اللباب في علل البناء والإعراب
/ ٢٨٨
📝 نص
📑 সূচিপত্র — فصل
  1. بسم الله الرحمن الرحيم
  2. فصل
  3. فصل
  4. فصل
  5. فصل
  6. فصل
  7. فصل
  8. فصل
  9. فصل
  10. فصل
  11. فصل
  12. فصل
  13. فصل
  14. فصل
  15. فصل
  16. فصل
  17. فصل
  18. فصل
  19. فصل
  20. فصل
  21. فصل
  22. فصل
  23. فصل
  24. فصل
  25. فصل
  26. فصل
  27. فصل
  28. فصل
  29. فصل
  30. فصل
  31. فصل
  32. فصل
  33. فصل
  34. فصل
  35. فصل
  36. فصل
  37. فصل
  38. فصل
  39. فصل
  40. فصل
  41. فصل
  42. فصل
  43. فصل
  44. فصل
  45. فصل
  46. فصل
  47. فصل
  48. فصل
  49. فصل
  50. فصل
  51. فصل
  52. فصل
  53. فصل
  54. فصل
  55. فصل
  56. فصل
  57. فصل
  58. فصل
  59. فصل
  60. فصل
  61. فصل
  62. فصل
  63. فصل
  64. فصل
  65. فصل
  66. فصل
  67. فصل
  68. فصل
  69. فصل
  70. فصل
  71. فصل
  72. فصل
  73. فصل
  74. فصل
  75. فصل
  76. فصل
  77. فصل
  78. فصل
  79. فصل
  80. فصل
  81. فصل
  82. فصل
  83. فصل
  84. فصل
  85. فصل
  86. فصل
  87. فصل
  88. فصل
  89. فصل
  90. فصل
  91. فصل
  92. فصل
  93. فصل
  94. فصل
  95. فصل
  96. فصل
  97. فصل
  98. فصل
  99. فصل
  100. فصل
  101. فصل
  102. فصل
  103. فصل
  104. فصل
  105. فصل
  106. فصل
  107. فصل
  108. فصل
  109. فصل
  110. فصل
  111. فصل
  112. فصل
  113. فصل
  114. فصل
  115. فصل
  116. فصل
  117. فصل
  118. فصل
  119. فصل
  120. فصل
  121. فصل
  122. فصل
  123. فصل
  124. فصل
  125. فصل
  126. فصل
  127. فصل
  128. فصل
  129. فصل
  130. فصل
  131. فصل
  132. فصل
  133. فصل
  134. فصل
  135. فصل
  136. فصل
  137. فصل
  138. فصل
  139. فصل
  140. فصل
  141. فصل
  142. فصل
  143. فصل
  144. فصل
  145. فصل
  146. فصل
  147. فصل
  148. فصل
  149. فصل
  150. فصل
  151. فصل
  152. فصل
  153. فصل
  154. فصل
  155. فصل
  156. فصل
  157. فصل
  158. فصل
  159. فصل
  160. فصل
  161. فصل
  162. فصل
  163. فصل
  164. فصل
  165. فصل
  166. فصل
  167. فصل
  168. فصل
  169. فصل
  170. فصل
  171. فصل
  172. مسألة
  173. فصل
  174. فصل
  175. فصل
  176. فصل
  177. فصل
  178. فصل
  179. فصل
  180. فصل
  181. فصل
  182. فصل
  183. فصل
  184. فصل
  185. فصل
  186. فصل
  187. فصل
  188. فصل
  189. فصل
  190. فصل
  191. فصل
  192. فصل
  193. فصل
  194. فصل
  195. فصل
  196. فصل
  197. فصل
  198. فصل
  199. فصل
  200. فصل
  201. فصل
  202. فصل
  203. فصل
  204. فصل
  205. فصل
  206. فصل
  207. فصل
  208. فصل
  209. فصل
  210. فصل
  211. فصل
  212. فصل
  213. فصل
  214. فصل
  215. فصل
  216. فصل
  217. فصل
  218. فصل
  219. فصل
  220. فصل
  221. فصل
  222. فسأله
  223. فصل
  224. مسألة
  225. فصل
  226. مسألة
  227. فصل
  228. فصل
  229. فصل
  230. فصل
  231. فصل
  232. مسألة
  233. فصل
  234. فصل
  235. فصل
  236. فصل
  237. فصل
  238. فصل
  239. فصل
  240. فصل
  241. فصل
  242. فصل
  243. فصل
  244. فصل
  245. فصل
  246. فصل
  247. فصل
  248. فصل
  249. فصل
  250. فصل
  251. فصل
  252. فصل
  253. فصل
  254. فصل
  255. فصل
  256. فصل
  257. فصل
  258. مسألة
  259. مسألة
  260. مسألة
  261. فصل
  262. فصل
  263. فصل
  264. فصل
  265. فصل
  266. مسألة
  267. مسألة
  268. فصل
  269. فصل
  270. فصل
  271. فصل
  272. مسألة
  273. فصل
  274. فصل
  275. فصل
  276. فصل
  277. فصل
  278. فصل
  279. فصل
  280. فصل
  281. فصل
  282. فصل
  283. فصل
  284. فصل
  285. فصل
  286. فصل
  287. فصل
  288. فصل
  289. فصل
  290. فصل
  291. فصل
  292. فصل
  293. فصل
  294. فصل
  295. فصل
  296. فصل
  297. فصل
  298. فصل
  299. فصل
  300. مسألة
  301. فصل
  302. فصل
  303. فصل
  304. فصل
  305. فصل
  306. فصل
  307. فصل
  308. فصل
  309. فصل
  310. فصل
  311. فصل
  312. فصل
  313. فصل
  314. فصل
  315. فصل
  316. فصل
  317. فصل
  318. فصل
  319. فصل
  320. فصل
  321. فصل
  322. فصل
  323. فصل
  324. فصل
  325. فصل
  326. فصل
  327. فصل
  328. فصل
  329. فصل
  330. فصل
  331. فصل
  332. فصل
  333. فصل
  334. فصل
  335. فصل
  336. فصل
  337. فصل
  338. فصل
  339. فصل
  340. فصل
  341. فصل
  342. فصل
  343. فصل
  344. فصل
  345. مسألة
  346. فصل
  347. فصل
  348. فصل
  349. فصل
  350. فصل
  351. فصل
  352. فصل
  353. مسألة
  354. مسألة
  355. مسألة
  356. مسألة
  357. مسألة
  358. مسألة
  359. مسألة
  360. مسألة
  361. مسألة
  362. مسألة
  363. مسألأة
  364. مسألة
  365. مسألة
  366. مسألة
  367. مسألة
  368. مسألة
  369. مسألة
  370. مسألة
  371. مسألة
  372. مسألة
  373. مسألة
  374. مسألة
  375. مسألة
  376. مسألة
  377. مسألة
  378. مسألة
  379. مسألة
  380. مسألة
  381. مسألة
  382. مسألة
  383. مسألأة
  384. مسألة
  385. فصل
  386. فصل
  387. فصل
  388. مسألة
  389. مسألة
  390. مسألة
  391. فصل
  392. فصل
  393. مسألة
  394. مسألة
  395. مسألة
  396. مسألة
  397. نواصب الفعل
  398. فصل
  399. مسألة
  400. فصل
  401. مسألة
  402. فصل
  403. فصل
  404. مسألة
  405. مسألة
  406. مسألة
  407. مسألة
  408. مسألة
  409. فصل
  410. فصل
  411. فصل
  412. مسألة
  413. مسألة
  414. مسألة
  415. مسألة
  416. فصل
  417. مسألة
  418. فصل
  419. مسألة
  420. مسألة
  421. مسألة
  422. فصل
  423. فصل
  424. فصل
  425. فصل
  426. مسألة
  427. مسألة
  428. مسألة
  429. مسألة
  430. فصل
  431. فصل
  432. فصل
  433. مسألة
  434. فصل
  435. فصل
  436. فصل
  437. فصل
  438. مسألة
  439. فصل
  440. مسألة
  441. مسألة
  442. مسألة
  443. مسألة
  444. مسألة
  445. مسألة
  446. مسألة
  447. مسألة
  448. مسألة
  449. مسألة
  450. مسألة
  451. مسألة
  452. فصل
  453. مسألة
  454. الإعراب والبناء
  455. فصل
  456. فصل
  457. فصل
  458. فصل
  459. فصل
  460. فصل
  461. فصل
  462. فصل
  463. فصل
  464. فصل
  465. فصل
  466. فصل
  467. فصل
  468. فصل
  469. فصل
  470. فصل
  471. فصل
  472. فصل
  473. فصل
  474. فصل
  475. ما يجوز في ضرورة الشعر
  476. فصل
  477. فصل
  478. فصل
  479. فصل
  480. فصل
  481. فصل
  482. فصل
  483. فصل
  484. فصل
  485. فصل
  486. فصل
  487. فصل
  488. فصل
  489. الموصول والصلة
  490. فصل
  491. فصل
  492. فصل
  493. فصل
  494. فصل
  495. فصل
  496. فصل
  497. مسألة
  498. مسألة
  499. مسألة
  500. مسألة
  501. مسألة
  502. فصل
  503. فصل
  504. مسألة
  505. فصل
  506. فصل
  507. فصل
  508. فصل
  509. فصل
  510. فصل
  511. فصل
  512. فصل
  513. فصل
  514. فصل
  515. فصل
  516. فصل
  517. فصل
  518. فصل
  519. فصل
  520. فصل
  521. فصل
  522. فصل
  523. فصل
  524. فصل
  525. فصل
  526. فصل
  527. فصل
  528. فصل
  529. فصل
  530. فصل
  531. فصل
  532. فصل
  533. فصل
  534. فصل
  535. فصل
  536. فصل
  537. فصل
  538. فصل
  539. فصل
  540. فصل
  541. فصل
  542. فصل
  543. فصل
  544. فصل
  545. فصل
  546. فصل
  547. فصل
  548. فصل
  549. فصل
  550. فصل
  551. فصل
  552. فصل
  553. فصل
  554. فصل
  555. فصل
  556. فصل
  557. فصل
  558. فصل
  559. فصل
  560. فصل
  561. فصل
  562. فصل
  563. فصل
  564. فصل
  565. فصل
  566. فصل
  567. فصل
  568. فصل
  569. فصل
  570. فصل
  571. فصل
  572. فصل
  573. فصل
  574. فصل
  575. فصل
  576. فصل
  577. فصل
  578. فصل
  579. فصل
  580. فصل
  581. فصل
  582. فصل
  583. فصل
  584. فصل
  585. فصل
  586. فصل
  587. مسألة
  588. مسألة
  589. مسألة
  590. مسألة
  591. مسألة
  592. مسألة
  593. مسألة
  594. مسألة
  595. مسألة
  596. فصل
  597. فصل
  598. مسألة
  599. مسألة
  600. مسألة
  601. مسألة
  602. مسألة
  603. مسألة
  604. مسألة
  605. مسألة
  606. مسألة
  607. مسألة
  608. فصل
  609. فصل
  610. مسألة
  611. مسألة
  612. مسألة
  613. مسألة
  614. مسألة
  615. مسألة
  616. مسألة
  617. مسألة
  618. فصل
  619. فصل
  620. فصل
  621. فصل
  622. فصل
  623. فصل
  624. فصل
  625. في حروف البدل
  626. في إبدال الهمزة
  627. إبدالها من الألف
  628. مسألة
  629. مسألة
  630. مسألة
  631. مسألة
  632. مسألة
  633. فصل
  634. فصل
  635. فصل
  636. فصل
  637. فصل
  638. فصل
  639. فصل
  640. مسألة
  641. فصل
  642. فصل
  643. ذكر إبدال الألف
  644. مسألة
  645. مسألة
  646. مسألة
  647. مسالة
  648. مسألة
  649. مسألة
  650. مسألة
  651. مسألة
  652. مسألة
  653. مسألة
  654. إبدال الياء
  655. فصل
  656. فصل
  657. فصل
  658. فصل
  659. فصل
  660. مسألة
  661. مسألة
  662. مسألة
  663. مسألة
  664. مسألة
  665. مسألة
  666. مسألة
  667. مسألة
  668. مسألة
  669. مسألة
  670. مسألة
  671. مسألة
  672. فصل
  673. فصل
  674. فصل
  675. مسألة
  676. مسألة
  677. فصل
  678. فصل
  679. فصل
  680. مسألة
  681. مسألة
  682. فصل
  683. فصل
  684. فصل
  685. فصل
  686. فصل
  687. فصل
  688. فصل
  689. فصل
  690. مسألة
  691. فصل
  692. فصل
  693. فصل
  694. فصل
  695. فصل
  696. فصل
  697. فصل
  698. فصل
  699. فصل
  700. فصل
  701. فصل
  702. فصل
  703. فصل
  704. فصل
  705. فصل
  706. مسألة
  707. مسألة
  708. مسألة
  709. مسألة
  710. مسألة
  711. مسألة
  712. مسألة
  713. مسألة
  714. مسألة
  715. مسألة
  716. مسألة
  717. مسألة
  718. مسألة
  719. مسألة
  720. مسألة
  721. مسألة
  722. مسألة
  723. مسألة
  724. مسألة
  725. مسألة
  726. مسألة
  727. مسألة
  728. مسألة
  729. مسألة
  730. مسألة
  731. مسألة
  732. مسألة
  733. مسألة
  734. مسألة
  735. فصل
  736. مسألة
  737. مسألة
  738. مسألة
  739. مسألة
  740. مسألة
  741. مسألة
  742. فصل
  743. فصل
  744. فصل
  745. فصل
  746. فصل
  747. فصل
  748. فصل
  749. فصل
  750. فصل
  751. فصل
  752. فصل
  753. مسألة
  754. مسألة
  755. فصل
  756. فصل
  757. فصل
  758. فصل
  759. فصل
  760. فصل
  761. فصل
  762. فصل
  763. فصل
  764. مسألة
  765. فصل
  766. فصل
  767. مسألة
  768. مسألة
  769. مسألة
  770. مسألة
  771. مسألة
  772. مسألة
  773. مسألة
  774. مسألة
  775. مسألة
  776. مسألة
  777. مسألة
  778. مسألة
  779. مسألة
  780. فصل
  781. فصل
  782. فصل
  783. فصل
  784. فصل
  785. فصل
  786. فصل
  787. فصل
  788. فصل
  789. وفيه فصول
  790. فصل
  791. فصل

فصل

ومعنى (حتى) اللازم لها الغاية في التعظيم والتحقير

فأما عملها فليس بأصل بل محمول على غيرها لأنها لما دخلت على الجملة تارة وبمعنى (إلى) أخرى وبمعنى (الواو) ثالثة وبمعنى (كي) رابعة لم يكن لها اختصاص تعمل بسببه لأن هذه المعاني تكون في الأسماء والأفعال

فصل

وإنما عملت عمل (إلى) لأن إلى لانتهاء الغاية و (حتى) تشاركها في ذلك فعملت عملها في الموضع الذي يصح دخول (إلى) فيه

فصل

وتفارق (حتى) إلى في أشياء أحدها أن ما بعد حتى يدخل في حكم ما قبلها كقولك قام القوم حتى زيد ف (زيد) هنا دخل في القيام ولا يلزم ذلك في قولك قام القوم إلى زيد والثاني أن ما قبل (حتى) يجب أن يكون جمعا كقولك قام القوم حتى زيد ولو قلت قام عمرو حتى زيد لم يجز وعلة ذلك أن (حتى) تدل على بلوغ العمل غايته ولفظ الواحد لا يتناول أكثر منه بحيث يجوز تخصيصه ببعضه

بخلاف لفظ الجمع فإنه جاز أن يضاف الفعل إلى القوم ولا يراد دخول (زيد) فيهم لعظمه أو حقارته فإذا جئت ب (حتى) أزلت هذا الجواز وتنزلت (حتى) منزلة التوكيد المانع من التخصيص والثالث أن (إلى) تدخل على المضمر و (حتى) لا تدخل عليه وعلة ذلك أنه لما لزم أن يكون قبلها جمع وما بعدها واحد منه لم يتقدم على (حتى) اللفظ الظاهر ليعود الضمير إليه فلما أضمر لم يكن له ظاهر يعود عليه ضمير كقولك قام القوم حتى زيد ف (زيد) لم يتقدم له ذكر يعود عليه ضمير

فصل

وإنما جاز أن تقع (حتى) بمعنى (الواو) لأن الواو للجمع و (حتى) للغاية والشمول والمعنيان متقاربان

فصل

وتفترقان في أشياء أحدها أن ما قبلها يجب أن يكون جمعا لما تقدم والثاني أن يكون ما بعدها من جنس ما قبلها فلو قلت جاء الناس حتى الحمير لم يجز لما ذكرنا من إفادة معنى الغاية والتوكيد

والثالث أن الواو تضمر بعدها (رب) ولا تضمر بعد (حتى)

— صفحة ١١٠ — উৎস: আল-মাকতাবা আশ-শামেলা (OpenITI প্রকল্পের মুক্ত সংস্করণ)। পাতা-বিভাজন কামেলার নিজস্ব; বন্ধনীর [ص: …] মুদ্রিত সংস্করণের পৃষ্ঠা।