۶ تمدن اسلامی در عصر عیّاسیان زیر شد: وضعیت سیاسی. نظام اداری» سطح معیشت. گونههای رفتار الگوهای عمران. راههای ارتباطی شهرها و روستاها؛ شبکه راههای زمینی» دریایی و بريد که مناطق مختلف را به هم مرتبط میساخت و موجب تسهیل بازرگانی و تجارت. و تسریع تبادل و انتقال فرهنگها بود و به پایتخت امکان میداد تا بر مناطق دوردست کشور پهناور عباسی سیطره و حاکمیت داشته باشد. این غنای تمدنی را نمیتوان در یک کتاب گرد آورد و همه جزئیات پدیدههای آن را در صفحاتی محدود بیان کرد. در عین حال جزء میتواند بیانگر کل باشد و بخش نمایانگر مجموع. از اینرو مطالعه ناچیز ما که در حد امکعان کوشیدهايم چیزی از جزئیات اساسی و ویژگیهای عمومی و کلی پدیدههای تمدن عصر عباسی را نادیده نگیریم» می تو اند «درآمدی بر تمدن عصر عباسی» باشد. میدانیم که تنها راه ورود به خانههاء در آنهاست و همین در منزلت و جایگاه درهای ورودی بس که به میدانهای گسترده راه دارد و از آنجا میتوانیم به نمایشگاهی بس غنی نظر اندازیم که گونههای مختلف زندگی عصر عباسی را در هر شهر و روستا در بر میگیرد» با خانهها و اسباب و اثائية منزل» و ثروت اهالی» و خوراکهای رنگارنگ» و جنبش تجاری و بازرگانی» و داد و ستد مردمان در بازارها و بندرها؛ آنجا که کشتیهای حامل کالاها و تولیدات مناطق» و محصولات و صنایع مردمان کنار در کنان پهلو گرفتهاند. و جادهها و دروازههای بزرگ شهرها که کاروانهای مسافران و جهانگردان, و حاجیان از آن در گذرند» یا مساجدی را نظاره کنیم که از صفوف نمازگزاران. و حلقههای درس فقیهان و مجالس بحث لغویان» و احکام قاضیان و مناظرههای صوفیان و متکلمان رونق و آبادانی گرفته است. آنگاه به کاخها. ساختمانها و تأسیسات. و نیز کاروانهای شادی» و مجالس جشن و پایکوبی مردمان در روزهای جمعه و اعیاد ملی و مذهبی چشم بدوزیم که همه و همه در فضایی آکنده از روابط اجتماعی و مطابق قاعده و قانون و بر طبق آداب و رسوم عصر عباسی انجام میشود و هنوز هم برخی از این اداب و رسوم در رفتارهای امروزی ما نمود E چنانکه در میان مردمان این روزگار اشارههایی
— পৃষ্ঠা ১৯ —
লেখাটি পিডিএফ থেকে স্বয়ংক্রিয়ভাবে নেওয়া, তাই ভুল থাকতে পারে। সন্দেহ হলে আসল পৃষ্ঠা দেখুন।