملة طلبية من أمر أو نهي أو استفهام كقواك: بالله أخبرني، وبحباتك زرني (¬2). PageV02P802

— صفحة ٢٩٠ — উৎস: আল-মাকতাবা আশ-শামেলা (OpenITI প্রকল্পের মুক্ত সংস্করণ)। পাতা-বিভাজন কামেলার নিজস্ব; বন্ধনীর [ص: …] মুদ্রিত সংস্করণের পৃষ্ঠা।