اللباب في علل البناء والإعراب
/ ٢٨٨
📝 نص
📑 সূচিপত্র — فصل
  1. بسم الله الرحمن الرحيم
  2. فصل
  3. فصل
  4. فصل
  5. فصل
  6. فصل
  7. فصل
  8. فصل
  9. فصل
  10. فصل
  11. فصل
  12. فصل
  13. فصل
  14. فصل
  15. فصل
  16. فصل
  17. فصل
  18. فصل
  19. فصل
  20. فصل
  21. فصل
  22. فصل
  23. فصل
  24. فصل
  25. فصل
  26. فصل
  27. فصل
  28. فصل
  29. فصل
  30. فصل
  31. فصل
  32. فصل
  33. فصل
  34. فصل
  35. فصل
  36. فصل
  37. فصل
  38. فصل
  39. فصل
  40. فصل
  41. فصل
  42. فصل
  43. فصل
  44. فصل
  45. فصل
  46. فصل
  47. فصل
  48. فصل
  49. فصل
  50. فصل
  51. فصل
  52. فصل
  53. فصل
  54. فصل
  55. فصل
  56. فصل
  57. فصل
  58. فصل
  59. فصل
  60. فصل
  61. فصل
  62. فصل
  63. فصل
  64. فصل
  65. فصل
  66. فصل
  67. فصل
  68. فصل
  69. فصل
  70. فصل
  71. فصل
  72. فصل
  73. فصل
  74. فصل
  75. فصل
  76. فصل
  77. فصل
  78. فصل
  79. فصل
  80. فصل
  81. فصل
  82. فصل
  83. فصل
  84. فصل
  85. فصل
  86. فصل
  87. فصل
  88. فصل
  89. فصل
  90. فصل
  91. فصل
  92. فصل
  93. فصل
  94. فصل
  95. فصل
  96. فصل
  97. فصل
  98. فصل
  99. فصل
  100. فصل
  101. فصل
  102. فصل
  103. فصل
  104. فصل
  105. فصل
  106. فصل
  107. فصل
  108. فصل
  109. فصل
  110. فصل
  111. فصل
  112. فصل
  113. فصل
  114. فصل
  115. فصل
  116. فصل
  117. فصل
  118. فصل
  119. فصل
  120. فصل
  121. فصل
  122. فصل
  123. فصل
  124. فصل
  125. فصل
  126. فصل
  127. فصل
  128. فصل
  129. فصل
  130. فصل
  131. فصل
  132. فصل
  133. فصل
  134. فصل
  135. فصل
  136. فصل
  137. فصل
  138. فصل
  139. فصل
  140. فصل
  141. فصل
  142. فصل
  143. فصل
  144. فصل
  145. فصل
  146. فصل
  147. فصل
  148. فصل
  149. فصل
  150. فصل
  151. فصل
  152. فصل
  153. فصل
  154. فصل
  155. فصل
  156. فصل
  157. فصل
  158. فصل
  159. فصل
  160. فصل
  161. فصل
  162. فصل
  163. فصل
  164. فصل
  165. فصل
  166. فصل
  167. فصل
  168. فصل
  169. فصل
  170. فصل
  171. فصل
  172. مسألة
  173. فصل
  174. فصل
  175. فصل
  176. فصل
  177. فصل
  178. فصل
  179. فصل
  180. فصل
  181. فصل
  182. فصل
  183. فصل
  184. فصل
  185. فصل
  186. فصل
  187. فصل
  188. فصل
  189. فصل
  190. فصل
  191. فصل
  192. فصل
  193. فصل
  194. فصل
  195. فصل
  196. فصل
  197. فصل
  198. فصل
  199. فصل
  200. فصل
  201. فصل
  202. فصل
  203. فصل
  204. فصل
  205. فصل
  206. فصل
  207. فصل
  208. فصل
  209. فصل
  210. فصل
  211. فصل
  212. فصل
  213. فصل
  214. فصل
  215. فصل
  216. فصل
  217. فصل
  218. فصل
  219. فصل
  220. فصل
  221. فصل
  222. فسأله
  223. فصل
  224. مسألة
  225. فصل
  226. مسألة
  227. فصل
  228. فصل
  229. فصل
  230. فصل
  231. فصل
  232. مسألة
  233. فصل
  234. فصل
  235. فصل
  236. فصل
  237. فصل
  238. فصل
  239. فصل
  240. فصل
  241. فصل
  242. فصل
  243. فصل
  244. فصل
  245. فصل
  246. فصل
  247. فصل
  248. فصل
  249. فصل
  250. فصل
  251. فصل
  252. فصل
  253. فصل
  254. فصل
  255. فصل
  256. فصل
  257. فصل
  258. مسألة
  259. مسألة
  260. مسألة
  261. فصل
  262. فصل
  263. فصل
  264. فصل
  265. فصل
  266. مسألة
  267. مسألة
  268. فصل
  269. فصل
  270. فصل
  271. فصل
  272. مسألة
  273. فصل
  274. فصل
  275. فصل
  276. فصل
  277. فصل
  278. فصل
  279. فصل
  280. فصل
  281. فصل
  282. فصل
  283. فصل
  284. فصل
  285. فصل
  286. فصل
  287. فصل
  288. فصل
  289. فصل
  290. فصل
  291. فصل
  292. فصل
  293. فصل
  294. فصل
  295. فصل
  296. فصل
  297. فصل
  298. فصل
  299. فصل
  300. مسألة
  301. فصل
  302. فصل
  303. فصل
  304. فصل
  305. فصل
  306. فصل
  307. فصل
  308. فصل
  309. فصل
  310. فصل
  311. فصل
  312. فصل
  313. فصل
  314. فصل
  315. فصل
  316. فصل
  317. فصل
  318. فصل
  319. فصل
  320. فصل
  321. فصل
  322. فصل
  323. فصل
  324. فصل
  325. فصل
  326. فصل
  327. فصل
  328. فصل
  329. فصل
  330. فصل
  331. فصل
  332. فصل
  333. فصل
  334. فصل
  335. فصل
  336. فصل
  337. فصل
  338. فصل
  339. فصل
  340. فصل
  341. فصل
  342. فصل
  343. فصل
  344. فصل
  345. مسألة
  346. فصل
  347. فصل
  348. فصل
  349. فصل
  350. فصل
  351. فصل
  352. فصل
  353. مسألة
  354. مسألة
  355. مسألة
  356. مسألة
  357. مسألة
  358. مسألة
  359. مسألة
  360. مسألة
  361. مسألة
  362. مسألة
  363. مسألأة
  364. مسألة
  365. مسألة
  366. مسألة
  367. مسألة
  368. مسألة
  369. مسألة
  370. مسألة
  371. مسألة
  372. مسألة
  373. مسألة
  374. مسألة
  375. مسألة
  376. مسألة
  377. مسألة
  378. مسألة
  379. مسألة
  380. مسألة
  381. مسألة
  382. مسألة
  383. مسألأة
  384. مسألة
  385. فصل
  386. فصل
  387. فصل
  388. مسألة
  389. مسألة
  390. مسألة
  391. فصل
  392. فصل
  393. مسألة
  394. مسألة
  395. مسألة
  396. مسألة
  397. نواصب الفعل
  398. فصل
  399. مسألة
  400. فصل
  401. مسألة
  402. فصل
  403. فصل
  404. مسألة
  405. مسألة
  406. مسألة
  407. مسألة
  408. مسألة
  409. فصل
  410. فصل
  411. فصل
  412. مسألة
  413. مسألة
  414. مسألة
  415. مسألة
  416. فصل
  417. مسألة
  418. فصل
  419. مسألة
  420. مسألة
  421. مسألة
  422. فصل
  423. فصل
  424. فصل
  425. فصل
  426. مسألة
  427. مسألة
  428. مسألة
  429. مسألة
  430. فصل
  431. فصل
  432. فصل
  433. مسألة
  434. فصل
  435. فصل
  436. فصل
  437. فصل
  438. مسألة
  439. فصل
  440. مسألة
  441. مسألة
  442. مسألة
  443. مسألة
  444. مسألة
  445. مسألة
  446. مسألة
  447. مسألة
  448. مسألة
  449. مسألة
  450. مسألة
  451. مسألة
  452. فصل
  453. مسألة
  454. الإعراب والبناء
  455. فصل
  456. فصل
  457. فصل
  458. فصل
  459. فصل
  460. فصل
  461. فصل
  462. فصل
  463. فصل
  464. فصل
  465. فصل
  466. فصل
  467. فصل
  468. فصل
  469. فصل
  470. فصل
  471. فصل
  472. فصل
  473. فصل
  474. فصل
  475. ما يجوز في ضرورة الشعر
  476. فصل
  477. فصل
  478. فصل
  479. فصل
  480. فصل
  481. فصل
  482. فصل
  483. فصل
  484. فصل
  485. فصل
  486. فصل
  487. فصل
  488. فصل
  489. الموصول والصلة
  490. فصل
  491. فصل
  492. فصل
  493. فصل
  494. فصل
  495. فصل
  496. فصل
  497. مسألة
  498. مسألة
  499. مسألة
  500. مسألة
  501. مسألة
  502. فصل
  503. فصل
  504. مسألة
  505. فصل
  506. فصل
  507. فصل
  508. فصل
  509. فصل
  510. فصل
  511. فصل
  512. فصل
  513. فصل
  514. فصل
  515. فصل
  516. فصل
  517. فصل
  518. فصل
  519. فصل
  520. فصل
  521. فصل
  522. فصل
  523. فصل
  524. فصل
  525. فصل
  526. فصل
  527. فصل
  528. فصل
  529. فصل
  530. فصل
  531. فصل
  532. فصل
  533. فصل
  534. فصل
  535. فصل
  536. فصل
  537. فصل
  538. فصل
  539. فصل
  540. فصل
  541. فصل
  542. فصل
  543. فصل
  544. فصل
  545. فصل
  546. فصل
  547. فصل
  548. فصل
  549. فصل
  550. فصل
  551. فصل
  552. فصل
  553. فصل
  554. فصل
  555. فصل
  556. فصل
  557. فصل
  558. فصل
  559. فصل
  560. فصل
  561. فصل
  562. فصل
  563. فصل
  564. فصل
  565. فصل
  566. فصل
  567. فصل
  568. فصل
  569. فصل
  570. فصل
  571. فصل
  572. فصل
  573. فصل
  574. فصل
  575. فصل
  576. فصل
  577. فصل
  578. فصل
  579. فصل
  580. فصل
  581. فصل
  582. فصل
  583. فصل
  584. فصل
  585. فصل
  586. فصل
  587. مسألة
  588. مسألة
  589. مسألة
  590. مسألة
  591. مسألة
  592. مسألة
  593. مسألة
  594. مسألة
  595. مسألة
  596. فصل
  597. فصل
  598. مسألة
  599. مسألة
  600. مسألة
  601. مسألة
  602. مسألة
  603. مسألة
  604. مسألة
  605. مسألة
  606. مسألة
  607. مسألة
  608. فصل
  609. فصل
  610. مسألة
  611. مسألة
  612. مسألة
  613. مسألة
  614. مسألة
  615. مسألة
  616. مسألة
  617. مسألة
  618. فصل
  619. فصل
  620. فصل
  621. فصل
  622. فصل
  623. فصل
  624. فصل
  625. في حروف البدل
  626. في إبدال الهمزة
  627. إبدالها من الألف
  628. مسألة
  629. مسألة
  630. مسألة
  631. مسألة
  632. مسألة
  633. فصل
  634. فصل
  635. فصل
  636. فصل
  637. فصل
  638. فصل
  639. فصل
  640. مسألة
  641. فصل
  642. فصل
  643. ذكر إبدال الألف
  644. مسألة
  645. مسألة
  646. مسألة
  647. مسالة
  648. مسألة
  649. مسألة
  650. مسألة
  651. مسألة
  652. مسألة
  653. مسألة
  654. إبدال الياء
  655. فصل
  656. فصل
  657. فصل
  658. فصل
  659. فصل
  660. مسألة
  661. مسألة
  662. مسألة
  663. مسألة
  664. مسألة
  665. مسألة
  666. مسألة
  667. مسألة
  668. مسألة
  669. مسألة
  670. مسألة
  671. مسألة
  672. فصل
  673. فصل
  674. فصل
  675. مسألة
  676. مسألة
  677. فصل
  678. فصل
  679. فصل
  680. مسألة
  681. مسألة
  682. فصل
  683. فصل
  684. فصل
  685. فصل
  686. فصل
  687. فصل
  688. فصل
  689. فصل
  690. مسألة
  691. فصل
  692. فصل
  693. فصل
  694. فصل
  695. فصل
  696. فصل
  697. فصل
  698. فصل
  699. فصل
  700. فصل
  701. فصل
  702. فصل
  703. فصل
  704. فصل
  705. فصل
  706. مسألة
  707. مسألة
  708. مسألة
  709. مسألة
  710. مسألة
  711. مسألة
  712. مسألة
  713. مسألة
  714. مسألة
  715. مسألة
  716. مسألة
  717. مسألة
  718. مسألة
  719. مسألة
  720. مسألة
  721. مسألة
  722. مسألة
  723. مسألة
  724. مسألة
  725. مسألة
  726. مسألة
  727. مسألة
  728. مسألة
  729. مسألة
  730. مسألة
  731. مسألة
  732. مسألة
  733. مسألة
  734. مسألة
  735. فصل
  736. مسألة
  737. مسألة
  738. مسألة
  739. مسألة
  740. مسألة
  741. مسألة
  742. فصل
  743. فصل
  744. فصل
  745. فصل
  746. فصل
  747. فصل
  748. فصل
  749. فصل
  750. فصل
  751. فصل
  752. فصل
  753. مسألة
  754. مسألة
  755. فصل
  756. فصل
  757. فصل
  758. فصل
  759. فصل
  760. فصل
  761. فصل
  762. فصل
  763. فصل
  764. مسألة
  765. فصل
  766. فصل
  767. مسألة
  768. مسألة
  769. مسألة
  770. مسألة
  771. مسألة
  772. مسألة
  773. مسألة
  774. مسألة
  775. مسألة
  776. مسألة
  777. مسألة
  778. مسألة
  779. مسألة
  780. فصل
  781. فصل
  782. فصل
  783. فصل
  784. فصل
  785. فصل
  786. فصل
  787. فصل
  788. فصل
  789. وفيه فصول
  790. فصل
  791. فصل

فصل

ومن علامات الحرف امتناعه من دخول علامات صاحبيه لأن معانيها لا تصح فيه

فصل

ومن علاماته أنه لاينعقد منه ومن الاسم وحده ولا من الفعل وحده فائدة وهو معنى قولهم الحرف ما لم يكن أحد جزئي الجملة فأما حصول الفائدة به وبالاسم في النداء فلنيابته عن الفعل ولذلك دلائل تذكر في باب النداء إن شاء الله

باب الإعراب والبناء

الإعراب عند النحويين هو اختلاف آخر الكلمة لاختلاف العامل فيها لفظا أو تقديرا ويدخل في هذا إعراب الاسم الصحيح والمعتل فالمقصور يقدر على ألفه الإعراب كاللفظ وليس كذلك آخر المبني فإن آخره إذا كان ألفا لا تقدر عليه حركة إلا أن يكون مما يستحق البناء على الحركة

فصل

وفي أصله الذي نقل منه أربعة أوجه أحدها أنه من قولهم أعرب الرجل إذا أبان عما قي نفسه والحركات في الكلام كذلك لأنها تبين الفاعل من المفعول وتفرق بين المعاني كما في قولهم ماأحسن

زيدا فإنه إذا عري عن الحركات احتمل النفي والاستفهام والتعجب وكذلك قولك ضرب زيد عمرا لو عريته من الإعراب لم تعرف الفاعل من المفعول والثاني أنه من قولك أعرب الرجل إذا تكلم بالعربية كقولهم أعرب الرجل إذا كان له خيل عراب فالمتكلم بالرفع والنصب والجر متكلم كلام العرب وليس البناء كذلك لأنه لا يخص العرب دون غيرهم والثالث أنه من قولهم أعربت معدة الفصيل إذا عربت أي فسدت من شرب اللبن فأصلحتها وازلت فسادها فالهمزة فيه همزة السلب كقولك عتب علي فأعتبته وشكا فأشكيته والرابع أنه مأخوذ من قولهم امرأة عروب أي متحببة إلى زوجها بتحسنها فالإعراب يجبب الكلام إلى المستمع

فصل

والإعراب معنى لا لفظ لأربعة أوجه

أحدها أن الإعراب هو الاختلاف على ما سبق في حده والاختلاف معنى لالفظ والثانى أنه فاصل بين المعاني وال

— صفحة ٥ — উৎস: আল-মাকতাবা আশ-শামেলা (OpenITI প্রকল্পের মুক্ত সংস্করণ)। পাতা-বিভাজন কামেলার নিজস্ব; বন্ধনীর [ص: …] মুদ্রিত সংস্করণের পৃষ্ঠা।