نیشابور تا قرنها پس از عطا با همه ویرانیها» دارای بخشها و تقسیمات وسیعی بوده است که در کتابهای جغرافیایی قدیم همواره از آنها یاد کردهاند." این تقسیمات بقایای تقسیمات عصر ساسانی و شاید هم پارتی بوده است. ابوعبداله حاکم نیشابوری (۳۲۱-۴۰۵) که دو قرن قبل از عطار» مفصلترین کتاب را در باب نیشابور نوشته و امروز مختصری از کار او باقی است»" نیشابور را به چهار «رَبُْ» و دوازده «ولایت» تقسیم میکند و ربع «شامات» نیشابور را از حدود بیهق تا حدود «جلگه رخ» میداند. مورخین قدیم و تذکرهنویسان کهن عطار را اهل (کدکن» نوشتهاند و این کدکن در ربع شامات نیشابور کهن قرار دارد و در جلگه رخ. و رخ از ولایات قدیم نیشابور کهن بوده است که در کتاب تاریخ نیشابور الحاکم به عنوان هفتمین ولایت از ولایاتِ نیشابور از آن نام بُرده شده است: (رخ ولایتی است قدیم معمور گبار بسیار درو قرار گرفته»" در تقسیمات متاخر و عصر فاجار وقتی خواستند تربت حیدریه را که خود زستاقی از رستاقهای نیشابور کهن بود و به نام «زاوه» " شهری کنند و به آن مرکزیت ببخشند. جلگة رخ -و در مرکز آن کدکن - را از توابع زاوه (< تربت حیدریه) به حساب آوردند. بنابرین گفتهٌ دولتشاه سمرقندی که میگوید: «اصل شیخ از قریهٌ کدکن است من اعمال نیشابور»" تظر به ۱. اما آرباع تابور ان ایشا ون مار لب سا ما سر وشن بو کشت مسست و مساحت آن است که از چار طرفی مسجد جامع به هر طرفی رفتند و تا کنار زمین ولایت قری و قنوات را به ان بع نسبت دادند و به قریهای که در ان جانب معمور و بیشتر بود اضافه کردند تاریخ نیشابور الحاکم. چاپ آگاهه شمارهُ ۲۷۴۹. ۲. مهمترین کتابی که در تمدن اسلامی تا قرن چهارم درباره تاریخ شهرها نوشته شده است همین تاریخ نیشابور ابوعبدالله حاکم نیشابوری (۳۲۱-۴۳۰۵) است که در اصل دوازده محلد بوده است و امروز تلخحیص مختصری از آن باقی است و با اینهمه مهمترین اطلاعات در باب نیشابور و جغرافیای تاریخی آن و رجال آن از همین کتاب به دست میآید. ۳ تاریخ نیشایور انتشارات آگاه» تهران شمار؛ ۲۷۵۱ و ۲۷۶۱. ۴ همانجا شمار؛ .۱۱۲۹ ۵ تذکره دولتشاه ۱۴۰. هویت تاریخی ۳۵
— পৃষ্ঠা ৩৭ —
লেখাটি পিডিএফ থেকে স্বয়ংক্রিয়ভাবে নেওয়া, তাই ভুল থাকতে পারে। সন্দেহ হলে আসল পৃষ্ঠা দেখুন।