اللباب في علل البناء والإعراب
/ ২৮৮
📝 লেখা
📑 সূচিপত্র — فصل
  1. بسم الله الرحمن الرحيم
  2. فصل
  3. فصل
  4. فصل
  5. فصل
  6. فصل
  7. فصل
  8. فصل
  9. فصل
  10. فصل
  11. فصل
  12. فصل
  13. فصل
  14. فصل
  15. فصل
  16. فصل
  17. فصل
  18. فصل
  19. فصل
  20. فصل
  21. فصل
  22. فصل
  23. فصل
  24. فصل
  25. فصل
  26. فصل
  27. فصل
  28. فصل
  29. فصل
  30. فصل
  31. فصل
  32. فصل
  33. فصل
  34. فصل
  35. فصل
  36. فصل
  37. فصل
  38. فصل
  39. فصل
  40. فصل
  41. فصل
  42. فصل
  43. فصل
  44. فصل
  45. فصل
  46. فصل
  47. فصل
  48. فصل
  49. فصل
  50. فصل
  51. فصل
  52. فصل
  53. فصل
  54. فصل
  55. فصل
  56. فصل
  57. فصل
  58. فصل
  59. فصل
  60. فصل
  61. فصل
  62. فصل
  63. فصل
  64. فصل
  65. فصل
  66. فصل
  67. فصل
  68. فصل
  69. فصل
  70. فصل
  71. فصل
  72. فصل
  73. فصل
  74. فصل
  75. فصل
  76. فصل
  77. فصل
  78. فصل
  79. فصل
  80. فصل
  81. فصل
  82. فصل
  83. فصل
  84. فصل
  85. فصل
  86. فصل
  87. فصل
  88. فصل
  89. فصل
  90. فصل
  91. فصل
  92. فصل
  93. فصل
  94. فصل
  95. فصل
  96. فصل
  97. فصل
  98. فصل
  99. فصل
  100. فصل
  101. فصل
  102. فصل
  103. فصل
  104. فصل
  105. فصل
  106. فصل
  107. فصل
  108. فصل
  109. فصل
  110. فصل
  111. فصل
  112. فصل
  113. فصل
  114. فصل
  115. فصل
  116. فصل
  117. فصل
  118. فصل
  119. فصل
  120. فصل
  121. فصل
  122. فصل
  123. فصل
  124. فصل
  125. فصل
  126. فصل
  127. فصل
  128. فصل
  129. فصل
  130. فصل
  131. فصل
  132. فصل
  133. فصل
  134. فصل
  135. فصل
  136. فصل
  137. فصل
  138. فصل
  139. فصل
  140. فصل
  141. فصل
  142. فصل
  143. فصل
  144. فصل
  145. فصل
  146. فصل
  147. فصل
  148. فصل
  149. فصل
  150. فصل
  151. فصل
  152. فصل
  153. فصل
  154. فصل
  155. فصل
  156. فصل
  157. فصل
  158. فصل
  159. فصل
  160. فصل
  161. فصل
  162. فصل
  163. فصل
  164. فصل
  165. فصل
  166. فصل
  167. فصل
  168. فصل
  169. فصل
  170. فصل
  171. فصل
  172. مسألة
  173. فصل
  174. فصل
  175. فصل
  176. فصل
  177. فصل
  178. فصل
  179. فصل
  180. فصل
  181. فصل
  182. فصل
  183. فصل
  184. فصل
  185. فصل
  186. فصل
  187. فصل
  188. فصل
  189. فصل
  190. فصل
  191. فصل
  192. فصل
  193. فصل
  194. فصل
  195. فصل
  196. فصل
  197. فصل
  198. فصل
  199. فصل
  200. فصل
  201. فصل
  202. فصل
  203. فصل
  204. فصل
  205. فصل
  206. فصل
  207. فصل
  208. فصل
  209. فصل
  210. فصل
  211. فصل
  212. فصل
  213. فصل
  214. فصل
  215. فصل
  216. فصل
  217. فصل
  218. فصل
  219. فصل
  220. فصل
  221. فصل
  222. فسأله
  223. فصل
  224. مسألة
  225. فصل
  226. مسألة
  227. فصل
  228. فصل
  229. فصل
  230. فصل
  231. فصل
  232. مسألة
  233. فصل
  234. فصل
  235. فصل
  236. فصل
  237. فصل
  238. فصل
  239. فصل
  240. فصل
  241. فصل
  242. فصل
  243. فصل
  244. فصل
  245. فصل
  246. فصل
  247. فصل
  248. فصل
  249. فصل
  250. فصل
  251. فصل
  252. فصل
  253. فصل
  254. فصل
  255. فصل
  256. فصل
  257. فصل
  258. مسألة
  259. مسألة
  260. مسألة
  261. فصل
  262. فصل
  263. فصل
  264. فصل
  265. فصل
  266. مسألة
  267. مسألة
  268. فصل
  269. فصل
  270. فصل
  271. فصل
  272. مسألة
  273. فصل
  274. فصل
  275. فصل
  276. فصل
  277. فصل
  278. فصل
  279. فصل
  280. فصل
  281. فصل
  282. فصل
  283. فصل
  284. فصل
  285. فصل
  286. فصل
  287. فصل
  288. فصل
  289. فصل
  290. فصل
  291. فصل
  292. فصل
  293. فصل
  294. فصل
  295. فصل
  296. فصل
  297. فصل
  298. فصل
  299. فصل
  300. مسألة
  301. فصل
  302. فصل
  303. فصل
  304. فصل
  305. فصل
  306. فصل
  307. فصل
  308. فصل
  309. فصل
  310. فصل
  311. فصل
  312. فصل
  313. فصل
  314. فصل
  315. فصل
  316. فصل
  317. فصل
  318. فصل
  319. فصل
  320. فصل
  321. فصل
  322. فصل
  323. فصل
  324. فصل
  325. فصل
  326. فصل
  327. فصل
  328. فصل
  329. فصل
  330. فصل
  331. فصل
  332. فصل
  333. فصل
  334. فصل
  335. فصل
  336. فصل
  337. فصل
  338. فصل
  339. فصل
  340. فصل
  341. فصل
  342. فصل
  343. فصل
  344. فصل
  345. مسألة
  346. فصل
  347. فصل
  348. فصل
  349. فصل
  350. فصل
  351. فصل
  352. فصل
  353. مسألة
  354. مسألة
  355. مسألة
  356. مسألة
  357. مسألة
  358. مسألة
  359. مسألة
  360. مسألة
  361. مسألة
  362. مسألة
  363. مسألأة
  364. مسألة
  365. مسألة
  366. مسألة
  367. مسألة
  368. مسألة
  369. مسألة
  370. مسألة
  371. مسألة
  372. مسألة
  373. مسألة
  374. مسألة
  375. مسألة
  376. مسألة
  377. مسألة
  378. مسألة
  379. مسألة
  380. مسألة
  381. مسألة
  382. مسألة
  383. مسألأة
  384. مسألة
  385. فصل
  386. فصل
  387. فصل
  388. مسألة
  389. مسألة
  390. مسألة
  391. فصل
  392. فصل
  393. مسألة
  394. مسألة
  395. مسألة
  396. مسألة
  397. نواصب الفعل
  398. فصل
  399. مسألة
  400. فصل
  401. مسألة
  402. فصل
  403. فصل
  404. مسألة
  405. مسألة
  406. مسألة
  407. مسألة
  408. مسألة
  409. فصل
  410. فصل
  411. فصل
  412. مسألة
  413. مسألة
  414. مسألة
  415. مسألة
  416. فصل
  417. مسألة
  418. فصل
  419. مسألة
  420. مسألة
  421. مسألة
  422. فصل
  423. فصل
  424. فصل
  425. فصل
  426. مسألة
  427. مسألة
  428. مسألة
  429. مسألة
  430. فصل
  431. فصل
  432. فصل
  433. مسألة
  434. فصل
  435. فصل
  436. فصل
  437. فصل
  438. مسألة
  439. فصل
  440. مسألة
  441. مسألة
  442. مسألة
  443. مسألة
  444. مسألة
  445. مسألة
  446. مسألة
  447. مسألة
  448. مسألة
  449. مسألة
  450. مسألة
  451. مسألة
  452. فصل
  453. مسألة
  454. الإعراب والبناء
  455. فصل
  456. فصل
  457. فصل
  458. فصل
  459. فصل
  460. فصل
  461. فصل
  462. فصل
  463. فصل
  464. فصل
  465. فصل
  466. فصل
  467. فصل
  468. فصل
  469. فصل
  470. فصل
  471. فصل
  472. فصل
  473. فصل
  474. فصل
  475. ما يجوز في ضرورة الشعر
  476. فصل
  477. فصل
  478. فصل
  479. فصل
  480. فصل
  481. فصل
  482. فصل
  483. فصل
  484. فصل
  485. فصل
  486. فصل
  487. فصل
  488. فصل
  489. الموصول والصلة
  490. فصل
  491. فصل
  492. فصل
  493. فصل
  494. فصل
  495. فصل
  496. فصل
  497. مسألة
  498. مسألة
  499. مسألة
  500. مسألة
  501. مسألة
  502. فصل
  503. فصل
  504. مسألة
  505. فصل
  506. فصل
  507. فصل
  508. فصل
  509. فصل
  510. فصل
  511. فصل
  512. فصل
  513. فصل
  514. فصل
  515. فصل
  516. فصل
  517. فصل
  518. فصل
  519. فصل
  520. فصل
  521. فصل
  522. فصل
  523. فصل
  524. فصل
  525. فصل
  526. فصل
  527. فصل
  528. فصل
  529. فصل
  530. فصل
  531. فصل
  532. فصل
  533. فصل
  534. فصل
  535. فصل
  536. فصل
  537. فصل
  538. فصل
  539. فصل
  540. فصل
  541. فصل
  542. فصل
  543. فصل
  544. فصل
  545. فصل
  546. فصل
  547. فصل
  548. فصل
  549. فصل
  550. فصل
  551. فصل
  552. فصل
  553. فصل
  554. فصل
  555. فصل
  556. فصل
  557. فصل
  558. فصل
  559. فصل
  560. فصل
  561. فصل
  562. فصل
  563. فصل
  564. فصل
  565. فصل
  566. فصل
  567. فصل
  568. فصل
  569. فصل
  570. فصل
  571. فصل
  572. فصل
  573. فصل
  574. فصل
  575. فصل
  576. فصل
  577. فصل
  578. فصل
  579. فصل
  580. فصل
  581. فصل
  582. فصل
  583. فصل
  584. فصل
  585. فصل
  586. فصل
  587. مسألة
  588. مسألة
  589. مسألة
  590. مسألة
  591. مسألة
  592. مسألة
  593. مسألة
  594. مسألة
  595. مسألة
  596. فصل
  597. فصل
  598. مسألة
  599. مسألة
  600. مسألة
  601. مسألة
  602. مسألة
  603. مسألة
  604. مسألة
  605. مسألة
  606. مسألة
  607. مسألة
  608. فصل
  609. فصل
  610. مسألة
  611. مسألة
  612. مسألة
  613. مسألة
  614. مسألة
  615. مسألة
  616. مسألة
  617. مسألة
  618. فصل
  619. فصل
  620. فصل
  621. فصل
  622. فصل
  623. فصل
  624. فصل
  625. في حروف البدل
  626. في إبدال الهمزة
  627. إبدالها من الألف
  628. مسألة
  629. مسألة
  630. مسألة
  631. مسألة
  632. مسألة
  633. فصل
  634. فصل
  635. فصل
  636. فصل
  637. فصل
  638. فصل
  639. فصل
  640. مسألة
  641. فصل
  642. فصل
  643. ذكر إبدال الألف
  644. مسألة
  645. مسألة
  646. مسألة
  647. مسالة
  648. مسألة
  649. مسألة
  650. مسألة
  651. مسألة
  652. مسألة
  653. مسألة
  654. إبدال الياء
  655. فصل
  656. فصل
  657. فصل
  658. فصل
  659. فصل
  660. مسألة
  661. مسألة
  662. مسألة
  663. مسألة
  664. مسألة
  665. مسألة
  666. مسألة
  667. مسألة
  668. مسألة
  669. مسألة
  670. مسألة
  671. مسألة
  672. فصل
  673. فصل
  674. فصل
  675. مسألة
  676. مسألة
  677. فصل
  678. فصل
  679. فصل
  680. مسألة
  681. مسألة
  682. فصل
  683. فصل
  684. فصل
  685. فصل
  686. فصل
  687. فصل
  688. فصل
  689. فصل
  690. مسألة
  691. فصل
  692. فصل
  693. فصل
  694. فصل
  695. فصل
  696. فصل
  697. فصل
  698. فصل
  699. فصل
  700. فصل
  701. فصل
  702. فصل
  703. فصل
  704. فصل
  705. فصل
  706. مسألة
  707. مسألة
  708. مسألة
  709. مسألة
  710. مسألة
  711. مسألة
  712. مسألة
  713. مسألة
  714. مسألة
  715. مسألة
  716. مسألة
  717. مسألة
  718. مسألة
  719. مسألة
  720. مسألة
  721. مسألة
  722. مسألة
  723. مسألة
  724. مسألة
  725. مسألة
  726. مسألة
  727. مسألة
  728. مسألة
  729. مسألة
  730. مسألة
  731. مسألة
  732. مسألة
  733. مسألة
  734. مسألة
  735. فصل
  736. مسألة
  737. مسألة
  738. مسألة
  739. مسألة
  740. مسألة
  741. مسألة
  742. فصل
  743. فصل
  744. فصل
  745. فصل
  746. فصل
  747. فصل
  748. فصل
  749. فصل
  750. فصل
  751. فصل
  752. فصل
  753. مسألة
  754. مسألة
  755. فصل
  756. فصل
  757. فصل
  758. فصل
  759. فصل
  760. فصل
  761. فصل
  762. فصل
  763. فصل
  764. مسألة
  765. فصل
  766. فصل
  767. مسألة
  768. مسألة
  769. مسألة
  770. مسألة
  771. مسألة
  772. مسألة
  773. مسألة
  774. مسألة
  775. مسألة
  776. مسألة
  777. مسألة
  778. مسألة
  779. مسألة
  780. فصل
  781. فصل
  782. فصل
  783. فصل
  784. فصل
  785. فصل
  786. فصل
  787. فصل
  788. فصل
  789. وفيه فصول
  790. فصل
  791. فصل

فصل

وقد زيدت الهاء في مواضع قصد بها بيان الحركة فمن ذلك قولهم لمه وعلامه لأن الألف هنا محذوفة من ما فلو سكنت لم يبق على المحذوف دليل ولو وقف عليها متحركة لخففت الحركة ولكان مناقضا لحكم الوقف فزيدت الهاء لتبقى الحركة ويكون الوقف على الهاء ساكنة ومن ذلك اغزه وارمه واخشه

والعلة ما ذكرنا ومن ذلك كتابيه وحسابيه ومن ذلك قراءة بعضهم / لعلكم تتفكرونه / والمتقينه وكأنه كره اجتماع الساكنين

= كتاب التصريف =

وينبغي أن يقدم الشروع فيه أبنية الأسماء والأفعال لتعلم الحروف الأصلية والزائدة فأما الحروف فلا يعرف لها اشتقاق حتى تقضي على بعض حروفها بالزيادة والانقلاب ألا ترى أن الألف في ما لو كانت منقلبة لكانت عن واو أو ياء ولو كان كذلك لخرجتا على الأصل لأنهما في مثل ذلك ساكنان فكانت تكون مو أو مي مثل لو وكي

فصل

والأسماء التي كل حروفها أصل على ثلاثة أضرب ثلاثية ورباعية

وخماسية وليس فيها سداسية وإنما اجتنب ذلك لطوله وأقل الأصول ثلاثة أحرف لأن الحاجة تدعو إلى حرف يبدأ به وحرف يوقف عليه وحرف يفصل به بينهما لئلا يلي الابتداء الوقف لأن المتجاورين كالشيء الواحد والابتداء والوقف متضادان فلذلك فصل بينهما

فصل

وإنما لم يكن السداسي أصلا لأنه ضعف الأصل الأول فيصير كالمركب مثل حضرموت فنقصوه عن ذلك

فصل

وقد يبلغ الاسم الثلاثي بالزيادة إلى سبعة أحرف كقولك اشهاب الشيء اشهيبابا واحمار احميرارا ولم يزد على ذلك

فأما قرعبلانة فالحرف الثامن تاء التأنيث وهو في حكم المنفصل

فصل

وأما أصول الأفعال فأصلان ثلاثية ورباعية ولم يأت منها خماسي لوجهين

أحدهما كثرة تصرفها والزيادة عليها فلو كانت خمسة لثقلت

والثاني أن الفعل فرع على الاسم فنقص عنه لمكان الفرعية

— পৃষ্ঠা ২১১ — উৎস: আল-মাকতাবা আশ-শামেলা (OpenITI প্রকল্পের মুক্ত সংস্করণ)। পাতা-বিভাজন কামেলার নিজস্ব; বন্ধনীর [ص: …] মুদ্রিত সংস্করণের পৃষ্ঠা।