أمالي ابن الحاجب
/ ৩৩০
📝 লেখা
📑 সূচিপত্র — [إملاء 5]
  1. الإملاء على آيات من القرآن الكريم
  2. [إملاء 1]
  3. [إملاء 2]
  4. [إملاء 3]
  5. [إملاء 4]
  6. [إملاء 5]
  7. [إملاء 6]
  8. [إملاء 7]
  9. [إملاء 8]
  10. [إملاء 9]
  11. [إملاء 10]
  12. [إملاء 11]
  13. [إملاء 12]
  14. [إملاء 13]
  15. [إملاء 14]
  16. [إملاء 15]
  17. [إملاء 16]
  18. [إملاء 17]
  19. [إملاء 18]
  20. [إملاء 19]
  21. [إملاء 20]
  22. [إملاء 21]
  23. [إملاء 22]
  24. [إملاء 23]
  25. [إملاء 24]
  26. [إملاء 25]
  27. [إملاء 26]
  28. [إملاء 27]
  29. [إملاء 28]
  30. [إملاء 29]
  31. [إملاء 30]
  32. [إملاء 31]
  33. [إملاء 32]
  34. [إملاء 33]
  35. [إملاء 34]
  36. [إملاء 35]
  37. [إملاء 36]
  38. [إملاء 37]
  39. [إملاء 38]
  40. [إملاء 39]
  41. [إملاء 40]
  42. [إملاء 41]
  43. [إملاء 42]
  44. [إملاء 43]
  45. [إملاء 44]
  46. [إملاء 45]
  47. [إملاء 46]
  48. [إملاء 47]
  49. [إملاء 48]
  50. [إملاء 49]
  51. [إملاء 50]
  52. [إملاء 51]
  53. [إملاء 52]
  54. [إملاء 53]
  55. [إملاء 54]
  56. [إملاء 55]
  57. [إملاء 56]
  58. [إملاء 57]
  59. [إملاء 58]
  60. [إملاء 59]
  61. [إملاء 60]
  62. [إملاء 61]
  63. [إملاء 62]
  64. [إملاء 63]
  65. [إملاء 64]
  66. [إملاء 65]
  67. [إملاء 66]
  68. [إملاء 67]
  69. [إملاء 68]
  70. [إملاء 69]
  71. [إملاء 70]
  72. [إملاء 71]
  73. [إملاء 72]
  74. [إملاء 73]
  75. [إملاء 74]
  76. [إملاء 75]
  77. [إملاء 76]
  78. [إملاء 77]
  79. [إملاء 78]
  80. [إملاء 79]
  81. [إملاء 80]
  82. [إملاء 81]
  83. [إملاء 82]
  84. [إملاء 83]
  85. [إملاء 84]
  86. [إملاء 85]
  87. [إملاء 86]
  88. [إملاء 87]
  89. [إملاء 88]
  90. [إملاء 89]
  91. [إملاء 90]
  92. [إملاء 91]
  93. [إملاء 92]
  94. [إملاء 93]
  95. [إملاء 94]
  96. [إملاء 95]
  97. [إملاء 96]
  98. [إملاء 97]
  99. [إملاء 98]
  100. [إملاء 99]
  101. [إملاء 100]
  102. [إملاء 101]
  103. [إملاء 102]
  104. [إملاء 103]
  105. [إملاء 104]
  106. [إملاء 105]
  107. [إملاء 106]
  108. [إملاء 107]
  109. [إملاء 108]
  110. [إملاء 109]
  111. [إملاء 110]
  112. [إملاء 111]
  113. [إملاء 112]
  114. [إملاء 113]
  115. [إملاء 114]
  116. [إملاء 115]
  117. [إملاء 116]
  118. [إملاء 118] [تعدية الفعل بعن]
  119. [إملاء 117]
  120. [إملاء 119] [عطف الإخبار بالحال على الإخبار بالماضي]
  121. [إملاء 120]
  122. [إملاء 121]
  123. [إملاء 122]
  124. [إملاء 123]
  125. [إملاء 124]
  126. [إملاء 125]
  127. [إملاء 126]
  128. [إملاء 127]
  129. [إملاء 128]
  130. [إملاء 129]
  131. [إملاء 130]
  132. [إملاء 131]
  133. [إملاء 132]
  134. [إملاء 133]
  135. [إملاء 134]
  136. [إملاء 135]
  137. [إملاء 136]
  138. [إملاء 137]
  139. [إملاء 138]
  140. [إملاء 139]
  141. ما يتعلق بكتاب المفصل من هذه الأمالي
  142. [إملاء 1]
  143. [إملاء 2]
  144. [إملاء 3]
  145. [إملاء 4]
  146. [إملاء 5]
  147. [إملاء 6]
  148. [إملاء 7]
  149. [إملاء 8]
  150. [إملاء 9]
  151. [إملاء 10]
  152. [إملاء 11]
  153. [إملاء 12]
  154. [إملاء 13]
  155. [إملاء 14]
  156. [إملاء 15]
  157. [إملاء 16]
  158. [إملاء 17]
  159. [إملاء 18]
  160. [إملاء 19]
  161. [إملاء 20]
  162. [إملاء 21]
  163. [إملاء 22]
  164. [إملاء 23]
  165. [إملاء 24]
  166. [إملاء 25]
  167. [إملاء 26]
  168. [إملاء 27]
  169. [إملاء 28]
  170. [إملاء 29]
  171. [إملاء 30]
  172. [إملاء 31]
  173. [إملاء 32]
  174. [إملاء 33]
  175. [إملاء 34]
  176. [إملاء 35]
  177. [إملاء 36]
  178. [إملاء 37]
  179. [إملاء 38]
  180. [إملاء 39]
  181. [إملاء 40]
  182. [إملاء 41]
  183. [إملاء 42]
  184. [إملاء 43]
  185. [إملاء 44]
  186. [إملاء 45]
  187. [إملاء 46]
  188. [إملاء 47]
  189. [إملاء 48]
  190. [إملاء 49]
  191. [إملاء 50]
  192. [إملاء 51]
  193. [إملاء 52]
  194. [إملاء 53]
  195. [إملاء 54]
  196. [إملاء 55]
  197. [إملاء 56]
  198. [إملاء 57]
  199. [إملاء 58]
  200. [إملاء 59]
  201. [إملاء 60]
  202. [إملاء 61]
  203. [إملاء 62]
  204. [إملاء 63]
  205. [إملاء 64]
  206. [إملاء 65]
  207. [إملاء 66]
  208. [إملاء 67]
  209. [إملاء 68]
  210. [إملاء 69]
  211. [إملاء 70]
  212. [إملاء 71]
  213. [إملاء 72]
  214. [إملاء 73]
  215. [إملاء 74]
  216. [إملاء 75]
  217. [إملاء 76]
  218. [إملاء 77]
  219. [إملاء 78]
  220. [إملاء 79]
  221. [إملاء 80]
  222. [إملاء 81]
  223. [إملاء 82]
  224. [إملاء 83]
  225. [إملاء 84]
  226. [إملاء 85]
  227. [إملاء 86]
  228. [إملاء 87]
  229. [إملاء 88]
  230. [إملاء 89]
  231. [إملاء 90]
  232. [إملاء 91]
  233. [إملاء 92]
  234. [إملاء 93]
  235. [إملاء 94]
  236. [إملاء 95]
  237. [إملاء 96]
  238. [إملاء 97]
  239. [إملاء 98]
  240. [إملاء 99]
  241. [إملاء 100]
  242. [إملاء 101]
  243. [إملاء 102]
  244. [إملاء 103]
  245. [إملاء 104]
  246. [إملاء 105]
  247. [إملاء 106]
  248. [إملاء 107]
  249. [إملاء 108]
  250. [إملاء 109]
  251. [إملاء 110]
  252. [إملاء 111]
  253. [إملاء 112]
  254. [إملاء 113]
  255. [إملاء 114]
  256. [إملاء 115]
  257. [إملاء 116]
  258. [إملاء 117]
  259. [إملاء 118]
  260. [إملاء 119]
  261. [إملاء 120]
  262. [إملاء 121]
  263. [إملاء 122]
  264. [إملاء 123]
  265. [إملاء 124]
  266. [إملاء 125]
  267. [إملاء 126]
  268. [إملاء 127]
  269. [إملاء 128]
  270. [إملاء 129]
  271. [إملاء 130]
  272. [إملاء 131]
  273. [إملاء 132]
  274. [إملاء 133]
  275. [إملاء 134]
  276. [إملاء 135]
  277. [إملاء 136]
  278. ما يتعلق بمسائل الخلاف من الأمالي PageV02P477 # بسم الله الرحمن الرحيم
  279. [إملاء 1]
  280. [إملاء 2]
  281. [إملاء 3]
  282. [إملاء 4]
  283. [إملاء 5]
  284. [إملاء 6]
  285. ما يتعلق بالمقدمة من هذه الأمالي
  286. [إملاء 1]
  287. [إملاء 2]
  288. [إملاء 3]
  289. [إملاء 4]
  290. [إملاء 5]
  291. [إملاء 6]
  292. [إملاء 7]
  293. [إملاء 8]
  294. [إملاء 9]
  295. [إملاء 10]
  296. [إملاء 11]
  297. [إملاء 12]
  298. [إملاء 13]
  299. [إملاء 14]
  300. [إملاء 15]
  301. [إملاء 16]
  302. [إملاء 17]
  303. [إملاء 18]
  304. [إملاء 19]
  305. [إملاء 20]
  306. [إملاء 21]
  307. [إملاء 22]
  308. [إملاء 23]
  309. [إملاء 24]
  310. [إملاء 25]
  311. [إملاء 26]
  312. [إملاء 27]
  313. [إملاء 28]
  314. [إملاء 29]
  315. [إملاء 30]
  316. [إملاء 31]
  317. [إملاء 32]
  318. [إملاء 33]
  319. [إملاء 34]
  320. [إملاء 35]
  321. [إملاء 36]
  322. [إملاء 37]
  323. [إملاء 38]
  324. [إملاء 39]
  325. [إملاء 40]
  326. [إملاء 41]
  327. [إملاء 42]
  328. [إملاء 43]
  329. [إملاء 44]
  330. [إملاء 45]
  331. [إملاء 46]
  332. [إملاء 47]
  333. [إملاء 48]
  334. [إملاء 49]
  335. [إملاء 50]
  336. [إملاء 51]
  337. [إملاء 52]
  338. [إملاء 53]
  339. [إملاء 54]
  340. [إملاء 55]
  341. [إملاء 56]
  342. [إملاء 57]
  343. [إملاء 58]
  344. [إملاء 59]
  345. [إملاء 60]
  346. [إملاء 61]
  347. [إملاء 62]
  348. [إملاء 63]
  349. [إملاء 64]
  350. [إملاء 65]
  351. [إملاء 66]
  352. [إملاء 67]
  353. [إملاء 68]
  354. [إملاء 69]
  355. [إملاء 70]
  356. [إملاء 71]
  357. [إملاء 72]
  358. [إملاء 73]
  359. [إملاء 74]
  360. [إملاء 75]
  361. [إملاء 76]
  362. [إملاء 77]
  363. [إملاء 78]
  364. [إملاء 79]
  365. [إملاء 80]
  366. [إملاء 81]
  367. [إملاء 82]
  368. [إملاء 83]
  369. [إملاء 84]
  370. [إملاء 85]
  371. [إملاء 86]
  372. [إملاء 87]
  373. [إملاء 88]
  374. [إملاء 89]
  375. [إملاء 90]
  376. [إملاء 91]
  377. [إملاء 92]
  378. [إملاء 93]
  379. [إملاء 94]
  380. [إملاء 95]
  381. [إملاء 96]
  382. [إملاء 97]
  383. ما يتعلق بالأبيات من هذه الأمالي
  384. [إملاء 1]
  385. [إملاء 2]
  386. [إملاء 3]
  387. [إملاء 4]
  388. [إملاء 5]
  389. [إملاء 6]
  390. [إملاء 7]
  391. [إملاء 8]
  392. [إملاء 9]
  393. [إملاء 10]
  394. [إملاء 11]
  395. [إملاء 12]
  396. [إملاء 13]
  397. [إملاء 14]
  398. [إملاء 15]
  399. [إملاء 16]
  400. [إملاء 17]
  401. [إملاء 18]
  402. [إملاء 19]
  403. [إملاء 20]
  404. [إملاء 21]
  405. [إملاء 22]
  406. [إملاء 23]
  407. [إملاء 24]
  408. [إملاء 25]
  409. [إملاء 26]
  410. [إملاء 27]
  411. [إملاء 28]
  412. [إملاء 29]
  413. [إملاء 30]
  414. [إملاء 31]
  415. [إملاء 32]
  416. [إملاء 33]
  417. [إملاء 34]
  418. [إملاء 35]
  419. [إملاء 36]
  420. [إملاء 37]
  421. [إملاء 38]
  422. [إملاء 39]
  423. [إملاء 40]
  424. [إملاء 41]
  425. [إملاء 42]
  426. [إملاء 43]
  427. [إملاء 44]
  428. [إملاء 45]
  429. الأمالي المطلقة
  430. [إملاء 1]
  431. [إملاء 2]
  432. [إملاء 3]
  433. [إملاء 4]
  434. [إملاء 5]
  435. [إملاء 6]
  436. [إملاء 7]
  437. [إملاء 8]
  438. [إملاء 9]
  439. [إملاء 10]
  440. [إملاء 11]
  441. [إملاء 12]
  442. [إملاء 13]
  443. [إملاء 14]
  444. [إملاء 15]
  445. [إملاء 16]
  446. [إملاء 17]
  447. [إملاء 18]
  448. [إملاء 19]
  449. [إملاء 20]
  450. [إملاء 21]
  451. [إملاء 22]
  452. [إملاء 23]
  453. [إملاء 24]
  454. [إملاء 25]
  455. [إملاء 26]
  456. [إملاء 27]
  457. [إملاء 28]
  458. [إملاء 29]
  459. [إملاء 30]
  460. [إملاء 31]
  461. [إملاء 32]
  462. [إملاء 33]
  463. [إملاء 34]
  464. [إملاء 35]
  465. [إملاء 36]
  466. [إملاء 37]
  467. [إملاء 38]
  468. [إملاء 39]
  469. [إملاء 40]
  470. [إملاء 41]
  471. [إملاء 42]
  472. [إملاء 43]
  473. [إملاء 44]
  474. [إملاء 45]
  475. [إملاء 46]
  476. [إملاء 47]
  477. [إملاء 48]
  478. [إملاء 49]
  479. [إملاء 50]
  480. [إملاء 51]
  481. [إملاء 52]
  482. [إملاء 53]
  483. [إملاء 54]
  484. [إملاء 55]
  485. [إملاء 56]
  486. [إملاء 57]
  487. [إملاء 58]
  488. [إملاء 59]
  489. [إملاء 60]
  490. [إملاء 61]
  491. [إملاء 62]
  492. [إملاء 63]
  493. [إملاء 64]
  494. [إملاء 65]
  495. [إملاء 66]
  496. [إملاء 67]
  497. [إملاء 68]
  498. [إملاء 69]
  499. [إملاء 70]
  500. [إملاء 71]
  501. [إملاء 72]
  502. [إملاء 73]
  503. [إملاء 74]
  504. [إملاء 75]
  505. [إملاء 76]
  506. [إملاء 77]
  507. [إملاء 78]
  508. [إملاء 79]
  509. [إملاء 80]
  510. [إملاء 81]
  511. [إملاء 82]
  512. [إملاء 83]
  513. [إملاء 84]
  514. [إملاء 85]
  515. [إملاء 86]
  516. [إملاء 87]
  517. [إملاء 88]
  518. [إملاء 89]
  519. [إملاء 90]
  520. [إملاء 91]
  521. [إملاء 92]
  522. [إملاء 93]
  523. [إملاء 94]
  524. [إملاء 95]
  525. [إملاء 96]
  526. [إملاء 97]
  527. [إملاء 98]
  528. [إملاء 99]
  529. [إملاء 100]
  530. [إملاء 101]
  531. [إملاء 102]
  532. [إملاء 103]
  533. [إملاء 104]
  534. [إملاء 105]
  535. [إملاء 106]
  536. [إملاء 107]
  537. [إملاء 108]
  538. [إملاء 109]
  539. [إملاء 110]
  540. [إملاء 111]
  541. [إملاء 112]
  542. [إملاء 113]
  543. [إملاء 114]
  544. [إملاء 115]
  545. [إملاء 116]
  546. [إملاء 117]
  547. [إملاء 118]
  548. [إملاء 119]
  549. [إملاء 120]
  550. [إملاء 121]
  551. [إملاء 122]
  552. [إملاء 123]
  553. [إملاء 124]
  554. [إملاء 125]
  555. [إملاء 126]
  556. [إملاء 127]
  557. [إملاء 128]
  558. [إملاء 129]
  559. [إملاء 130]
  560. [إملاء 131]
  561. [إملاء 132]
  562. [إملاء 133]
  563. [إملاء 134]
  564. [إملاء 135]
  565. [إملاء 136]
  566. [إملاء 137]
  567. [إملاء 138]
  568. [إملاء 139]
  569. [إملاء 140]
  570. [إملاء 141]
  571. [إملاء 142]
  572. [إملاء 143]
  573. [إملاء 144]
  574. [إملاء 145]
  575. [إملاء 146]
  576. [إملاء 147]
  577. [إملاء 148]
  578. [إملاء 149]
  579. [إملاء 150]
  580. [إملاء 151]
  581. [إملاء 152]
  582. [إملاء 153]
  583. [إملاء 154]
  584. [إملاء 155]
  585. [إملاء 156]
  586. [إملاء 157]
  587. [إملاء 158]
  588. [إملاء 159]
  589. [إملاء 160]
  590. [إملاء 161]
  591. [إملاء 162]
  592. [إملاء 163]
  593. [إملاء 164]
  594. [إملاء 165]
  595. [إملاء 166]
  596. [إملاء 167]
  597. [إملاء 168]
  598. [إملاء 169]
  599. [إملاء 170]
  600. [إملاء 171]
  601. [إملاء 172]
  602. [إملاء 173]
  603. [إملاء 174]
  604. [إملاء 175]
  605. [إملاء 176]
  606. [إملاء 177]
  607. [إملاء 178]
  608. [إملاء 179]
  609. [إملاء 180]
  610. [إملاء 181]
  611. [إملاء 182]
  612. [إملاء 183]
  613. [إملاء 184]
  614. [إملاء 185]
  615. [إملاء 186]
  616. [إملاء 187]
  617. [إملاء 188]
  618. [إملاء 189]
  619. [إملاء 190]
  620. [إملاء 191]
  621. [إملاء 192]
  622. [إملاء 193]
  623. [إملاء 194]
  624. [إملاء 195]
  625. [إملاء 196]
  626. [إملاء 197]
  627. [إملاء 198]
  628. [إملاء 199]
  629. [إملاء 200]
  630. [إملاء 201]
  631. [إملاء 202]
  632. [إملاء 203]
  633. [إملاء 204]
  634. [إملاء 205]
  635. [إملاء 206]
  636. [إملاء 207]
  637. [إملاء 208]
  638. [إملاء 209]
  639. [إملاء 210]
  640. [إملاء 211]
  641. [إملاء 212]
  642. [إملاء 213]
  643. [إملاء 214]
  644. [إملاء 215]

[إملاء 4]

[معنى بيت للمتنبي]

وقال أيضا ممليا على قول المتنبي [بدمشق سنة إحدى وعشرين] (¬2):

منافعها ما ضرر في نفع غيرها ... تغذى وتروى أن تجوع وأن تظما (¬3)

الظاهر أنه أراد أن هذه المرأة الممدوحة ينفعها ما يضر غيرها من الأمور الدنيوية لقلة اهتبالها بها واشتغالها بما ينفعها مما يعود عليها بالثناء في الدنيا والثوال في الآخرة. فغيرها يضره أن يجوع وأن يظمأ لا شتغاله بهذه اللذات الدنيوية وانشغاله بها. وهي لشرفها غذاؤها وريها جوعها وعطشها. أي: يقوم الجوع والعطش عند اشتغالها بما يهمها مقام الغذاء والري عند المهتبلين بأمر دنياهم (¬4). PageV02P623

وقوله: تغذى وتروى، فعلان مضارعن، أي: يحصل لها ما يقوم مقام ذلك بأن تجوع وأن تظمأ، فحذف الباء من " أن" وذلك جائز. ويجوز أن يكون معناه: أنه ينفعها ما يضرها لكونه ينفع غيرها، فتشتغل في نفع غيرها بما يضرها وترى أنه نفع لها لإيصالها الراحة لغيرها. أي: تسعى في منافع الناس وإن كان ذاك يضؤ بها. ثم أوضح بأن قال شيئا كالمثال وهو أنها ترى أن جوعها وظمأها إذا كان بسبب سعيها غذاء وري. وهو من أبياته الضعيفة المعنى.

[إملاء 5]

[توهم المتنبي أن " ما" تقع للتشبيه]

وقال ممليا على قول المتنبي [بدمشق سنة إحدى وعشرين] (¬1):

أمط عنك تشبيهي بما وكأنما ... فما أحد فوقي ولا أحد مثلي (¬2)

الظاهر أن قوله: بما، يتعلق ب " تشبيهي"، فيلزم أن تكون "ما" للتشبيه مثل " كأنما". ولعله توهم أن " ما" في قولهم: ما أشبهه بكذا، للتشبيه مثل " ما" في قولهم: كأنما هو كذا. وليس المر على ما توهم. ولا تعرف " ما" للتشبيه، وما ذكرته مما توهمه غلط محض (¬3). فإن التشبيه إنما فهم من لفظ " أشبه"، PageV02P624 # و" ما" للتعجب (¬1) لا للتشبيه. وهذا من أبياته التي يتجرأ على مثلها من غير روية وتمييز. ثم أتم البيت بما يقرر معنى نفي تشبيهه بفوله: فما أحد مثلي. يعني: إنما يشبه بالشيء إ ... ذا كان دونه أو مثله. وإذا كان الشيء لا شيء فوقه ولا شيء مثله امتنع تشبيهه (¬2).

— পৃষ্ঠা ২১৫ — উৎস: আল-মাকতাবা আশ-শামেলা (OpenITI প্রকল্পের মুক্ত সংস্করণ)। পাতা-বিভাজন কামেলার নিজস্ব; বন্ধনীর [ص: …] মুদ্রিত সংস্করণের পৃষ্ঠা।