چنان که از دیباجهٌ اين کتاب بر میآید. موْلف روزگاری دراز بمطالعه مثنوی مشغول بوده و «اکثر ابیات مشکله و نکات بدیعهُ» آن را ثبت و قید مینموده و سپس بشرح مثنوک پرداخته است: مولف در آغاز, نه مقدّمه در شرح و تفسیر و بیان عقاید و اصطلاحات عرفا و صوفیّه مرب ساخته است بدین گونه: ۱-المقدّمة الاول فی بیان الذّات و الحقيقة و الهویّة و الماهیّة و ما یتعلق بها و یتفرع علیها. ۲- المقذمة التانية فی الوجود و الموحود. ۳-المقدمة الثالنة فی مراتب الوجود. ۳-المقدمة الرانعة فی بیان الصفات ومظاهرها و تشتتها الی الذات. ۵-المقذمة الخامسة فی بیان امهات الصفات. ۶-المقذمة السادسة فی بیان مظاهر الصفات. ۷اهقن مه الس ارعه فف ثبت الاتحاه و الانداع: ۸-المقدّمة الثامنة بدان که حق جل شأنه جمیع ارواح را پیش از خلقت ابدان در عالم ارواح ایجاد فرموده. ٩-المقدمة التاسعة در کیفیّت تعلّق ارواح به ابدان. اين مقدمات مبتنی است بر آراء و اقوال ابن عربی در کتب خود و نیز صدر الرّین محمّد بن اسحاق قونوی در کتاب مفتاح الغیب و تفسیر سورة فاتحه و متأثر است از مباحنی که داود قیصری در آغاز شرح فصوص آورده است و با افکار حضرت مولانا چندان ارتباطی ندارد. و از آن پس موف شرح مثنوی شریف را آغاز میکند بدین گونه که عدّهای از ابیات را بسليقة خود حدا و نقل میکند و نخست نوا در لغات را شرحی مختصر میکند و آن گاه ابیات مثنوی را شرحی به اشباع و تفصیل باز میگوید که بنیاد آن. عقاید ابن عربی و پیروان اوست و گاهی نیز بگفتار مشایخ متقدّم مانند بایزید و جنید و ابو بکر واسطی متمسّك میشود و از اشتعار مولا نا و واه ها فظ وگیم تیان و تست تترت اد کته ها التنن محمد خاهلی نظیر میآورد و چون نسخة متنوی که در دست داشته از نسخههای متداول و تصحیح ناشده بوده بدین جهت در بعضی موارد بتکلفات نابجا دوچار افتاده است و با این همه چون از اصول تصوّف اطلاع وسیع داشته و خود نیز اهل سلوك بوده شرح او را میتوان در عداد شروح بسیار مفید و بالنسبه دقیق که بر متنوی نوشتهاند محسوب داشت. افسوس که
— Page 3 —
This text was taken automatically from the PDF and may contain errors. When in doubt, check the original page.