Masharib ul-Azvaaq: Sharh e Qaseeda e Khamriyya e Ibn e Fariz e Misri Dar Bayan e Sharab e Mahabbat - Ameer Sayyid Ali Hamadani Mulaqqab Ba Ali e Sani (Farsi)
‹ / ১ ›
📝 লেখা 📖 পিডিএফ

۲۷۹ دوه هی ۳ سس سس سا ۰1 سس سا لا لا ۳1 تست ۲ ۳ 171 موه تسد ] ] ستعو - ۳.1 ۴ َ ۳ سس سس وس 1 11 نز سر توشی ۲ بر پاسست اه - 6ب سا کر یت رب 17 سا سس سودو-: ۰ سم ۳ ساوسو دز یس اس سس ] هب ۳۳ ۳ 4 ] ۳۳ _ سب کسه سا هه 0و8 لا ویس - و ۹ ۶ ۰ ۶ مه غ ده ۰ ۳۰8 و ۶ | 0 و ۰ ۱ 1 1 ِ 4 ال رسمار دراب ارم ری مبرسید ع ار همدالن بامعلهم رتصحیح مرکا چِ چِ مشارب الادواق مقدمه وتصحیح : محمد خواجوی حروفحین: حروفحینی خود کار: ۸٩۰۸۷۷‏ حاپ اول: ۱۰-۱۳۰۲ لیتوگرافی: ۰ ۷/۱ انتشارات: مولی تهران خیابان انقلاب - چهار راه ابور بحان - تلفن 16۹۲۳ عنوان عسقدمه مصحح بیان احوال امیرسیدعلی همداني جمشارب الاذواق المقدمه تفه ست اعلام ار هو بسم الله الرحمن الرحیم درود نامحدود خداوندی را که انسانرا آفر ید» باو دانش بیان و تعلیم قران بخشید » خورشید و ماه را گردان» و گیاه و درعت را سحده کنان فرار داد, آسمانرا برافراشت و زمین را برای آدمیان فرو گذاشت» خدائی که انسانرا از گل خشکی حون سفالء و پر یانرا از شعله حالص آتش آفر ید؛ توانائی که ازملکش دوعالم زمین و اسمان و عرش اعظم زهی قدرت زهی رحمت زهی جود که ناموجود را بنموده موجود علیمی کزکمال علم یا لذات هو بدا کرده این آثار و آیات و در ود بی شمار بر نخستین پیامبر در رتبت» و بر پسین فرستاده برامت باد» که ما خاک نشینان بادیه امکان و گمگشتگان بیدای حرمان را بشاهراه هدایت و امال» و به دولت سعادت و ایمان راهبری فرمود : کلید گنج اسرار الهی معانی سنج حکمتها کماهی جهان افروز صفهای ملایک . سبق آموز اقرء باسم ربک دسستان علومش من لدنا فتوحش یه انا فتعحنا لوایش اه نصرمن الله سپاهش سور الحمد لله ۸ مشارب الادوای اعنی محمد مصطفی, و بر جانشین و خلیقه او علی مرتضی و آل او که ال الله, و اشرف بیوت عندالله اند باد. هزاران تحفءة صلوات بی حد همان مهر محمد در سفر بود محمد شمع جممع آنبیا بود محمد شهر علمی بابها بود سرمرداد پسرعم پیمبر زمابرال اطهار مجمد بروح رفعمتش اثنا عشر بود وصی او امام اولی بود که درگاهش علی بابها بود امام اعظم واعلای عالی ولی شیمیان سافی کوثر امیرالمومنین نور هدایت امام المتهین شاه ولایت اما بعد: برصاحبان بینش پوشیده نیست که عرفان گل گلزار آفر ینش و عارفان گل سرسبد خلقت ونمک حجهان وحوداند, که بی وجودشان نه جهان را ز یبائی و نه آفر ینش را کمال و انتهائی است, جون آن شراره‌هائی که در خشش آن هزاران خورشید تابان را دراين کرانه‌های بی کران برافروخته, و روشنانی جون ماه و شتارگان رعشانرا در شبستان آسمان روشن ساخته, از سینه سینای عارفان و از دلهای یاک عاشقان شعله کشیده است. آذن شراره‌هائی که بخرمن گردون آتش‌زده و آن بارقه‌هائی که طور دلهای مشتاقان را تابنا ک نموده و در قلب مر یدان صادق تحلی » و به اشراقی لاهوتی سینه‌های آنانرا نورانی تر از مهر و ماه گردانید, همان بارقه عشق الهی و جذبه توحید است که از مطلع دلهای عارفان سربرزده, و جهان را بنور حذ به و نار آنس نور افشان می نماید» همان عشق است که در بوستان تجرد گوهرهای عقلی » و در صحرای طبیعت لاله و گلهای وحشی یدید می آورد, عشق است که عامانرا به گوش سخنی گوید, و خاصانرا به دل آتشی افروزد. عشق در برده می‌ نوازد ساز هر نفس نعمه‌ای دگر سازد عاشقی کوکه بشنود آواز؟ هرزمان زحمه‌ای کند آغاز مقدمه مصحح ۹ همه عالم صدای نغمه اوست که شنید این حنین صدای دراز؟ راز او از حهان برون افتاد خود صدا کی نگاهدارد راز سر او از زان همرذره خود توبشنو که من نیم غمَاز ناله جاد‌سوز ابن فارض مصری و محی الدین اعرابی و مولوی رومی و فخرالدین عراقی و دیگر عارفان الهی از آن شراره‌های عشق الهی است که پر از سوز و گداز, و پر از عشق و نواست, و بحق میتوان آنرا ناله‌ای انسی در فراق عالم قدسی نام نهاد. که همجون شراره‌ ای آتش فشان از آن سینه های حوشان فورال نموده» و گرمیش در دلهای سوخته از آتش عشق اثر گذاشته و آنانرا بی قرار معشوق و جویای سر منزل معهود می نماید» و روشندلان ملکوتی حون ناه آنرا بشوند» در هوای کوی حانان سراز پا نشناخته, این حهان را به سودای آن جهان باخته, و با نوای فاخته عشق رهسپار جهان ابدیت و طالب دیدار احدیت می گردند. ابوحفص عمرین ابی الحسن علی‌بن المرشد بن علی. حموی الاصل, المصری المولد والدار والوفاة الملقب باین الفارضء از آن صاحبان شراره‌های الهی است که سوز آن اخگرهای آتشین تا جهان باقی است برقرار و آتش فشان روح او تا پایان جهان در فوران» و فورانش پیوسته پایدار و استوار است. اوست که قصیده تائیه اش را در چندین خلع بدن سروده, و آن باکورهٌ غیبی را از حهان لار یبی برای ما خاک نشینان تحفه و ره‌اورد آورده اسست؛ و هم اوست که دارای کرامات و حوارق عادات» و درر یانست و تحرد بسیارقوی و توانا بوده است, در چهارم ذیسقمده سال پانصد و هفتاد و شش ویا هفت در قاهره پای بجهان خاکی گذارده, نواده دختری او که نامش علی بن محمد است از پدرش کمال الدین محمد حکایت می کند که از حضرت ناظم (ابن فارض ) شنیدم که میفرمود: پدرم شیخ ابوالحسن علی بن مرشد از بزرگان دانشمندان مصر بشمار میرفت» و در قاهره منصب قصاوت را عهده‌دار بود» من گاهگاهی از او احازه گردش و سیاحت میگرفتم و به وادی مستضعفان که نزدیک کوه مقصم بود رفته, یک شبانه روز و یا کم و بیشتر در انجا بسیر می بردم» و بخاطر رعایت حال پدر باز بمنزل باز می گشتم این کار ادامه داشت تا آنکه پدرم را برای منصب فاضی القضاتی خواستند» نیذیرفت و از حکومت و مردم کناره گرفت» و در جامع از هر منزوی گشت و به عبادت مشغول گردید تا برحمت ایزدی پیوست. و جون او را مانمی در سیاحت نماند مشغول تجر ید و سلوک گردید ولی حیزی از این رهگذر بر او مفتوح نمی گشت» تا آنکه روزی گذرش بر مدرسه ای افتاد و یا پیری روشن ضمیر در هنگام وضو گرفتن برخورد نمود» باو گفت که در مصر بر تو فتوحی رخ نخواهد داد و باید به حجاز روی, و او را به ظی الارض ۱ به مکه رسانیده و در آنجا فتوحات متوالی و فیوضات پی درپی روی داده خود گوید: یاشمیری رفح بمکه روحی شادیاً ا زغبت فی اسمادی جر مج . بعنی آی همدهم من : ا کر خواهی مرا باری دهی» سرود گویان روان مرا به سخن مکه آرامش ده؛ حون من در آنجا با دوست نس گرفته, و هم از آنجا به جهان قدس وپاکی برشدم» و جایگاه من در آنجا مقام ابراهیم بود که دروازه‌های جهان غیب برروی دلم گشوده گشت. ۰ م ‌ ۳ ۳۹ ۰ ۳ ۰ و پس از سالها سکونت و مجاورت ۳ شر یف با بزر گانی جول شیخ شهاب الدین سهروردی و غیره ملاقات دست داد که در نخستین بار 2 ۳۹ ‌ ٍِ ۰ ی یکدیگر را در آغوش کشیده و مدتی دراز با هم نشسته و کوهر اسرار می سفتند» و این بیت را برای شیخ شهاب الدین سروده, و او را بشارت بد کر (۱) طی الارض یعنی درنوردیدن زمین درز یر پای انسان مقدمه مصحح ۱۱ نامش در حصرت دوست داد ؛ لک البشارة فأحلم ماعلیک مد کرت نم علی مافیگ من عوج نی ترا نوید باد که در حضرت دوست نام تو گفته آمد» پس در سپاس از اين نو ید و بشارت آنجه جامه در برداری بذل نما که شیخ بانگی بلئد برکشید و حامه‌ها برکند و ابثار نمود. باری او را فصیده ایست تائیه بنام نظم السلوک» که در آن از علوم دینی و معارف الهی و سیر و سلوک و ذوق خود و کاملان اولیاء و بزرگان عرفاء فراوان گرد آمده است؛ آن فصیده هفتصد وشصت و پنج بیت است. و بزرگان درباره آن عفیده ای عظیم دارند. و بیشتر آنرا حفظ, و در شرح و توضیح دفایق ان اهتمامی تمام میورزند» حه در اد فصیده عشق خو یش رأبه جمال بی همتای محبوب بیان نموده, و بس گوهر اسرار را در آن سفته, و از رازهای سر به مُهر سخن رانده استء خداوند باداش نیکو به اودهاد و از هر نیکی به او به بخشاد. و جون آنرا بپایان رساند. نامش را لوائح الحنان و روائح الجنان نهاد. شبش حضرت ختمی مرتبت صلی الله علیه واله را بخواب مشاهده نمود که میفرمود: قصیدهٌ خود را چه نام نهادی؟ عرضه داشت يا رسول اه لوائح الحناد و روانح الجناد, فرمود : خیر» من او را نظم السلوک نام نهادم. در هرحال این قصیده را به اسلوب شعر نسرائیده» بلکه هرگاه جذذبه و خلمی ورا فرا می گرفت از ده روز یا کمتر و گاه بیشتس همانند مرده‌ای بر پشت می افتاد. که نه کسی را میدید و نه سخن کس می‌شنوید نه سخن می گفت و نه میخورد و نه می آشامید, و پس از جندین روز که از آن حال به خود باز می گشت, نخستین سخنی که برلب می آورد حند بیتی از آن قصیده بود که منتظم می ساخت, و آنحه از فتوح ورا دست داده بود به صورت شعر املاء میفرمود, و سپس به حال طبیعی باز می گشت. تا دو باره آن حال و جذ به باز گردد. 5 مشارب الادواق بر آن قصیده شرحهای گوناگون از پارسی و تازی نوشته شده است؛ که نخستین شرح آذ بنام مشارق‌الدراری از سعیدالدین فرغانی تلمیذ صدرالدین فونوی قدس الله سرهما بز بان شیر ین پارسی است؛ ۱ که حضرت قونوی خود دیباحه‌ای موجز برآن بز بان پارسی نگاشته است. و این قصیده موضوع درس مجالس ایشان بوده, که شاگردان تقریرات این استاد عظیم الشأن را می نوشتند, و در میان شاگردان جز سعید الدین فرغانی کسی دیگر از عهده ضبط و نگارش آن برنیامد» و سپس به دستور استاد شرح دیگری بز بان عربی برهمان قصیده بنام‌منتهی المدارک نگاشت, که باز استاد بزرگوار بران مقدمه و شرح تحقیقاتی سودمند و بی نظیر افزود, و شرح دیگری بز بان عربی از عزالدین‌محمود کاشانی می‌باشد که بنام کشف الوحوه الغر لمعانی نظم الدّر بوده و بسیار معروف وبنام شرح شیخ عبدالرزاق کاشانی شایع گردیده است» و شروح دیگری نیز هست که چندان معروفیتی ندارند» مانند شرح رکن‌الدین شیرازی و دو شرح دیگر از شاگردان سعیدالرین فرغانی . و اما قصيدهٌ میمَیةٌ حمرّ یه وی از قصائد مشهور خمر یاتست که در کتابها و سخنان بزرگان متداول و مشهور است, و بران شروحی نوشته شده که مشهورتر ین و بلکه برترين و نخستین آنها به فارسی مشارب الاذواق حضرت امیر سید علی همدانی قدس سره و دیگری لوامع ملا عبدالرحمن حامی است» ! که شرح نخستین موضوع بحث و کتاب ما است. که در شرح الفاظ و عبارات و کشف رموز و اشارات این قصیده می باشد, در آن شراب (۱) اين کتاب با کوشش و تصحیح استاد بزرگوارم جناب آقای سید جلال الدین آشتیانی حفظه اللّه تعالی جاپ و در دسترس عاشقان عرفان گذاشته شده است. (۲) البته جامی در شرح خود از اين کتاب (مشارب الاذواق) بسیار استفاده نموده؛ مخصوصاً در مقدمه قسمتی از مقدمات این کتاب را آورده و شرح و توضیح داده است, و در فقرات اشمارهم در موارد فراوان همین گونه عمل نموده است. مقدمد مصحح ۱۳ محبت را که مطلوب نهائی است, به عالی تر ین اسلوب و ز یباتر ین نظم بیان داشته است. ۱ وقات این عارف بزرگ؛ . تعمی لسان حمایق عرفان و نام حواهر اولیاء» در حمادی الاول سال ششصد و سی ودو در شهر قاهره اتفاق افتاد و مزارش در مکان قرافه در دامنه کوه مَُتمْ نزدیک حجرالسیل ز یر مسجد عارض که برفراز کوه است قرار دارد» نواده شیخ در باره آن مزار گفته جُزبالمُرافة تحت ذیل العارض ول التلامْ علیگ ی الفارض رت فی تم السلوک عجایبً کف عم سر مصوا ن غایض وشربت من نهرالَْحبَة واللا فرََ بت من تخر شحیط فائض یعنی به قرافه که در دامنه کوه و ز بر مسحد عارضص است گذرنما و بگو سلام و درود برتو ای فرزند فارضء همانا در فصیده نظم السلوک بسی عحایب و شگفتیها را آشکار نموده و بنظم آوردی, و از رازهای سر به مهر پرده برگرفتی, و از آبشخور عشق و ولایت نوشیده, و از دریای بی کران رحمت سپراب گشتی» رحمةالله علیه رحمهٌ واسعة., بر دیوان او شروح مختلف نوشته شده است؛ که معروف تر ین آنها دو شرح شیخ حسن بور ینی و شیخ عبدالغنی نابلسی است که در سال ۱۳۰ هحری در مصر به حاپ رسیده است .۲ (۱) البته براین قصیده شرحهای مختلفی نوشته شده که بجز دو شرح فارسی نامبرده شرحی به زبان عربی از داودین محمود قیصری (شارح فصوص الحکم ) متوفی ۷۵۱ هجری است. و دیگر شرح احمدبن سلیمان بن کمال پاشا به عربی متوفی ۹4۰ و دیگری شرح محمدبن غمری سبط مرصفی بنام: الزجاجة البلور ية فی شرح القصيدة الخمر ية به عربی, و دیگر شرح مولی علمشاه عبدالرحمن‌بن صاجلی متوفی 6٩۸۷‏ و دیگر شرح قاضی صنع اللبن ابراهیم متوفی ۱۰۵۰ می باشد» و چند شرح عربی و فارسی دیگر نیز حقیر در کتابخانه‌های مختلف رژیت نموده‌ام که ذکر آنها جون از معروفین نیستند موجب اطناب‌می گردد . (۲) تااینجا شرح حال این عارف نامدارو سخنان او بود, و ما از ایراد کرامات و خوارق عادات این ولی الهی خودداری نمودیم همجنانکه در بیان احوال امیرسید علی شارح قصیده خمر یه اش خودداری نمودیم, هرکس تمایل دارد به تذ کره‌ها و معاجم مختلف مراجعه نماید. بیان احوال امیرسید علی همدانی ملقب به علی انی» شارح فصيدة ایشان از بزرگان اولیاء و کبار عرفاء اند. که اولیاء بعد از ایشان نسبت خرقه خود را به ایشان میرسانند» و شرافت و بزرگی او همین بس که بلقب علی ثانی معروف گشته است, و آن لقب را جنانکه نوشته اند: از الاب معمول و مرسوم که جهت تجلیل و تعظیم و تکر یم به اهل فضل و کمال گفته می‌شود نیست, بلک خصوضیتی دارد که بدان نظر جایز نیست به مشایخ دیگر گفته آید, و شرح کیفیت این لقب ویا لقب مقتدای اعظم برای حاحی محمد خبوشانی ( که از عرفای متأخر از ایشان» و همانند ایشان از افطاب سلسلهة دهبیه است) در خور فهم هر مستمعء و حوصلةٌ هر شنونده نیست. عندالحاجة مشایخ عظام برمزو اشاره از آن بیانی فرموده اند. حیدر بدخشی مرید امیر عبداللّه برزش آبادی ۲ در کتابت منقبة الحواهر, نسبت امیر کبیر سید علی همدانی را حنین آورده که: سید علی همدانی ابن سید شهاب‌الدین بن سید محمدبن سید علی بن سید یوسف بن سید اشرف‌بن سید محب‌اللّهبن سید محمدین سید جعفرین سید عبدالله بن (۱) امیرعبداللّه برزش آبادی بعد از شیخ ابواسحق‌ختلانی جانشین امیر سید علی همدانی؛ و ار اقطاب سلسله ذهبیه است. مقدمد مصحح ۵ ۱ سید محمدین سید علی بن سید حسن‌بن سید حسین‌بن " سید جعفر این سید عبیدالله زاهد ابن سید حسین‌بن الامام الهمام علی ز ین العابدین‌بن الامام الهمام الشهید بکر بلاحسین بن علی بن ابیطالب امیرالموّمنین علیهم السلام» و مادر ایشان نیز علویه بوده, و از هر دوسوتبار ایشان به اهل بیت علیهم السلام می پیوندد . حضرت مير در سال ۷۱۳ هحری ولات یافته, و در دوازده سالگی بتوسط خال خود بنام سید علاء الدین که از اولیاء بوده وارد سلوک شده و نورالدین حعفر بدخشی که از خلفاء میراست در کتاب خلاصة المناقب اورده که حضرت میرمیفرمودند: مرا خالی بود ملقب به سید علاء الدین و از اولیاء اللّه بود» و بواسطه تربیت او در صغر سن مرا قرآن محفوظ گشت» و در امور والد خود التفات نمی‌نمودم» بدان سبب که او حاکم بود در همدان, و ملتقت به سلاطین و اعوان» و خال من یک عالم متقی را محافظت می‌نمود تا من از وی فایده گیرم» چون در سن دوازده رسیدم و در حالت آن استاد متقی نظر کردم دیدم که در حلوت خانه میرود و در صباح و رواح سر می جنباند. از او پرسیدم که این حه حال است ؟ جواب داد که ذکر می گویم» باز پرسیدم که ذکر گفتن بان طور سر جنبانیدن احتیاج هست ؟ در حواب گفت که آری؛ این ذ کری است که شیخ محمود مزدقانی مرا این جنین تعلیم داده است, پس از استاد التماس نمودم که مرا این ذکر تعلیم ده احابت نمود, بعد از سه ر وزی که در ذکر با او موافقت نمودم» مرا غیبتی به حصول موصول گشت, جمال جهان آرای حضرت (۱) ایشان همان حسین‌بن حعفر بن ابی علی عبیدالله اعرج است که وارد بلخ شده و در آنجا فرزندان و اعقابی دارد که تمامی از پادشاهان و سادات و نقباء آن دیاراند, و عبیداللّه زاهد را ۳ ‌. ۱ ۹۹ برای ان اعرج می گفتند که در یکی از باهایش نقصی بود. ۱۹ مشارب الادوای مصطفی صلی اللّه علیه واله را بدیدم بربام بلندی, جون خواستم بان مقام بروم فرمود که : ای فرزند تو نتوانی دراین مقام امدن بنزدیک شیخ محمود مزدقانی برو تاترا باين مقام بیاورد» جون از غیبت باز امدم از استاد التماس نمودم که مرا به صحبت شیخ محمود مزدقانی برد اجابت نمود. و چون به صحبت شر یف شیخ مشرف گشتم و روزی جند صحیت داشتم فرمود که یا سید: اگر برای مخدومیت باین خانقاه آمدهای» من در حدمت تو از سرقدم سازم که مبادا مر بدان در خدمت تقصیر نمایند» و اگر ار برای حادم بودل آمده‌ای کفش این غلام سیاه کتاس را پیش پای او باید نهاد تا به مقصود برسی : که رسم طلب ترک هستی استء جون جهت خدمت رفته بودم به صورت ادب قیام و اقدام نمودم وخدمت قبول کردم و به حضرت شیخ بیعت کردم و ملازم خانقاه دین پناه می بودم و تا یکسال ذکر می گفتم و حضوری نمی یافتم, تا روزی بنزدیک شیح آمدم و التماس نمودم که مرا کتاسی فرمائید وکتاس رادرخلوت من درآور ید,تاوی درانحا بذ کر مشغول گردد, شیخ فرمود : کتاس مبرز خانقاه پا ک می سازد وتونفس خود راپا ک نمی توانی ساختن» برو در خلوت و همت بلند دار تا کارت براید» باز به مدد همت کاملهٌ شیخ در خلوت رفتم و بذ کر مشغول شدم اندک اندک حضور پیدا شدن اغاز کرد و از بعد آن در حضور مستغرق شدم؛ حنانکه طاقت شنیدن ذکر نماند. شش سال در خلوت خانه بودم که هرگز بر ز بان سخن دنیا نرفت و در دل باد ال نیاهد., و همجنین فرمودند: هزار و جهارصد ولی را در یافته ام جهار صد تن از اين اولیاء را در یک مجلس در صغر سن در یافته‌ام» که هر یک برمن حدیثی خواندند. اول حضرت شیخ علاء مالدوله سمنانی قدس الله روحه. و آخر خواحه فطب الدین یحیی نیشابوری برمن حدیث خواندند» پس حهار صد حدیث با سعادت فاتحة آن اعزه, در آن مجمع الا کابر بمن رسید. و همجنین میفرمودند: سی و جهار ولی مرشد از اکابر اولیاء مقدمه مصحح ۱۷ قدس اللّه تعالی اسرار هم مرا به ارشاد طالبان اجابت فرمودند, ولی با وجود ۰ ۰ ۰ ۳۹ ۳ ۰ م7 ۰ احازت ملتفت این امر خطیر نمی شدم, ! تا به خدمت بزرگی رسیدم, فرزند (۱) اسامی سامی آن سی و چهارتن ولی بجهت تبتن و تبزک نقل می گردد : ۱- شیخ محمود مزدقانی (الف )- ۲- ای علی دوستی (ب)- ۳ اخحی محمد حافظ - 4 ای محسن ترک- ۵ اخی حسین-- شیخ محمد اسفراینی - ۷ شیخ جبرئیل کردی - ۸ شیخ خالد ارستانی -- -٩‏ شیخ ابوبکر طوسی - ۱۰- شیخ نظم الدین یحیی غوری - ۱۱- شیخ شرف الدین درگز بنی ۳ شیخ اثیرالدین ورکانی ۱۳-- سیخ نجم الدین همدانی - 16- شیخ محی الدین لتکانی ۱۵ شیخ محمد اد کانی (جه ۱1 شیخ محمد مرشدی - ۱۷- شیخ عبدالله مطری - ۱۸- شیخ علی مصری - -۱٩‏ شیخ مراد اکر یدوری - ۲۰- شیخ عمربرکانی - ۲۱- شیخ عبدالله سفالی - ۲۲- شیخ ابوبکر ابوحربه - ۲۳- شیخ بهاء الدین قمکندی - ۶6- شیخ عزالدین خطائی - ۲۵-- شیخ برهان آلاین غرجی - *۲- شیخ شرف الدین منیری -- ۷- شیخ رضی الدین آوجی - ۲۸- شیخ سعید حبشی - -۲٩‏ شیخ ز ین الدین محمد مغر بی - ۰ شیخ عوض علاف -. ۳۱- شیخ ابوالقاسم تحطوی -- ۳۲ شیخ عبدالرحمن محذوب طوسی ۳۳ شیخ محمد ین محمود مجذوب طوسی -- ۳4 شیخ حسین بن مسلم. (الف) که حضرت سید نسبت نسبت خرقه با ایشان درست میدارد, و بعد از ایشان از ارکان سلسله ذهبیه کبرو به است. (ب) ايشان از مشایخ حضرت شیخ علاء الدوله سمنانی است که در زمان حیات ایشان حلت نموده, و اگر شرح حال هر یک گفته آید سخن بدرازا کشد. (ج) حضرت سید نسبت خرقه خود را بهر یک از اين بزرگان تا امیرالممنین علیه السلام میرساند. ز یرا از هریک استفاده نموده است ولی در رساله مستقلی بیان نسبت خرقه خود را چنین بیان میدارد که: این ضعیف را بعضی از آثار و ثمرات در صحبت شیخ خود شیخی و سیدی و سندی قدوة الواصلین وحجدةالعارفین؛ سلطان المحققین, برهان الموحدین, سرالله فی الارضیین ابوالمعالی شرف الحق والدین محمود بن عبداللّه مزدقانی» افاض اللّه علی روحه الکر یم مسجال الرحمة والغفران مشاهدت کرده است» واخذ طر یقت از آن حضرت کرده و او از صحبت شیخ عارف عالم کامل. قطب السالکین, رکن الحق والدین, ابوالمکارم احمدین محمدین البیابانکی, الممروف بعلاءالدولءة السمنانی, و او از شیخ نورالحق والدین عبدالسرجمن اسفراسنی... و او از حسن بصری, و او از امام ابرار و سید اخیارو حبیب جبار امیرالموهنین علی بن ابیطالب علیه السلام» و او از حضرت سیدالمرسلین رسول رب العالمین محمد المصطفی علیه الصلوة والسلام والحمدلله وحده والسلام علی من انبم الهدی» و مخقی نماند که شیخ محمداد کانی آزاصحاب شیخ علاء الدوله سمنانی است که در سال ۷۷۸ در هشتاد سالگی وفات و در حصاری از اعمال اسفراین مدفون شد. ۸ مشارب الادوای خود را با مقراضی به نزدیک من اورد» و التماس نمود که این فرزند را به مر یدی قبول باید فرمود. در اجابت این معنی درنگی رفت, بدان سبب که من به اسفار اشتغال داشتم وچون مر ید قبول کرده می شد ساکن بایستی شد و به ارشاد مشغول گردید, آن بزرگ در غضب شهد و فرمود, آیا از راهزنان طر یق شده ای ؟ پس عدر خواستم وقبول کردم آن بزرگ فرمود: که یا سید : زنهار که سئوال توبة طر یقت قبول کنی» خواه میم باشی و خواه مسافی و من تااکنون آن وضیت را نگاه داشته ام و انشاء له نگاه خواهم داشت. مخفی نماند که حضرت سید باشاره ای بنهانی که از حانب شیخش حضرت شیخ محمود مردفانی صادر شده بود به سفر در اقطار عالم پرداحت» و این گویا هنگامی بوده که از حدمت اخی علی دوستی پس از رحلتش باز به صحبت شیخ محمود مزدقانی آمده, و این سفر نتیجه واقعه ای بوده که حضرت اآخی علی دوستی دیده بود که فرمود: دیگهای بسیار دیدم که در جوش است و تواز هر دیگی کفگیری برمیداری» گفتم چگونه باشد ؟ گفت: مبارک است. جه صورت استفاضه است از اولیای, پس حضرت شیخ مرا به سفر اشارت فرمود, تا از آن دیگها کفگیرها بردارم و طلاب با وفاق را که در اطراف دنبا باشند ارشاد نمایم . بنابراین سفر بسیار نموده و سه نوبت معمورة جهان را سیر فرموده. و در بایان در حدود ختلان و بدخشان رحل اقامت انداخته است و خلفای نامداری دراین دیار در پرتو ارشاد او تربیت یافته‌اند» مانند: سید زین العابدین نیشابوری و سید محمد طالقانی» و شیخ فوام الدین بدخشی » و شیخ شمس الدین ختلانی» و شیخ محمد شامی, و خواجه عبداللّه بن شیخ رکن‌الدین شیرازی, و بابا کاء شیرازی, و بهرامشاه خونسی و شیخ محمد (۱ )درتمام‌تذ کره‌ها این کلمه (دوستی ) که منسوب به‌دوست است ثبت شده است؛ در حالیکه در نسخه کتاب العروة که دست‌نویس خود شُیخ علاء الدوله است (دوسی ) که منسوب بطابقه ای در سمنال بنام عبدوس ۳ دوس است سط شده است , مقدمد مصحح ۱۹ خلوی, و مولانا نورالدین جعفر دستا بازاری بدخشی, و خواجه اسحق علیشاهی ختلانی (حانشین ایشان و قطب سلسلةٌ ذهبیه کبرو یه ) قدس اله اسرار هم و دیگر بزرگان بوده‌اند که نامهایشان مذ کور نیست, و نورالدین بدخشی به خدمت ایشان مشرف شده. و بعضی از احوال ایشانرا جمع ساخته و خلاصه المنافش نام نهاده است. صاحب کتاب روضات الحنان و حنات‌الجنان حافظ حسین کر بلائی تبر یزی که با حهار واسطه از مر یدان حضرت سید است, با این القاب ایشان را یاد می‌نماید: عروهٌ وثقی, شاهباز با پرواز آشیان عنقا؛ مرتضی ممالک الاسلام مقتدا طوایف الانام المرشد للطالبین فی الطر یق السبحانی» الموصل للمتوجهین الی الحمال الرحمانی, العارف المعروف بالسید علی الهمدانی. خضه اللّه اللطیف باللطف الصمدانی» ورزقنا الاستنارة الدائمة من نوره‌الحقانی و سند اتصال ایشانرا همانگونه که در کرسی نامه سلسلةٌ ذهبیه معروفیه ثبت است تا معروف کرخی, و از آنحا تا حضرت رسول صلی اه علیه واله میرساند» بدین قرار که: ابشان خرقه از دست شرف الدین حضرت شیخ محمود مزدقانی, و ایشان از دست سلطان المشایخ و المحققین برهان الاولیاء و العارفین, عارف الصمدانی احمدبن محمدین احمد» المعروف بعلاء الدولةً السمنانی» و ایشان از دست ملک المشایخ فی الافاق» مرشد الطالبین بالاستحقاق, العارف الصمدانی الشیخ نور الملة والدین عبدالرحن الکسرقی الاسفراینی الخراسانی» و ایشان از دست سلطان الذاکر ین برهان المحققین حجة اللّه علی العالمين, آينة حمال رحمانی» شیخ حمال الدین احمد حوزقانی» و ایشان از دست سلطان الاولیاء برهان الاصفیاء قدوة العرفاع شیخ رضی الدین علی لالاع و ایشان از دست شیخ شیوخ دنیا, مظهر كلمة اللّه العلیا, مطلع انوار الکرامات» منبع آثار الالهامات. سلطان اعاظم الاولیا؛ برهان اعالی الکبرای الشیخ المرشد الهادی محدالدین شرف البغدادی, و ایشان ار دست سلطان المشایخ ۳۰ مشارب الادواق فی الافاق» و ارث مناصب الاولیاء بالاستحقاق, رهان المحققین فی الزمان ول ارباب العلم والعرفان, حجةالله علی عباده, رحمة الّه الفائضة فی بلاده» شیخ شیوخ الدنیاء نجم الدین احمد الکبری, و ایشان از دست المرشد والهادی الموحدء ناظر انوار التقدیسی, شیخ عمار یاسر بدلیسی, و ایشان از دست شیخ الاسلام الاعظم هادی طوائف الاميی مرکز دایره فتوت و مردی» شیخ ضیاء الدین ابوالنجیب عبدالقاهر السهروردی, و ایشان از دست شیخ العالم العامل الکامل المکمل, الملقب بین الاولیاء بالجنید الثانی» جامم علوم قالی و مراتب حالی» حرت شیخ احمد غزالی, و ایشان از دست شیخ المشایخ و الطود الشامخ و العلم الراسخ» ناظرانوار القدوسی, الشیخ ابی بکربن عبداللّه النْساج الظوسی, وایشان از دست شیخ المشایخ موّل ار باب لعلم والعرفان» المتوطن فی قباب سبحات السبحانی» الشیخ ابی القاسم الک رکانی , و ایشان از دست سلطان المشایخ العظام قطب الایام مرشد الانام» الشیخ ابی عثمان سعید المغربی بن سلام, و ایشان از دست ینبوع الکشف و منبع الالهام اکمل هداة الانام, المعرض عن الدنیا و بالاخرة راغب, الشیخ ابی‌علی الکاتب, و ایشان از دست يار یافته بدرگاه باری, شیخ علی رودباری» و ایشان از دست سیيدالطائفة, وامام طبقة المتصوفة, سلطان مشایخ العظام» فطب للایام و مرشد الانام قدوة اولی النفوس المقدسة الطاهرة, اسوة ذوی القلوب المتألهة الباهرة الشیخ المرشد الهادی» ابی لقاسم جنید البغدادی, و ایشان از دست سلطان اعاظم الاولیاء بیمن الارشاد» برهان اما جدالاصفیاء بحسن الافاضة والاسعاد» آن سریع طر یل حق‌نه بطی۶»سری بن المغلس السقطی, و ایشان از دست آذ بر ار باب استکبار واخی, و در زمر ابرار سخیء شیخ معروف کرخی, و ایشان از دست امام الانام و مقتدی الهمام الامام الثامن» و الهمام الضامن» صاحب الصبر و التسلیم والرضا الامام ابی الحسن علی‌بن موسی الرضا علیه وعلی مقدمه مصحح ۳۱ آباثه الطاهر بن صلوات اللّه الملک الاعلی خرقه ۲ بوشیده است. ۲ (۱) راجم به موضوع خرقه ناگفته نماند که همانگونه که سیدالعرفاء السید حیدرالاملی در کتاب المحیط الاعظم خود گوید: اين خرقه که درمیان خاص و عام از موحدین معروف می باشد عبارتست از سر ولایت و راز توحید» که از خداوند تعالی بواسطه جبرئیل به حضرت آدم و غیر آدم» و سپس از او به فرزندش شیث به اشاره معنوی و نسبت معنوی. و سپس به حضرت نوح در طول سلسله انبیاه و اولیاء تا حضرت مهدی عجل الله تعالی فرجه الشر یف رسیده و بدو پایان پذیرفته استء و بدین سبب او خاتم اولیاء است» نه آنچه که بی خبران حکایت می نمایند که خرقه و دلق دوخته از پشم و یا پنبه و امثال ابنهاست» جون همگی میدانند که لباس و خرقه ظاهری تأثیری در بدست آوردن کمالات انسانی که وابستگی به ارشاد و هدایت از انبیاء و اولیاء و بزرگان از مشایخ وکاملان دارد» ندارد» ولی در بیاد ین اصطلاح از طرف این هادیان اشاره ای لطیف و کنایه ای شر بف است به در برکردن خرقه معنوی از دست این بزرگان» به صورت اتصاف و خو گرفتن به صفات و احلاق آنان» و پیروی از قواعد سلوک ایشان که خداوند میفرماید: بو اگر خدا را دوست میدار ید مرا پیروی کنید تا خدا شما را دوست بدارد ۳۱ آل عمران. (۲) صاحب کتاب ر وضات الجنان گو ید: معروف با داود طائی نیز صحبت داشته و از او نیز بهره‌مند شده است. اما بعد از حضرت میرهمجنانکه در کرسی نامه سلسلهٌ ذهبیه کیرو یه معروفیه که بواسطه انتسابش به حضرت میرهمدانیه هم نامیده شده, اقطابی عظیم المأن برار یکه ولایت وارشاد تکیه زده‌اند, که مابرایتتمیم فایده اسامی مبا رکة ایشانرا ذ کر می نمائیم : بعد از ایشان مرشد الانفس والافاق, قطب الاولیاء بالاستحقاق المقرب المقرب الی حضرة الخلاق, رکن الطر بقة بالحقيقَة, خواجه اسحق ختلانی» و بعد از ایشان قطب الاقطاب آلهداية والولاية» الواصل الی الکمالات الی اقصی الفاية, اعلم العلماء العالمین, و افضل الفضلاء الفاضلین» مکمل علوم الاولین و الاخر ین موی دین سیدالمرسلین» سلطان ار باب الکشف و اصحاب الالهام الامیر سید عبدالله برزش آبادی, (الف) و بعد از ایشان شیخ رشیدالدین محمد بید آوازی, و بعد شیخ شاه علی اسفراینی »و بعد شیخ حاجی محمد خبوشانی ملقب به ممتدای اعظم, و بعد شیخ علامعلی نیشابوری» و بعد شیخ تاج الاین حسین تباد کانی, و بعد شیخ درو یش محمد کارندهی (پیر پاره دوز) و بعد شیخ حاتم زراوندی» و بعد شیخ محمد علی مودن خراسانی » و بعد شیخ نجیب الدین رضای تبر یزی» و بعد شیخ علینقی اصطهباناتی و بعد سید قطب‌الدین نیر یزی (ب), و بعد اقا محمد هاشم درو یش شیرازی, وبعد آقا میرزا عبدالنبی شیرازی, و بعد آقا میرزا بابای شیرازی و بعد آقا میرزا جلال الدین محمد مجدالاشراف شیرازی» و بعد اقا میرزا احمد عبدالحی مرتضوی و حیدالاولیاء» و بعد حضرت ابوالفتو حاج میرزا محمد علی حب حیدر قدس ال ارواحهم و اسرار هم است. و باری حضرت میر میفرمودند: بسی ابتلا و خطر در سفر و حصر بما رسید, بعضی ازان بسبب فقهاء و علماء و بعضی بواسطه ملوک و امراع فاما آنها اگر چه بصورت بلا و ابتلا می نمود؛ بمعنی محض خیر و عطا بود؛ خود گو ید : دلی را کز غم عشقش سر مونی خبرباشد ز تشر یف بلای دوست بر وی صد اثر باشد هر آن کز غمزه مستش چوزلف او پر یشان شد زنام و ننگ و کفر ودین همانا بی خبر باشد گدائی را که باسطان بی همتا بود سودا دلش پیوسته ر یش و عیش تلخ و دیده تر باشد علی گوهر کسی سازد که او از سرفدم سازد کی افتد گوهر معنی ترا گر قدر سرباشد بهرحال اوقات عمر شر یف را در ر یاضت و مجاهده و سیر و سفر و فطع منازل بسر برده» و در ایا در حدود ختلاد و بدخشان رحل اقامت انداختند, تا در ماه ذیمعده سال ۷۸۲ از ولایت نپری به نیت سفرححاز بیرون آمدی حون در حدود ملک خضر شاه رسیدند, در ماه ذی الححة با درو یشان نیت صمت و عزلت اختیار می نمایند. در همان روز بعد از نماز پیشین حضرت میررا ملالتی روی مینماید و تا پنج روز کشیده» و دراین پنج روز دراین زمان جناب آقای حاج عبدالحمید گنجویان ادا اللّه ایام افاضاته الولو ية سلسله‌دار این سلسه هستن . (الف ) تا اینجا چه متن و چه حاشیه با همین القاب از کتاب روضات الجنان نقل گردید, و بقیه از کرسی نامه سلسله ذهبیه استفاده شد. (ب) حقیر شرح حال مفصلی از این عارف نامدان, و اين مشعلدار عرفان در زمان حضیضص صفویه با تحقیق در تألیفات ایشان با ترجمه رساله روحیه این نابغه علم و عرفان نگاشته‌ام که بحمدالله بحلیه طبع آراسته گردیده است. مقدمه مصحح ۳۳ هیچ جیز از طعام دنیا تناول نمی فرماید» مگر در روز آخر که جند کرت آب میخورند» و جون شب جهارشنبه ششم ماه دی الححه می‌ شود وقت نماز خفتن اصحاب را طلب می فرمایند و نصیحت فرموده و وصیت می نمایند که: همیشه با حق باشید در خلاء و ملاء, و در‌سراء و ضراء, و بر ملازمت اور د واوقات ابت قدم باشید, و خاطر با ما دار ید و ما را بحل کنید» اگر این تمیحت قبول کنی بهسمادت دیا وآخرت برسید. و اگربر خر ان عم نمائید شما دانید, و بعد از آن فرمود که: بروید خیر باد شما راء نماز بگزار ید پس اصحاب بیرون شدند و به وظیفه عبادت مشغول بودند و شنوده می آمد که بر ز بان مبارکش این اذکار جاری بود که: با اه یا حبیب ‏ تا نیم شب, و بعد به حکم الهی ازمضیق عالم فانی به فضای سرای باقی رحلت نمودند» و سن مبارک در آن حال هفتاد و سه سال بوده است. اه یوم الفراقو آشرق قلبی آشرّق الله قلب یوم فراق لووحلناالی الفراق سبیلا دتفا الفراق طعم فراق تار یخ وفات ایشان این رباعی است: رهبر عارفان شه مردان کزدمش باغ معرفت بشکفت عقل تاریخ سال رحلت او (سید ماعلی ثانی ) گفت وایضاً: حوشد ازگاه احمد خاتم دین زهحرت هفتصدوست وثمانین برفت ازعالم فانی به باقی امیرهردو عالم آل یاسین صاحب تار یخ اعظمی گوید: در وقت آخرین بسم اه الرحمن الرحیم خواند. جنانجه تاریخ وفات آن عالی درجات از اعداد بسم اه الرحمن الرحیم برآورند. بعد از شش ماه تابوت متور را که هنوز بوی مشک و کافور از آن منتشر بود به ختلان آورده و در خانقاه مبارک دفن نمودند. (۱) که به حروف ابحد ۰ بنام علی علیه السلام است . ۲ مشارب الاذواق مخفی نماند که مدت ارشاد حضرت سید از سال ۷۱ که سال رحلت شیخ محمود مزدقانی قدس سره است تا پایان سال ۷۸ که بیست و پنج سال می شود ادامه داشت, و صاحب کتاب خزينة الاصفیاء وفات ایشان (شیخ محمود مزدقانی ) را درسال ۷۰۹ نوشته است. و اما تصنیفات ایشان که از باطن منور و قلم کیمیا اثرش دراین جهان منتشر است عبارتند از -۱- ذخيرة الملوک --۲- مشارب الاذواق ۳ میر الطالبین --- حل مشکل -۵- فتوتیه --- آداب الطالبین ۷ همدانیه سب عقلیه -۹- انسان کامل که بنام روح اعظم معروف است --۱۰-- ذکربه -۱۱- مرات الطالبین --۱۲- واردات غیبی ولطایف قدسی -۱۳- رساله در وحود مطلق --ع۱-- رساله ده قاعده ۱۵ عقبات -۱1- درو يشیه -۱۷-- جهل مقام -۱۸- رساله ای در معرفت -۱٩-‏ شرح اسماء الله ۲۰ شرح فصوص الحکم-۱ ۲ اخبارالمهدی --۲۲- مودة القربی که در تلوینا بیع الموده قندوزی به عر بی در ترکیه حاپ شده است -۲۳-- اسرار النقطه -6 ۲ رساله مشیت سم ۲ رساله مناهیه ۲ رساله قدوسیه, -۲۷- رساله او رادیه در بیان سفر سالک بسوی حق -۲۸- مکتوبات". مولانا آقا محمد هاشم شیرازی در کرسی نامه سلسله علیه ذهبیه در باره حضرت میرمیفرماید: ۱ مسظهرانوار حق سید علی در همدان داشت موطن آن ولی صاحب او را دفتحیه است او سه کرت معموره را دیده است او صاحب فصضل و علوم و معرفت بود خورشیدی نظام الدین صفت ؟ حعفر بدخشی درباره اوراد فتحیه گوید: کیفیت او راد اوقات (۱) واکثر اين رسائل به حلیهٌ طبع آراسته گردیده است. ۲( نظام آلدین کنابه است ار لقب شیح محمود مردفانی سره که مرشد حصرت هیر بوده است. سلسله کامله المحقق الصمدانی علی الثانی الامیررسید علی همدانی قدس ‏ سره العز یز انست که جون سپیده صبح بد مدد و رکعت نماز سنت بجا آورد, چون سلام دهد این تسبیح را صدد فعه بخواند: مُبْحانَ ال العظیم و بحمده تفر الم جه از آن حضرت منقول است که در منشات خود آورده: در انوقت که به سراندیب بز پارت مقام حضرت ادم رفتم» چون نزدیک قدمگاه رسیدم در سحرگاه واقعه ای عظیم دیده شد که حمعی از مشایخ کبار بدیدن این درو یش آمدند» یکی از انحمله شیخ نجم الدین کبری قدس سره بود در آن حالت ازشیخ سئوال کردم که از اذکار کدام فاضل تر است ؟ فرمود: آن عظمتی که در خواندن این تسبیح یافتم در هیحکدام نیافتم. پس این او را دفتحیه از برکات یکهزار و جهارصد ولی است که هرکس با حضور ملازمت این ذکر نماید» از ولایت هزار و حهارصد ولی نصیب یابد. مرحوم اقبال لاهوری (شاعر شهیر پا کستان) در جاو یدان نامه معتقد است که: بهدایت مولانا حلال الدین رومی به سیرافلا ک پرداخته» و سپس در آن سوی افلاک به فردوس اعلی راه یافته و بز بارت امیر سید علی همدانی فانض گردیده است, لذا گو ید؛ از تب یاران تپیدم در بهشت کهنه غمها را خر یدم در بهشت تا درآن گلشن صدائی دردمند از کنار حوض کوثرشد بلند نغمه ای میخواند آن مست مدام درحصضصور سید والاممام که مراد امیر سید علی همدانی است. و سپس گوید: سیدالسادات سالارعحم دست او معمار تقدیرامم تا غزالی درس اللّه هوگرفت ذکرو فکراز دودمان او گرفت مرشد آن کشور مینونظیر میرود رو یش و سلاطین رامشیر خحطه راآن شاه در با آستین ۱ داد علم وصنعت وتهذیب ودین ۱ یک نگاه او گشابد صد گره خیر و نیرش را.بدل راهی رده در بایان از اشعار و کلمات پر انوار ایشان حندی انتخاب» و سخن را دراین باب بپایاد میرسانم. رباعی گرحب علی وال بتولت نبود امید شفاعت رسولت نبود گرطاعت حق جمله بجا آری تو بی‌مهر علی هیچ قبولت نبود وایضاً: پرسید عز یزی که علی اهل کجائی گفتم‌بولایات علی از همدانم نه زان همدانم که ندانند علی را بل زان همدانم که علی راهمه دانم میفرمودند : خازنان قضا جون سفرهٌ عطا باز کردند» لایق هر واردی نواله ای از آن ساز کردند. خرقانی را از ان خوان دردی رسید که بای آن با بقای خداست» همدانی گنجی یافت که از افهام و عقول مبراست؛ ظهور سطوت جلال جمال, حاحب کمال خرقانی شد, و بروز لطایف حمال جلال, جابر کسر همدانی گشت. وایضاً میفرمودند: علی همدانی نه تنها در زمين درو یش است. بلکه هر که درو یش است در زمین درو یش و در آسمان نیز درو یش است. بلکه مبرا از همه حیز درو یش است. و در رساله واردات در مناجات گفته: ای مرحم جراحت هر دار یشی» وای مونس راحت هر درو یشی.ای کرمت دستگیر هر بیجاره ای و ای رحمتت پای مزد هر آوارهای, وای خواطف غیرتت بصائرقدسیان را از ملاحظه جمال تو بردوخته, وای عواطف رأفتت هزاران شمع صفا در گوشة دل هر شکسته برافروخته, ای آثار نفحات لطفت سرمایةٌ هر فتوحیء وای (۱) مراد حط کشمیراست. ممدمد مصحح ۳۷ هبوب نسمات فضلت راحت جان هر مجروحی» ای نسیم وصالت امیدگاه سوختگان آتش فراق» وای زلال دریای افضالت حیات بخش سوختگان بادیة اشتیاق» ای سوابق الطاف عنایتت دستگیر هر بی قدری» وای لطایف عفو بی غایتت عذر پذیر هر بی عذری. در هر حال این نسخه را سرور گرامی و مخدوم سامی جناب آقای دکتر گنجویان که نسخه‌ای تقریاً مصحح بود عنایت فرمودند که حقیر تصحیح و جاپ نمايی لذا آنرا با دو نسخه از کتابخانه ملک به شماره‌های ٩‏ و ۰۵71 که با حرف (م) مشخص شده و نسخه دیگر از کتابخانه مجلس شورای اسلامی (ملی سابق) بشماره ۳۹۳۹ که نزدیک بزمان شارح نوشته شده, و با حرف (ج) مشخص گردیده و با نسخة دیگر از دانشگاه تهران به شماره ۵۱۱۱ که با حرف (د) مشخص گردیده تصحیح و مقابله, و در برخحی از موارد نیز با نسخ دیگر مقابله نموده است» و اصل قصیده و دیگر اشعار عربی را با دیوان این فارض مقابله و اعراب گذاری نموده» وایات و احادیث و اشعار و فقرات عربی را خود ترحمه نموده, و امید است دراین باب از خطا مصون بوده باشد» و سپس شرح حال موجزی از ابن فارض مصری و امیرسید علی همدانی قدس سرهما که نخستین در مقدمه شرح دیوال ایشان است ترحمی و یا از نامه دانشوران انتخاب و دیگری را از کتاب روضات الجنان درو یش حسین کربلائی تبر یزی و برخی از رسائل خود ایشان برگز بده, و از نقل کرامات و خوارق عادات این دو عارف شهیر اسلامی که از شمار بیرونست بطور کلی خودداری نموده, و تفصیل آنرا به کتب تدو ین یافته دراین باب احاله می نماید. در پایان با تشکر از آقای مفید مدیر محترم انتشارات مولی که شایق انتشار متون عرفانی و اسلامی است, امیدوار جنانم که توانسته باشم از عهده این خدمت قلیل برآمده, و این عمل در نظر صاحبان دل و ذوق مقبول افتاده, و اين اثر نفیس سالها بر صفحه روزگار و بر ورق دلهای عارفاد نقش» و این ۲۸ مشارب الاذواق ترانه های الستی تا هنگامیکه سینه‌های عارفان بدان مز ين, و ز بان عاشقان بدان مترنم است. جاو ید و پایدار بماند. غرض نقشی است کزما بازماند که هستی را نمی بینم بمانی و ۰ ۰ ۳ ۳ ‌ . ۳ مکر صاحبدلی روری ررجم کند درحی درو یشاد دعانی محمد خواجوی ۱۳۰۲ ۷۱ مشارب الاذواق (متن) بسم الله الرحمن الرحیم حمد ام وثنای اتم حضرت ودودی را که صفای مودت و وفای محبت را تاج وطوق جانهای شیفتگان عکس جمال؛ و مفتاح ذوق سوختگان سبحات جلال ساخت» رژفی که مخموران درد درد فراق» و مهجوران ! سوز اشتیاق را به اقداح افراح شراب افضال بنواخت» لطیفی که لطایف حودش ناقصان ظلمت خاک را بتوالی رشاش کرم» ذرو؛ٌ کمال بخشید. جمیلی که از ساقی عکوس انوار حمالش مهحوران بادیة هیمان» و رنجوران زاو ية احزان را شر بت وصال رسیدء باظهار آثار نقس رحمانی " سایران عرصهٌ وحود را بارعام داد و با مطار اسرار حقایق عرفانی» و الهاد حطهٌ شهود را آرام داد و صلوات زاکیات و درود نامیات ۲( نفس رحمانی عبارنست ار فیص وجودی حفتعالی که تمامی ممکنات مرائب تعینات فیض اند. و جواهر عالیه عبارت از حروف عالیه اند که بلاواسطه صادر از نفس رحمانی اند, که آنها را کلمات الّه التامات هم گویند, وعرفا مرتبه تفصیل اسماءه و صفات الهی را نیز نفس رحمانی نامند ., ۳۲ مشارب الاذواق برصاحب کوش و مقتدای اهل محش بحر عالم توحید, فلک تحقیق سید انبیاء محمد مصطفی صلوات الله علیه, و بر اهل بیت او که کاشفان اسرار عرفان و واصفان انوار وحدانند [باد]. اما بعد: یقول " العبد الفقیر الجانی علی بن شهاب الهمدانی عَّی له له بکرمی وَوفقّه لشکر نِعمه » چون طایفه ای از اعیان اولیاء و وارثان انبیاء علیهم السلام که والهان عرص هیمان, و شار بان مدام " عرفان‌اند» قومی که ارواح طاهره و اسرار باهرهٌ " ایشان در حظایر" سرمدی اسرار قدم دیده و ذوق لذت " آنس از جام ملاطقات کرم حشیده, برارانک ۲ شهود در سایه سرادقات جمال پرورده, اقداح شراب محبت از دست ساقی فربت خورده, جول | نحابتعا قب تجلیات اسرارجمال مست وحدت گشتند. اینجا از بقای " خمار آن مستی در میخانةٌ عشق حدیث محبت در پیوستند» و حقایق اسرار احوال این قوم در لباس‌می و میخانه و زلف و خال بر مسامعارباب کمال عرضه دادند» و (۱) فیقول مد (۲ )خد اوند بکرم و بخشش خود از او درگذرد» و برسپاس نعمتهای خود او را کامروا و میفق دارد. ۱ (۳) مدام یعنی شراب (۲) روشن و درخشاد (۵) جمم حظیره بمعنی محوطه, و دراینجا بمعنی سراپرده‌های سرمدی است. (۶) شراب لذت م (۷) صر بر و نخت‌ها (۸) سراپرده‌ها و خبمه ها () بقایای مد ابقا ج امیرسیدعلی همدانی ۳۳ گروهی ار ظاهر بینال مححوب که حوصلهً درک آن معانی نداشتند, اشارات این قوم را طامات " بی حاصل پنداشتند و از سر حهل و عناد طعن ۲ و انکار بر احوال و اقوال اهل حق روا داشتند. و جون قصیيده میمیه شیخ عارف محقق, ابوحفص عمربن فارض مصری قدست اسراره از آن حمله بود که ابواب ابیات آن مشحون لطایف و حقایق. و اصداف الفاظ اد مملو حواهر دقایق است مبتنی بر استعارات از ذ کر مدام و میخانه وکأس و ساقی» موس ۲ بر اشارات بنتایج اثار تجلیات جمال وه بافی بجهت رد انکار محجوبان جامد, وردع ؟اصرار طاعنان جاحد براثر هر بیت کلمه ای جند بر سبیل اختصار تحر یر افتاد» و بر حقایق اشارات و دفایق مرموزات ناظم, و لطابف استعارات و غرایب نکت" و اشاراتی که میان این طایفه متداول است ایمائی کرده شد * و به مقتضای آنکه مبانی اشارات و معانی عبارات این با کورة آغیبی مبیّن تفاوت اذواق سالکان, و مین تنوع حالات عارفان خواهد بود, این رساله مشارب الاذواق نام کرده شد, جه (۱) سخنان بی اصل وپر یشان» ولاف وگزاف (۲) خلن د (۳) بنیان گذار (4) بازداشتن (۵) نکات م (۰) شود ج (۷) میوه نورس- نو بر هر سالکی را از حقایق مشرب عرفان ذوقیء و هردذایقی را شر بی» و هر شاربی را سکری خاص بود, که آن اختصاص و امتباز حماء ۱ عزْ او گردد؛ در حلّی از حدود وحودء و درحه ای از درحات شهود, وَلکل درجات مماعملوا ". چون فهم معاتی الفاظ این‌قوم موقوف است بمعرفت اصطلاحاتی که مخصوص است با حوال این فر یق» و منسوب بعبارات اقوال اهل اين طر یق» پیش از شروع در شرح احتیاج افتاد تمهید مقدمه ای در ببال حقیقت محبت وذوق و شرب ور ی ۲ و شکن و اسامی و مراتب و لوازم و عوارض و اقسام و حقایق آن» فاقول و باله التوفیق. )۱( نگاهدار بزرگی وارحمندی (۲) همه را از آن عملها که کرده‌اند مرتبت هاست --۱۳۲/انعام (۳)سیرابی المقدمه ای عزیز بدانکه: نزد این طایفه حقیقت محبت عبارنست از میل جمیل حقیقی بحمال مطلق جمعاً و تفصیلا» ز را چه انجذاب هر فصلی باصل خود» و لس هر انسی با جنس خود تواند بود» و در اخبار نبوی وارد است که: ان الل حمیل ُحب الخمال» و چون جمال صفت ازلی جمیل مطلق است. و سم جمیل مطلقا جز حضرت جلیل را عز شانة سزاوارنیست؛ پس حمیل بحقیقت"» یکی بیش نبوده, وَحدَهُ لاشر یک له ,و هرخسن و حمال که بر صفحات وحود افراد و اشخاص مراتب ااکوان و محالی امکان ظهور می کندء همه عکوس انوار حمال آن حضرت است که درمحالی و مظاهر استعدادات ظاهر میشود و در مرایای قابلیات و خصوضیات قوابل منعکس می گردد که: (۱) خداوند خود ز یباست, وز یبائی را دوست میدارد. (۲) واسم جمیل را حضرت حلیل عزشأنه سزاوار است م ,۳( جمیل مطلق در حقيقت م (4) اویکانه بوده» انبازی مرا و اورا نیست کل تجمیل محشثه ین مجماله .‏ شُالله بل محشن کل متلیجةا و این میل یا از مقام جمع بود به جمع. و آن شهود جمال ذات است در مرات دات, با از جمع بتفصیل» و اين معنی یا در مرتبه آفرب بود» و اد شهود حمال است در مرابای صفات. با در مرتبه اوسط » و آن شهود حمال است در مرایای افعال» یا در مرتبه اقصی, و آن شهود حمال است در مرایای آثار. و این غایت ظهورات الهی و نهایت بروزات حضرت نامتناهی است» و در اين عالم امر منعکس گردد» و طغرای یُحبَهم اقتضاء یخبونه کند "» اگر چه اکثر افراد ممکنات و اعیان کائنات عکس این حقیقت را در مرایای تفاصیل آثاری مشاهده کنند. و حمال مقید زایل را مقصود کلی دانند» و بلذت وصال خورسند, و بدرد هجر و فراق بند گردند» لیکن شهود بعضی از خواص در مرات افعال بود, و قصور اخصّ مطالع صفات, و فناء وحود حلاصهٌ اخص سبحات انوار ذات» و حون حقیقت محبت امری روحانی است. حصول آن ذوقی و وحدانی باشد» و ذائق حقیقت آن ۲ هر جند اکمل واصفی بود آ, اسرار این صفت او را (۱) درتمام نسنح چنین است» ولی در دیوان ابن فارض: فکل علیج خسله من حمالها می‌باشدء یعنی هر مرد صاحب ملاحت و زیبائی که در عالم است» خوبی وز یبائی او عار یت داده شده است, آن مرد خوب را از حضرت معشوق من و حسن هر زنی خوب و ز ببا نیز عار یتی است از حسن حضرت معشوق من. (۲) آیه ۵4 مائده است که : آنان را دوست میدارد آنان هم دوستش میدارند (۳) نسخه ج فاقد ان است. امیرسیدعلی همدانی ۳۹ انم واعلی بود» پس حفیقت این باصالت ذات واحب ب را بود عز شأنه, و به تبعیّت ممکن را الامثل فالامثل. حه حقیقت محبت احص احکام سلطنت مر ید است. و ارادت صفتی [است ] بذات فدیم قانی و وحود آن بدوام دات دائی و خواست همه از این اهل ۲ خواست» و عنایت ۳ بخبهم مفتاح در دولتخانه یحبونه آمد و حدیث قدسی که : آلا طال شوق ال برارالی لقائی. وّانی الیهم لام ةه شوقاً" تنبیه است برمحبت ذاتی واحب» مظاهر ممکنات را. اما محبت خلق حضرت صمّدیت راء اگر جه جمعی از قصور نظر انکار آن روا داشته اند, اما نزد اهل کشف و تحقیق مقام محبت اشرف صفات. و اتم کمالات بنده است, و چون اطلاق این اسم در نص کلام وارد است"*, و بدلیل عقلی و کشفی ابت است که محبت ثمرهٌ معرفت است» و هرکه را معرفت بذات معروف بیشتر محبت او کاملتن و اسباب محبت ۰ ۱ مه 6 جع سس . اول محبت نفس و ما و کمال ان دوم محبت محسن » (۱) بهتر پس از بهتر (۲) اصل م )۳( غایت م (4) ۲ گاه پاسید : اگر جه رغبت و آرزومندی نیکوان برای دیدار و رسیدن بمن فزون است» ولی بدانید که محبت من برای دیدار آنان یشتر است (۵ ) آورد است م ۳۸ مشارب الادواق موم محبت صاحب کمال, چهارم محبت جمیل؛ پنجم محبت حاصله از تعارف روحانی. اول محبت نفس, و اين بضرورت معلوم است که جمیع افراد و اشخاص بشری طالب مقاء خو داند ‏ و اهتمام همه در جذب منافع و دفم مضار, بجهت ابقّاء وجود است» پس چود محبت وحود حبّلی انسان استء محبت موحد وحود که اصل وجود است و مُظهر آن بطر یق اولی. دوم محبت محسن است, حون تأمل کند که احسان محسن بواسطه تمّلب احوال است که بتقلب شئون الهی و تصار یف تسخیر ات اسسباب ربّانی باعثة علمی " قطعی بر لوح سر محسن ثبت میفرماید که سعادت او در ایصال نتایج احسانست به محسن الیه» و محسن را در ایصال احسان جنان مضظر می گرداند که نتواند که نرساند» پس حناب آن حضرت به محبت اولی. سوم محبت صاحب کمال است» چون شخصی که بصفتی از او صاف کمالیه موصوف است از علم و سخاء و تقوی و غیره, آن صفت کمال موجب محبت می گرد حضرتی که منبع جمیع کمالا تست و مجموع مکارم اخلاق و محامد اوصاف رشحهة از فیض کمال آن ذات است به محبت اولی . )۱( وحوداند مد (۲) علم مد آمیرسیدعلی همدانی ۳۹ چهارم محبّت جمیل است. چون جمال عاریتی که در حقیقت حز عکسی و خیالی نیست که از پس پرده قاذورات و حاحر تحاسات می آیدء و مع لک در هر آنی و رمانی بحدوث اند ک عارضه ای تغییر می پذیرد» و فی ذاته ! محبوبست» پس ذات جمیلی که جمال جمیع ممکنات عکسی از عکوس انوار حمال اوست, به محبت اولی. پنجم محبت ناشیه از نتایج تعارف روحانی» حون این معنی موحب محبت می گردد؛ و مقتری که در از تقدیر ارتباط این اسباب فرمود بی علتی و استحقاقی» هر آینه به محبت اولی. ای عز یز: جون از این مقدمات ثبوت رابطه محبّت میان بنده و حق بدلایل عقلی و نقلی مبرهن گشت, و معلوم شد که حقیقت محبت عبارنست از میل نفس به ملایم بدانکه محبت ذات متعالیه عز شأثه بنده را از این روی محال است» و نوع اعتقاد سیرت حهال است, بلکه محبت حق بنده را" عبارتست از تحلی نفحات الطاف ربانی که از مهب " بوادی عنایت بواسطه تلاطم امواج در بای ارادت که برزخ غیب و شهادت است. و از اصول ایجاد اکوان و مفاتیح غیب اعیان است. منبعث می گردد» و با مظاهرة ظاهره " و مجالی زاکیه که قوابل آثار قدسی وحوامل (۱) و بذانه ج (۲) حضرت صمدیت بنده را م د (۳) محل وزش نسیم (4) و باظهار ظاهره ج ۰ مشارب الاذواق اسرار غیبی اند تعلق می گیرد» و مرایای بواطن مستعدان قبول فیض حمالی را از کدورت آار محال حسمانی و ظلمت غبار شهوات نفسانی پاک می گرداند, و بواسطهٌ رفع حجاب علایق و عوایق, ودفع عذاب فواطم و موانم به بساط قرب میرساند, و جانهای متعطشان زلال وصال را در مقام شهود لذت» شراب روح و انس می چشاند. ۱ و محبت بنده حضرت صمدیت را عبارنست از انحذاب سر سالک مشتاق بتحصیل اين معانی» که منشاء سعادات طالبان و منبع کمالات راغبانست. و میل باطن طالب بدرک نتایج این حمایق که حمال حال او از ز بور آن عاری» و به سبب فقد این دولت بسته بند مذلت و خواری است, و این میل و انحذاب که آنرا محبت خوانند» بر جهار برج حمال می نماید و در جهار مرتبه بظهور می اید» خحاص وعام و اخص و اغم. اخص انست که طلوع آن نتیجة مطالعة روح قدسی " بود تجلیات جمال ذاتی را در عالم جبروت. و این مقام صدیقانست» و خاص آنکه بروز آن بواسطةٌ مکاشفة قلبی بود حقایق " جمال صفاتی را در عالم ملکوت, و اين مقام مقر بانست, و عام آنکه ظهور اه بسبب ملاحظهٌ نقس بود خصایص حمال افعال را در عالم غیب و مثال, و این مقام سالکانستواعم آنکه صدور آن از راه مشاهده حشی بود در عالم شهادت. و این بدایت ممام (۲) نور حمایق مد امیرسیدعلی همدانی ۱ طالبانست, و محبت ذاتی قابل تغیر و تبال نیست, حه آنحا کشتی وحود محبت در بحر احدیث غرق گشته است» و هستی صفات موهوم او بدر یای فنا پیوسته, و در هاو یه بود و نابود بسته, و از دام نام و کام رسته ا) و اسماء و صفات متمابله دراین حضرت رنگ وحدت گرفته. متنوی تاتوباشی نیک وبد آنجا بود ه ‌ ِِ و ۳ جون تو کم کشتی همه سودا بود هر که او در افتاب خود رسید تویقین می‌دان که نیک و بد ندید و محنت حمال صفاتی ار فیدی خالی نبود» ز برا که شهود نتایج صفات متباینه اقتضاء تمایز کند و طیران همت صاحبت این ممام به محرد صفات لطفی دون احتظاظط بوصول آثار آن مایل بود و حمال افعال بمعرض وال نزدیکتر ار حمال صفات» و مت حمال افعال بقید اهتمام وصول آثار فیض " خورسند است. و محبت این دو فریق بحسب حصول مطلوبات و وصول مهروبات " از شايبة تحول و تغیّر ايمن نبود» و اشارت تنز یل ربانی که: ومن الناس من یعبدالله علی حرف. فان اصابه (۱) واز کام و نام رسته م (۲) مهرب یعنی پناهگاه ۲" مشارب الا دواق خیر اطماأت به, وان اصابته فتنهٌ انقلب علی وحهه ام شاهد این معنی است. اما حمال آثار که آن عکسی از اشعه انوار آفتاب حمال ذات احدیت است که از یس حندین هزار ححب اسمائی و صفاتی و افعالی و آثاری بواسطهة تحلی حسن صور روحانی در مرات " قالب تناسب ظهور کرده است. و محاسن زلف و خال و محامل غنج و دلال محبوبات" صوری گشته شراک "دام طالبان کمال حمال. و خواطف * همم مستسقبان؟ زلال وصال است, تا ساکنان " ظلمت طبیعت و طاعنانموادی غفلت تهییج نایرةٌ عشق محازی را قنطرةٌ ؟ محبت حقیقی سازند» و بیمن ظلال ابن همای همایون, و فر اقبال این رفرف میمون» مرکب همت از ظلمت آباد ناسوتی, به‌روح آباد فضاء لاهوتی رانند» و بدام و دان حسن و ملاحت حسّی» و فریب وبهانةٌ حمال و صباحت (۱) آبه یازده حج است: یعنی از جمله مردم آنکس"است که خدا را با دودلی پرستد, اگر نیکی بدو رسد بخدا پرستی قرار گیرد» و اگر محنتی بدو رسد روی بگرداند, (۲) مرانب مد (۳) محبوبان د ()) بند (ه) ر بایندگان (د) تشنه کامان (۷) سکان مد (م) کوچ کنندگان )٩(‏ پل امیرسیدعلی همدانی ۳ صوری, که از پس پردهُ نجاست و وعاء خبائت جلوه گری می کند ار طلب کمال حقیقی باز نمانند» شعر: در عشق روی او توحدوث و قدم مبین گر سالک رهی تو وحود وعدم مبین از پرتو جمال حقیقی بسوز پاک گم گرد در فنا و دگربیش و کم مبین مردانه بگذر از ازل واز ابد تمام سر ازل مخواد وتولوح و فلم مبین هرخسن یک رقم ز کتاب حمال اوست دردف ترجم ال ت وگسم شورقم مبین ای عز یز بدانکه: جمعی از روندگان راه بواسطه سبق کشوف ایشان بر احتهاد در مرتبةٌ محبو بان باشند و طایفهٌ طالبان بسبب سبق احتهاد در درحة محبان. ونسبت محبّی و محبوبی از لوازم و عوارض ذات محبّت است, و حقیفت محبت درعین دات خود از تقیّد و تنزه مبّرا و منزه, و سر یان فیض او بهمه محبوبان واصل و آثار فیض او همه محبّانرا شامل, اگر آفتاب محبت از فلک عنایت به صحرای وحود نتافتی, هیچ محبٌ در بادیةٌ ذل طلب. عز سايهةٌ همای وصل نیافتی, و اگرسر یان آثارمحبّت مرایای قوابل محبی ومحبوبی را شامل نبودی, آشعةٌ شموس حمال حمیقی از اوح عز محبوبی در حضیض دذل محبّی کی رخ نمودی ؟ جون بدلایل عقلی معلوم است که عز و افتخار شعار محبوب است, و ذل و افتقار دثار! محتّ, و این دو صفت متضاذانند» و اجتماع ضدین محال »مگر در حقیقتی ۲ که جامع اضداد بود و آن محبت است حجه اگر سطوت خواطف بروق محبّت. کسوت مستعار از سر محبّی ومحبوبی برنکشیدی, هیچ محب در بزم تصال شربت وصال نحشیدی, و از اینحاست که اهل کشف در محتٍ ؟ بونی از محبو بی شنوند » و در محبوب *رنگی از حقیقت محبّی بینند»ونسبت محبی و محبوبی آمری مبهم دانند» ز برا جه* هیچ محب قدم نیاز در بادیژ محبت نتواند نهاد» الا بواسطةٌ حذب محبوب صوراً آومعتی , و هیچ محبوب علم ناز در میدان عز برنداشت» الا بواسطة تعلق محبت محب علماً و عینا» پس بحقیقت هر محبوبی محب بودء و هر محبی محبوب باشد. و این معانی از غرائب اسرار محبّت است. باز جون آفتاب محبت از برج وحدت بتابد» ظلال نب و اضافات بسوی عدم شتابد. عارف محب و محبوب و محبت را جز یک حقیقت نیابد " نظم: (۱) لباس رو (۲) مگر درصورت حقيقت م- مگر حقیقتی ج (۳) محبی مد (») محبوبی 3۶ (۵) ز یراج ج )٩(‏ اين همان رأی صدرالمتألهین قدس سره است که قائل به اتحاد عقل و عاقل و معقول» و عشق وعاشق و معشوق» و حس وحاس و محسوس است امیرسیدعلی همدانی ۵ تومرا موزس روان بودی ‏ . لیکن از چشم مر نهان بودی مه . ۰ ی ۰ ۵ ۰ ۰ از تومی یافتم خبر به گمان جود شدم بی خبر عبان بودی من خود آندر ححاب خود بودم ورنه با من تو در میاد بودی حانم اندر جهان ترا می حست ‏ توخود اندر میان حان بودی ای عز یز بدانکه: بعضی از اهل عرفان اصول و مراتب و صفات محبت را باعتباراتذ کر کنند. چون صبابت" و شوق و مه و ومقّه وود وخلت وحت وتوقان وعشق و هوی وغیره. اول آن لحظه و رمقه است» و آن ماده محبت و اصل مودت است, و بعضی آنرا از مراتب محبّت شمرند و نه حنان است, ز برا که لحظه و رمقه محبت را بمثابت نطفه است ادمی راء حنانکه نطفه را آدمی نخوانند. همچنان زمقه و لحظه را محبت نگو یند. مرئبه دوم وه است » و آن میل نفس است بجهت تتبع کیفیت آنجه قّت مد رکه را از راه حسّ حاصل گشت. مرتبه سوم هوی است» و آن اول سقوط مودت, و بدایت ظهور محبت است. و ایل صفت از مراتب عین محبت است. مرتبه چهارم ود است» و آن اثبات آن سر است که از سقوط هوی در باطن محب حاصل شد. پنجم خلت است, و آن اشتباک " موّت وتخلل " است (۱) تمایل وشوق (۲ )د رآمیخته شدن و بیکدیگردرآمدن (۳) رخنه و نفوذ کردن در خحلال فوای روحانی محب. ششم حب است, و آن تخلص سر محب است از تعلق به غیر محبوب, و تصفیه این دل از عکس نقش ما سوی المطلوب. هفتم عشق است, و آذ افراط محبت است, و از اين حهت لفظ عشق را بر حضرت صمدیت اطلاق نکنند, حه در آن حضرت افراط و تفر بط را محال نیست. و اشتقال عشق از شمه است. و آن گیاهی است که بر درخت پیحد و درخت را بی بر و حشک و زرد گرداند» همحنین عشق درعت وحود عاشق را در تجلی حمال معشوق محو گرداند, تا جون ذلت عاشقی برخیزد» همه معشوق ماند» و عاشق مسکین را از استانه نیاز در مسند ناز نشاند» و این نهایت مراتب محبت است, و شوق و صبابه وتوقان و هوی " و اشجان و غیره, همه از عوارض و لوازم محبت اند نه نفس محبت, و جون برق و وحد و ذوق و شرب ورّی و شکر از مقدمات و عوارض و لوازم محبت اند. بحقیقت هر یک اشارتی کرده شود و بجهت تعر یف و تفهیم ایمائی کرده اید. ای عز یزند انکه: برق نوباوةٌ حداثق عالم غیب است» که از بوادی کرم بواسطهٌ سابقةٌ عنایت به جانهای مستقدان کمالات روحانی میرسد و در حقایق ناسوتی مُعَتّب وحد می گردد. ۱ و وحد عبارنست از واردی غیبی که بواطن طالبان را (۱) جوی مج د امیرسیدعلی همدانی 1۷ بامید حصول آثار بروق عنایت و خوف فوت آن بلذت سرور یا نکبت حزن متثرا می گرداند. و ذوق عبارتست از مبادی تجلیات افعالی» و شرب نتایج اثار اواسط تحلیات صماتی. و ریق نهایت آنکه ۲: سجایای عقول سالکان و مرایای قلوب عارفان‌از کئوس اسرار تحلیات افعالی و عکوس انوار تحلیات صفاتی استفاضه تواند کرد. و شکر عبارتست از ورود واردی مدهش» که بصولت استیلاء مانع حسّ گردد از ادراک محسوس و ذاهل " نفس شود از تمیز میان مطلوب ومهروب, و موحب فرق میا سکر صوری و معنوی تمایز سبب تبعید * شعاع انوار عقل است از عالم نفس و حسء جه استتار نور عملی بواسطه غشیان ظلمت طبیعت, و تغیّر مزاج سبب سکر صوری است. و انقهار ان بسسب سطوت غلبات نور شهود موحب سکر معنوی است؛ ز یرا جه* حقیقت نور حنانکه بورود ظلمت ساتر مستنیر می گردد» بطلوع * نور قاهر هم متواری می شوده و محل سلطنت این وارد در مبادی شهود بود اما جون‌حال مشاهد از شايبه تحول ایمن گردد» و بطر یق تکرار و (۲) آنکه نهایت مدج (۳) فراموشکار (4) نسبت تبعیت و شعاغ د و شماع تقید (نسخه‌دیگر) نسبیت م- و تبعید یعنی دور شدن (۵) ز یراج زیرا که م (7) بسطوع م استمرار! ممام سالک شودء و حقیقت مشهود باستمرار شهود انیس شاهد گردد. هر جزوی از اجزای وجود واجدء بسبب حصول انس بوصول جنس باصل خود بازگردد, و مجال جولان تصرفات حسی و نفسی بشعاع نور عقل مثور شود, و باز تمیز میان متفرفات و محسوسات پیدا آید, و این حال را صحو انی و جمع الجمم خوانند. چون این مقدمات محقق گشت, بعد از این در شرح پیات شروع کرده ید بعون الله و خسن توفیقه. قال رحمه الله علیه : شر بداعلی ذکرالخبیب مدمه سَکرنابها ین قبل آن یخلق الُرم " بدان ای عز یز: ردنا ال وا ک ینابیم ؟ زلال العرفا وَحعَلنا و اناگ من آقل الابقانٍ* که جون حق حلّ و علاء به مقتضای وحود, افراد و اشخاص مراتب امکان را از ظلمت آباد نابود به صحرای وجود آورد بعموم تجلیات رحمانی هرکس را (۱) استقرار مج د (۲) محل حولان - حولانگاه (۳) بر یاد حضرت دوست شرابی خوردیم و بدان مست شدیم» پیش از آنکه درخت انگور آفر یده شود» و مولوی در مثنوی همین مضمون را بنظم آورده وفرماید: پیشتر از خلقت انگورها خورده می ها و نموده شورها (0) مصان مج (۵ ) خداوند ما و ترا به سر حشمه‌های‌صاف‌عرفان فرود آورده, و سیراب نماید و از اهل یقین فرار دهد. امیرسیدعلی همدانی 1۹ لابق استعداد او امتیازی بخشید, هر ذایقی از ینبوع آن اختصاص ذوق امتیازی چشید, و بخصوص تجلی رحیمی جمعی را از نوع انسان بخلعت هدایت ایمان» و کرامت عنایت عرفان مشرف گردانید, و از حضیض منازل در کات وهمی و علمی و عقلی» به ذروهٌ مراتب ! درحات ذوقی و عینی و شهودی رسانید. و حون حصول این کمال جز به فنای صفات اضافی و تین ذاتی میسر نمیشود» و انخلاع ار لباس ادبار هستی و تشثات صفات نقسی ممکن نیست الا بسطوت سکر شرابی که از نتایج فیض آثار ذ کر محبوب حقیقی در صباح و رواح به مذاق جان و الهان صحرای محبت. و تائهان " بادبة؟ مودت میرسد» و کمال حکمت فاطر حکیم آن اقتضا کرد که ذوق شار بان مشارب عرفان در دم اول از عین سلسبیلی و امتزاح زنجبیلی بودء تا شدّت حرارت نارطلب» محرق صفات سالک گردد, پس غْلّت" تعطش آن مستسقیان بادیةٌ طلب را بشراب کافوری تسکین دهند» تا بواسطةً حصول برداليقین * فناء من لم یکن, و بقاء من لم یزل " مشاهده افتد. (۱) نسخه مج فاقد مراتب است (۲) نسبیات دج (۳) سرگشتگان (6) بیداء مج د (۵) شدت (د) مرتبه ایست بعد از حق‌الیقین (۷) نیستی آنکه نبوده, و پایداری واستواری آنکه همیشه بوده . پس با فاضهٌ رحیق ۱ ممسک واردات غیبی ومسامرات" سریء مشام حان شاهدان مشاهد حمالء و قاصدان مقاصد امال معظر گردانند» و السن نطق و بیان اهل جذبات را که عرایس ایکار و مخترات پردهٌ اسراراند» به مُهر من عرف‌اللة کل لسانه حتم کنند ‏ و این سه مرتبه مقرون بود به ذ کر محبوب, که آن مهیج نایرژ شوق عاشقان, و مخمل وحد واجدان, و مورث دهشت هایمان ؟ است» و مراد از این ذکر ثمرُ مکاشفات سالکان و نتیجةٌ مشاهدات عارفانست, نه آنجه میانهٌ عامةٌ خلق متعارف است» پس در مرتبةٌ چهارم» اشجار وجود کاملان مکمل که مقر بان بارگاه عنایت و مشرفان عرص ولایت اند به تلقیح هبوب نسنیم نسمات روحء اسرار قربت و تحقیق نفود سر یان انوار وحدت» مثمر تکمیل ناقصان امراض طبیعی و سبب تهذیب منسان ادناس بهیمی گردد» و در این مرتبه وجود رسمی نماند؛ جه تصحیح این مقام بعد فناء هستی موهوم بود. به تحقیق ظهور وجود حقیقی» و اندراج وجود ذا کر در حقیقت مذ کون و از این جمله مفهوم گردد که ذوق شراب زنجبیلی تحفة ذاکران لسانی شد, و کاسات شراب کافوری نصیب ار باب قلوب آمد, و تجرع " (۱) شراب (۲) گفتگوهای بنهانی (۷) هرکس خدای را شناخت ز بانش از بیان می ماند (4) سرگشتگان (۵) حرعه حرعه نوشیدن امیرسیدعلی همدانی ۵۱ اقداح رحیق مختوم. نزل " روحانیان گشت. ای عز یز: مراد اين طایفه از شراب, قبول افراد و اعیاد مراتب وجود است دوام فیض تجلیات ذاتی و صفاتی و افعالی را در منازل عالم افعال و مدارج سم صفات و معارج علوذات بقدر استعدادات و قابلیات تا این معانی سبب ظهور و اظهار کمالات اسرار ملکوتی و انوار جبروتی گردد در مظاهرعنصری و مناظر بشری » و عیاران کوی طر یقت و مبارزان میدان حقیقت. این شراب در محلس الست از دست سافی س تن اف آبان نشوة ۲ آن شراب در نشأهٌ دنیوی ظاهر گشت. و نشانند خمار این سکر در موطن اخروی جز شربت وصال موعود نیست. ای‌سافی ازان‌می که‌دل ودین من است بی عویشم کن که‌مستی آئین‌من است نفر ین توخوشتر از دعای دگری زیرا که دعای غیر نفر ین من أست تهاالبدرکاش وی شُمس پدیرها هلال وَکُم یبُدواذا مُزجت نجم ضمیرلها عاید به مُدامه است, و بدر مبتدا است و خبر (۱) خورا ک (۷) مستی ۵۲ مشارب الاذواق به شمس » و هلال و نجم فاعل یدیر ویبدی تقدیر کلام ان بود: البگر کاش للمدامت, والحال آنها شم ید رها الهلال» کم ین نجم یو اذا مرج مدا الما بالمای یه الافی بالهلال ادارته الکأن علی آهل المجلس 1 شاید که مراد ناظم از اين معانی اعیان خارحی بودء و شاید که بدین عبارت حقایقی نفسی خواهد؛ به تقدیر اول مراد از بدر روح محمدی بود که مظهر آفتاب احدیت و وعاء حقیقت محبت است و مراد از هلال امیرالمژمنین علی علیه السلام باشد که ساقی کأس ۲ شراب محبت ذوالجلال» و موصل متعطشان فیافی ۲ آمال به مورد ؟ زلال وصال اوست که: آنا مدیته 4 الم وی باه » و جنانکه هلال غیر بدر نیست بلکه جزوی از اوست » سید اولیا را با مهتر یاه همین حکم است که: خلقت آنا وعلی من ور واحدٍ علی متی وآنا مثه ", و از امتراج احکام شُرایع مصطفوی, و اعلام حقایق مرتضوی, نجوم مشارب اذواق اعیان اولیاء علیهم السلام ظاهر گشت. و آنکه سید انبیاء (۱) یعنی : ماه تمام جامی است مرشراب راء در حالیکه آن خورشیدی است که آنرا هلا ل میچرخاند, و چه بسیار ستارگان درخشان نمایان می‌گردند. هنگامیکه شراب با آب آمیخته گردهد. ساقی را شبیه به هلال نموده از آثروی که جام را به دور براهل بزم می گرداند (۲) کنوس مج (۳) بیابانهای بی آب وسراب‌نما (4) آبشخور (۵) من شهر علمم, علی دروازه آنست () وی است د (۷) من وعلی از یک نورآفر یده شده‌ایم» علی از من؛ ومن ازاو یم در حق مهتر اصفیاء فرمود:آنا وَانت آبواهذه لام ۱ اشارت بدین معنی است. ز یرا که منبع اسرار معارف توحید, و مطلع انوار مقام تحقیق اوست, و حصول کمال درجات اسرار جمیع اهل کشف و شهود از ینبوع هدایت او بود و هست و خواهد بود که : آنا مر وعلی الهادی, و بگ يا علی یَهتدی المهتدون. " و چون این سر بر تومکشوف شود بدانی که طوالع " انوار حقایق هر ولی مقتبس از مشکوة ولایت علی است. و با وجود امام هادیء متابعت غیر ازاحولی است. و بتقدیر دوم مراد از بدر روح قدسی بود که در مرتبة اضافت مستمد حقایق اسرار جبروتی و ملکوتی می گردد از منبع لاهوتی ؟ در مقام خلافت. و نتایج و آثار آن فیض بساکنان عالم شهادت و سایران راه سعادت میرساند. و ورود اه فیوضص سبب ظهور کمالات حقایق ناسوتی و بروز حالات رغبوتی می گردد» واز هلال قلب مراد بود که سر لطیفة روح انسانی و مرّبی قوای نفسانی است» و مدیر اقداح شراب " اسرار قدسی در محلس حقایق قوای انسی اوست, و حون اثار اخبار مشاهد فدسی (۱) من وتودو پدراین أمتیم (۲) من خبردهنده و ترساننده ام» وعلی هدایت کننده و راهنما است؛ سوگند که ای علی بتو هدایت شون دگان هدایت می شوند (۳) جمم طلوع کننده (4) ودرمقام خلافت نتایج ج ۵( آثار ج و روایح کاسات شراب موأید آنسی بواسطه تصرفات روحی و حقایق نجوم احوال بظهور پیوندند. 1 تحلی حمالش رامظاهردر وحود ارد سس ولی حون برده بگشاید عدم برمظهراندازد وئولا مُذا هاما اهتبت لحانها ولولامناها ماتضورقا الوم شذا رابحة طیته استء وحان دکان می فروش را گو یند» و ضمیر مونث در جهار کلمه بیت عاید است به مدامه والوهم فاعل تصور بودء تقدیر کلام این باشد که: ولولا رايحة تلک المدامة ما اهتدیت الی حانها» ولولاضیا وها ماقترالوهم ان یتصورها من غاية لطافتها ". ای عز بز بدانک : مراد ازحان ممام محبت است. و از رايحة طیّبه آثار انوار جمال مطلق می خواهد که عکوس تجلیات آن بر مرایای ذرات وحود می تابد»و هر فردی از افراد عالم امکان از آثار عکوس آن جمال کمالی می‌یابد» پس اگرسطوتتآثیرات آن حمال برآینه نفسی و قلبی وسری ظهور کند. حقیقتی که حاصل ین معانی بود حسن سیرت خوانند, و اگر بر ظواهر .| ۲ص« (۱) اگر بوی خوش آن شراب نبود, من هیچگاه راه بدکان می فروش نمی یافتم و اگر درعشش آن می نبود» قوه واهمه توان تصور آنرا از جهت نهایت لطافتش نمی توانست نمود. آمیرسیدعلی همدانی ۵۵ صفحات لطایف جسمانی و قوالب جثمانی ۱ مبیّن گردد. حسن صورت نامندء چه بطون این تجلی منتج فصاحت. و ظهور آن مثمر صیاحت است و لطافت, حمن وجمال وملاحت, ة وخال و شم دل فر یب و ابروی هلال مثال در صور معاشیق یرادلال» از آثار عکوس آن حمال استء جنانکه ناظم گو ید وماذاک الااَن یت بمظا هر َْواسواها وی فیها تحلت ۲ بودء و شذا اشارت به حمال مقیّد» والمحاز قنطرةٌ الحمِعَة " میدان, و اسرار تحلیات جمالی بر مجالی الواح وجود می خواد, مخذرات عیبی از دیده وهم هر نااهل می یوش . این سر نه‌زهر سری توان یافت تانوریقین کرا نهادند هر کس که بصورت ادمی شد حاصیت آدمش ندادند ۱ قال رحمه اللّه علیه : وان ذکرزث فی ال اضبَح أَله نشاوی ولاعازعلیهم ولانم ۱ ء : ضمیر مونث در د کرت عاید است به مدامی و ضمیر اهله (۱) انسانی مد (۲) این نیست جز آنکه حضرت معشوق بواسطه صور در مظاهر عالم ظاهر شدء و گمان کردند که این صور غیرحضرت اوست در حالیکه همو بود که در حقایق صور تحلی کرده بود. (۳) محاز پل حقیقت است ۵ مشارب الاذواق عاید به حیّ, و نشوه, اول درجه سکر است, یعنی : لو دکرت لمدامة فی خی لاصبح اهل ذلک الحخی سکاری من لذة سماعها ولا بلحقهم بذ لک السکر عارولا ائم. ! مراد از خی محموعه انسانی است که به حیات معارف ذات و صفات الهیت ۲ موصوف است, و به ادراک حقایق شئون و تصرفات ذات نامتناهی معروف. و اهل حی فوای حسمانی و روحانی باشد» و ذکر یا حهری بود یا قلبی» با سری با روحی» ذکر جهری مرتفع قوای حسّی بود بواسطه قوت سامعه, ذکر قلبی منبع صفای قوای نفسی بوسیلت احضار حافظط ذکر سرّی مورد فوای روحانی » مورد زلال عرفانی » به سبب مسامرات مفکره, ذکر روحی مطلع لمعان حیات علمی, و سریان آن بحسب مناغات ۳ غیبی که آن لسان طلب قابلیات است. پس ذوق ذکر صوری نژل منهاج طالبان آمد, و نشوة ذکر قلبی نور مصباح سالکان» وری ذکر سرّی براق معراج : عاشقان» و سکر ذکر روحی فتوح مفتاح عارفان, فی الحمله چنانکه هریک از حواس ظاهره را مشرب سکر و لذت از قسمتی . از اقسام عالم شهادت است, حون لذت قوت باصره از ادراک الوان و اشکال, و لذت سامعه از ادراک نغمات اصوات و لذت (۱) یعنی : اگر نام شراب در قبیله برده شود. هرآینه اهل آن قبیله از شیر ینی و لذت شنیدد آن نام مست می شوند» در حالیکه از آن مستی برایشان نه عار ونه گناهی است. )۲( الوهیت مد امیرسیدعلی همدانی 2۷ فوتی از فوای باطنه, حقیقتی از حقایق غیبی. و ورود سری از اسرار ملکوتی بود. که ظهور آن ما حی اثم و عارشار بان شراب عرفانی » و مثبت عز وافتخار شاهدان مشاهد احسانی است. قال رحمهة ال علیه؛ وم ین احشاء الدنان تصاعدّت وم تبْق منها في الحقیقه الا اشم تصاعدت بمعنی ظهرت بود بطر یق مجاز, و ضمیر آن راحع به مدامه, و ضمیر منها عاید بحقايق ظاهره " از دنان» تقر یر کلام این بود که: والحال ان تلک المدامة من بین احشاء الدنان ظهرت ثم اختفت بمذاق اذواق الشار بین» بحیث لم یبق منها فی الحقيقة الا اسمها . یعنی حقیقت آن شراب از دنان بواطن شاربان کمل جوش برآورد» و حقایق آثار آذ برصفحات وجوه اولیاء و فلتات " السن؛ اصیفاء بحهت تر بیت طالبان و تنبیه‌غافلان ظاهر گشت» و از غایت لطافت حنان در مسامات استعدادات قوابل نفوذ کرد» و در حصوصیات اشخاص مختفی گشت که از کیفیت آن تصرفات جز اسمی باقی نماند. وحمعی که این بیت را بر نفی ولابت حمل کردند» آن (۱) نسخه د فاقد (بحقایق ظاهره از) می‌باشد (۲) سخن بی اختیا رگفتن ۵۸ مشارب الا دواق از قصور نظر ایشان بود» زیرا که بدلیل کشفی و نقلی ثابت است که درهر عصر و زمان حماعتی از مخصوصان عنایت الهی» و برکشیدگان الطاف نامتناهی باشند از اقطاب و افراد و او تا دو ابدال و غیرهم, که ابدان زا کیه ایشان سبب نظم جهان فانی » و انفاس طیِّبةٌ ایشان مرد بلیات ۲ آسمانی بود» وحدیث نبوی شاهد این است که: لایزال طابقةٌ من أمتی علی الخق ظاهر ی لابرهم من خالهم حتی یا مرالّه ", و دلیل برضعف تضور اين قوم آنکه: در عصرناظم چندین کس از مشاهیر کمل موجود و معروف بودند» حون شیخ سعدالدین حموی و شیخ سیف الدین باخرزی و شیخ شهاب‌الدین سهروردی و شیخ نحم الدین رازی المعروف به دایه. نقل است که ناظم علیه الرحمة مدت شش ماه در محروسةٌ مصر جامع از هر معتکف بود» وشیخ محی الدین عر بی در طبقه علیا هم در آن ایام معتکف بود و میان ایشان ملاقات اتفاق نیفتاد. و مدعای نافی " انست که آن زمان, زماب ظهور ولایت بود» پس ناظم در زمان ظهور" نفی ظهور کرده باشد, و این محال است. (۱) دور کننده یلاها -_ ۰ ۰ (۲) یمنی : پیوسته گروهی از افراد امت من که برجاده حق می باشند پیروز و غالب‌اند» و مخالفان آنان آنانرا ز یانی نتوانند رساند, تا آنکه فرمان خداوند در رسد. (۳( باقی مد (6) ظهور ولایت م د امیرسیدعلی همدانی ٩‏ ترا گردیده احول نبودی حدیث اول و آخر نبودی مً‌ ۰ ی ۰ هك ۰ تر از صحبت تو کارخام است ۱ و گرنه‌ظاهرو باطن‌کدام است؟ قال رحمه الله علیه : ال خظرث بَوقا علل خاطر افر یه آقامث به لا فراخ قرتحَل ال از خطرت ۲ قلب مراد است» و این تسمیهٌ محل بود به اسم حال» وفاعل آن مدامه است؛ و با در ضمیر- به سبسّت راست, و مراد از روز نزدار باب کشف و شهود وقفت است که آنرا -_آن- خوانند» یعنی اگر آنی از اوان تهثه ۲ قلب» تعرض هبوب نفحات را نسیمی از سمات فضای حظایر قدسی» و ر وحی از روایح لطایف مشاهد انسی, به ر یاض فلوب مخموراد شراب حامات روحانی» و مهجوران جوار فرب رحمانی گذر سازد» خمار احزان و محنت هحران براحت افراح اقداح زلال وصال مبتل گردد حنانکه گو بد: نهاری اصیل کلهْ ان تسَمّت اواثیله منها برد تحیّتی ۲ وان ریت عتی ففمری کله رماد الصباطتا وعط را لیب ؟ (۱) خاطر جم د (۲) راست ونیکو کردن کار (۳) یعنی : اگر حضرت معشوق از من خشنود باشد, همه عمر من اوان کودکی باشد از حهت خوشی و آمن وراحت, و زماد حوانی باشد ار جهت طرب و برخورداری از مظاهر حیات.- (4) یعنی : روز من بواسطه حواب سلام و تحیّت من از حضرت معشوق همه شبانگاه می‌شود» و اثر وزش نسیم خنک شبانگاهی را می‌یابد. 5 مشارب الاذواق ولو نظر الندماکُ حم انائها لاسكَرَهم من ذونها ذلک الحتم ندمان رفیقان مجلس شرب را گویند, و آن جمع ندیم است, و دون دراين محل بمعنی خز است؛ و ضمیر آن راجع به مدامه, یعنی اگر ارباب قلوب و اصحاب مکاشفات غیوب که شار بان زلال کمال, و شاهدان محلس وصال‌اند» نظر استبصار بر طلسم گنج مخفی اندازند که مُهر اناء ۱ آن شراب است. ظهور " لمعه‌ ای از لوامع تجلیات جمالی رسوم طیران همم همه را در بحر حیرت و قیمان غرق گرداند. ای عز یز جون حمال صوری که عکسی از اشعه انوار حمال حقیقی است؛, با آنکه در ترددات هبوطی " بر حندین هزار مراتب روحانی و منازل جسمانی گذر کرده, و از هریک غباری از آثار بُعد, و کدورتی از محن فراق با او همراه گشته است, و با مظاهر مظلمة کثیفه ۳ امتزاج یافته, چون حقیقت خود را بر نظر ار باب عقول جلوه میدهد, عقول و نفوس جمله را مخطوف " و محذوب و مجنون می‌سازد, و جان‌ها در بو محن محبت میگدازد, اینجا بدانی که شرح اذواق شاهدان حقایق جمال (۱) ظرف. آوند (۲) فرود آمدنی (۳) انبوه و مترا کم (4) ر بوده امیرسیدعلی همدانی 3۱ مطلق, و واصلان ذروهٌ کمال محقق در حی بیان ز بان نگنحد و حرف عشق از مَرز بان دوراست شرح این آیت از بیان دوراست هرخسی کی رسد به معنی عشق ؟ طالب کام زين نشان دوراست قال رحمهة الله علیه : ور نضخوا منهائری فَبْرَِیّب . لمادث اه ال وانتعش الجسم نضح پاشیدن آبست» و تری خاک نمناک» و انتعاش برخواستن» و ضمیر اول عاید است به مدامه, و تانی به میت والروح والجسم فاعل عادت و انتعش. یعنی اگر 1 شاربان زلال عرفان که ندماء مجلس شهوداند نغبه ای ۱ از اقداح عنایت, و نفثه ای " از مصباح هدایت که محیی قلوب و ارواح متور» و نفوس و اشباح است, برحال غافلی از مردگان مقبرهةُ غفلت و جهالت گمارند, به حیات معنوی ۰۰ و ت سب ۰۰ و 0 ۰ زنده گردد و به مُدد روح " روح عرفانی » از فبر حهالت و حرماد گردد. توآن انفاس رحمانی که جانها ازدمت یابند توآن‌در بای غفرانی که‌می شو یدخحجالت ها (۱) حرعه ای (۲) دمی ۱ (۳) نسیم و بوی خوش فرح اسایش ۲ مشارب الاذواق قال رحمهة اللّه علیه ؛ ولوطرزخوافی فّي حائط کزمها . عليلاً ود آشفی لاه اف اشفی ای رب من الهلاک, علیلاً مفعول طرحوا بود. و ضمیراشفی عاید به علیل. ای عز یز بدانکه: حقیقت فییء سای همای کامل مکمل است» و حابط بدل محعول مرشد که وعاء حمایق و اسراره و آزاء معارف و انوار است» و کزم دل صاحب کشف ود که مورد خحطاب حکمت و منبع شراب محبت است» و مراد ار علیل ۰ ۵4 ِ ۰ محجوب غافل و محروم عاطل است, یعنی ار مر یضی به سبب غفلت و حرماد» و سفیمی بواسطه شماء و حهل و خسرات» در ظلمت‌تیه ۱ بعد و حهالت به هلاک ابدی نزدیک شده باشدء حود در سایةٌ کاملی از مشرفان ولایت وطن سازد به عون ضیاء آن صاحب دولت از ظلمت امراض شکوک و حهالات, به فسحت فضاء انوار یقین و مطالعة کمالات اسرار دین مصحح و سس 999 مين کردد. حانازمی عشق‌یکی قطره‌به‌دل آده تا دردوحهان‌ یک دل بیمارنماند فال رحمه اللّه علیه . (۱) بیابان (۲) بدوده ج امیرسیدعلی همدانی ۳ وربا من حانها مُقعذا قشی وینطق من ذکری مذافتها کم فاعل مّشی ضمیری است راجم به مُْعد» و فاعل ینطق ۳ ۱ با همت او را از سیرالی اللّه معطل کرده باشد» یا نقصی که از قلّت استعداد فطری لساد مقال او ار ابرار دفایق معانی و اخراج حفایق 1 ۰ ۰ ۰ ِ و ِ عرفانی از مدارج خزاین روحانی قاصر بود. اکُر بجوار قرب حانوت ! وللابت مشرف گردد» آثار تر یاق صفای همست ) مر یل ۰ ۰ و ۰ ۶ مه هه ب ب امراضص و افلاج او گرددء و باعثه ادای حفوق موذت محر ک سیر او شود, وکنوز جواهر معارف و ینابیم اسرار حکمت که در زمین استعد اد مدفون ومستور بود» به تحقیق اخحلاص در محاری نطق او به ظهور بیوندند. . زمن ای دوست این بک یند بپذیر ۰ و برو فتراک صاحب دولتی گیر که قطره تا صدف را درنباید مِ ِ ۱ نکردد کُوهر و روشن نتاید اساس کار وف افتاد س‌ ر‌ِ نی محکم 5 رِ که موسی حضررا می گردد استاد (۱) د کان می فروش لوبق فی الرقوآلغامن طیبها وقي الغرب مزگوش ماد لالم فاعل عبقت انفاس است, و الشْم فاعل عاد» و ضمیر اول عاید است به مدامه, و ثانی را- جع به مزکوم» و از شم قوة شاقه مراد است و تعبیق بونیدد باشده و اینجا عبقّت بمعنی قَبّت است. و ۰ ۵ و ۰ ۰ ۰ ۰ ۰ تجلیات رحمانی, از مشرق غیب لاهوتی طلوع کندء و در مفرب حثه ناسوتی مفلسی فاسد استعداد به حکم اتفاق محاذی آن نسیم, غروب کند, بتأثیر نفوذ سریان طیب آن نسیم قوای, مدرکهة او حیات ابدی یابد» و شهود بروق تخلی حمالی» مشعل نبران شوق آن ببجاره شود. و در انزعاج طلب » و در ابتهاج طرب» فابل واردات غیبی, و حامل اسرار تحلیات ر بانی گرد . ار آن‌شه: نط, بکدم به کارمن دراندازد ۱ هزاران طایرقدسی به پیش من سراندازد گٌرآن حورشبد بنماید حمال ازمطلع وحدت شب نار یک هستی راچوسایه برس ۲ اندازد ولو خضِبّت من کأیها کف لایس لماضلٌّ فی یل وفی ده الْنجم (۱) درسربع د امیرسیدعلی همدانی ۵ مفعول مالم یسم ۱ فاعله, خضبت کف است. و فاعل ضل ضمیری بود عاید به لامسء مراد از کف قلب است و از نجم کأس. یعنی : اگر جام محبت که حقیقت آن نجمی از نجوم تحلیات لطفی است. ملافی دل طالبی گردد» ار غایت تأثیر لطافت آن جام» این دل طالب مُضفاو نورانی گرددواز امراض احلاق بشری و ادناس صفات بهیمی خلاص یابد» و استصحاب آثار آن تجلی هادی منهج سالک گردد که: ژبالتجم هم تون . بنور عشق توان درطر یق حان رفتن بیای عفل در این راه کی توان رفتن جنان جان نتوان یافتن به وهم و خیال به بوی دوست توان اندر آن حنان رفتن قال رحمه اللّه علیه : ۳ / ۳ وم ۰ !۱ ۳ #۶ رم و و ۰ ۳ ولو جُیت را قلی اکقه غدا تصیراه وم راووفهایسمع الصم حلیت صفه مبَنّی للمفعول» وا کمه کور مادرراد ر گویند» و راووق آنکه شراب بدان صاف کنند» و ضمیر راو وق و فعل مالم یسم " فاعله راجم به مدامه است. (۱) نامیده نشده ۲1 2 م ۰ (۳ )نامیده‌نشده. 11۹ مشارب الا دواف بعنی : اگر حقیقتی | از حقایق تجی استعداد بخش که فیضص آقدس عبارت از ز آنست» بر بی بصیرتی از احلاف بادیه غفلت ظاهر کرده شود بتأیید ان حقیقت دید دل او بنورالله اسرار بين گرد و بوسبلت راووق محاهدات طلب. صماخ فهم طالب که سمع لطیفة قلبی است. واعی اخبار ربّانی و مدرک اسرار روحانی شود که: لایزال العبّد یقرب ال ب ول حتی أحبّه, قّاذا آخبتته کت ل4 سَمعا و بصرا... الحدیث.۱ ای ذره‌ای از نو توبر عرش اعظم تافته ازعرش اعظمد رگذن برهردوعالم تافته آن ذره ذر بت شده, حورشیدخحاصیت شده سرتافدمز ینت شده‌برهردوعالم تافته برعاشقان‌روی‌توبرساکنان کوی‌تو از پرتویک موی‌تو کارمعظم تافته قال رحمه لله علیه : وان رجا مزا شرب آریها . . زفی اب تفش لماضزه ام یمتوا ای قصدوا و سم بفتح و ضمّ زهراست, ولما حواب لواست؛ وسم فاعل ضره» و ضمیر ارض عاید به مدامه . یعنی : حون حمعی از طالبان عتبه حلال» و فر بقی از (۱) پیوسته بنده بسوی من نزدیکی و تقرب می جوید, تا بجانی که او را دوست می گیرم» و چون او را دوست داشتم مراو را گوش و چشم.... می گردم میرسیذعلی همدانی ۹ قاصدان مقاصد آمال» در سیر منازل عالم علوی قصد حوار حضرت مولی کنند. و درمیان ایشان زینی ۲ ملسوع ۲ بود که نیش افعی هوی جشیده, والم زهر محبت دنیا بباطن او رسیده., و باسباب هلاک و خسران ابدی ارمیده, به التیام آثار تریاق محبت ویمن اجتماغ همم همایون ان عیسی نفسان خضر صفت وحشت شماأوت الم بُعد آن رنجور مهجوره به انس ولات و سعادت قربت مبدل گردد که: هم وم لایشفی بهْم حلیسهُم ۳. زادم آندمست گرگشت حساصل سر ین در باروی هم حون حواصل ؟ ازان کارتسوام دپپچدر پیج کرآن‌مرغان‌قفص‌دیدی دگرهیج قال رحمه اللّه عله ولوزمم الراقی روت اسیهاعلی . جبین مصاب مج اه الرسم فاعل رَسَمءآآراقی بود. وفاعل یر رم وخنّفعل مالم یسم فاعله, و ضمیر مضمر دروی و ضمیر آبره راجع به مصاب, و رسم نقش است و مصاب دیوزده است. و از حبین فوت حافظه مراد بود که حقایق اسرار ملکوتی و جبروتی بر لوح او مرتسم می شود و (۱) برحای مانده (۲) گز یده شده (۳) اینان گروهی اند که همنشینانشان بواسطة ایشان بد بخت نمی گردند . 3 برندگان 1۸ مشارب الادواق اوست که مدرک و ضابط معانی معقولا تست. بعنی اگر مرشدی کامل اسرار تفاصیل اسماء و صفات محبت را از خواص و حقایق مراتب علو یات و سفلیات, و شرایط و آداب سیر سالک در منازل روحانیات و حسمانیات, و کیفیت ترقی و وصول به مقام قرب به دست کاری تر بیت و نصیحت و قلم ارشاد. بر صحیفهٌ باطن مصروع حرص و ریاء و محنون سکر شهوت و هوی, و مصاب مصائب هموم دنیا رقم فرماید, از علت تصورات وهمی و تخیلات نفسی خلاص اید. دوش مرا گفت با جونی زاین ر وز؟ ر؟ حوت‌بود آ نک سکه یافت د ولت‌خند ان خو یش؟ سادسعادت رسید دامن مارا کشبد برس رگردون زدیم خیمه وایواد حو یش قال رحمهة الله علیه ؛ وق لواء الجیش لقع اشنها "ال شکرتن تخت الوا یک الرفمْ لاسکرجواب لوبود» والرّقم فاعل او ومن تحت اللواء مقعول او از لول وحود مراد است ۱ که: المتحابون فی ظلی "؛ و از جیش (۱) مفعول اسکر بود. مراد از لواظل وجود است د (۲) دوست‌داران یکدیگر در سایه من اند, و کلمه لواظل ممکن است اشاره به حدیث باشد؛ و یا مراد اه 4۵ سوره فرقان است که: الم ترالی ر بک کیف مدالظل ولوشاء لجعله ساکناء که وحود منبسط مراد است امیرسیدعلی همدانی ۹ ارواح متعینه و اشباح متشخصه و از رقم کیفیت سر تعلق فدرت به مقدورات. بعنی اگر حقیقت آن شراب مغرق مدهمش که سر قدر عبارت از انست» برسطح لواء وجود مرنسم شود » وعرایس ابکار اسرار ازلی بر ارانک ازمنه و امکنه که مواد ظل وحود و مظاهر لواء جوداند» جمال طلعت بر بصایر لشکر مقرّبان و صدیقان که والهاد سبحات حمال» و تابهان ۲ بیداء حلال اند حلوه دهند همه مست اسرارعنایت ازلی » و بای بست آثار کفایت ابدی گردند. ای هرد و کون روشن ازافتاب رو بت ی نهسیهرچورغ,دردم زاف وضالت سرب دادداده‌دل‌ر ا,اواز‌فرافت درحواب کرده‌حان‌را» افسانةحمالت عفل ۱ که در ۳ ۳ حقیبقت. ببدارمطلق امد قال رحمهة اللّه علیه ؛ تَهَذُب اخلاق الندا می فیَهتدی بهالظریق الم من لاله عزُ نامل بهحدی‌تن رضم بهاعایدبه اخلاق,وباءسیّت () گمگشتگان ُ۷ مشارب الاذواق یعنی چنانکه شرب شراب صوری مزیل مواد متَعمُته وفضلات فاسده است از بواطن معلولان امراض حسمانی» همجنین شرب شراب معنوی بواطن مستعدّان کمالات حقیقی را از امراض او صاف مهلکه و اخلاق مبعده از حرص و حسد و بخل و ر باء و کبر و عغحب, که از لوازم قوای بهیمی و سبعی» و مواد امراض قلبی و روحی است مهدب و مضفا می گرداند» و بطلان حضیض کسالت را از مضیق فترت به فضاء سیر و از فضاء سیر به دُروهٌ اعلای طیر میرساند. ب‌ ۳ م2 مگ مه و ۵ ی مو کم ۰ ی مه ۰ ت ۰ ۰ م ۰ ای گنج دوای رافت تو ار بهرتن نزار عاشق از حذب کشیدن غم نو هرزیب نظام کارعاشق قال رحمة لله علبه : َیَکُرم تن لغ یعرف الجود کف . ویخلم عتدالفیظ من لاله جلمْ فاعل یکرم من است در من لابعرف, و فاعل یحلم من است در من لاله حلم وکف فاعل یعرف . یعنی جون تأثیرات خواص شراب معنوی مواقم تصرفات سرّی و قلبی را از ظلمات اخلاق حرص و بخل وادناس اوصاف کبر و عجب که از لوازم صفات بهیمی و سبعی اند در مقام تحلیه و تزکیه مزکُی و مضفا می گرداند, باز در مقام تحلیةٌ مس وجود سالک را بحلل جود و سخاء و ز یور حلم و حیا محلی و مز ین مخ ز ۰ مج ۱ می کرداند و حلیفه دوح را در بار گاه قلب برسر بر دمح و صفا می نشاند . و مه ۰ حِ ۰ ۰ ۰ .۰ بیا کاین عاشفقی از سر گرفتیم حهانی خاک را در زر گرفتیم ۰ ۳ ۰ ۰ ۹1 و ۰ 9 رمین و کوه و دشت وباغ جانرا همه درحلهة" اخضر گرفتيم ۰ ۰ ۰ وه 3 ۰ 5 , و مج . رمینرا از بهاران برگ "برشد زسر‌خویش برک و بر گرفتیم ولونال دم الوم نم فدامها لا هسب قفنی شمانیها له فدم بلید گند فهم را گویند» و فدام دهان بند خم راء و لثام دهان بند آدمی راء و شمأیل احلاق حمیده راء فاعل نال لثم است, و فدم مفعول وی» ولثم دوم فاعل اکسَبّه وضمیر متصل به وی» و معنی شمائلها مفعول دوم وی» از فدام نفوی و شرع مراد است که حاجز ومانع وعاء وحود مر ید صادق می گردد ار تقرب شبهات, و مراد از لام ارشاد شیح عارف است که دهان نهس امارةٌ طالبان آرابه نصیحت و ارشاد از اقتراف شهوات نفسانی و حاصل کلام آنست که: اگر غافلی بلید که براعلام و اخطار؟ منازل سیر سایران جادهٌ کمال اطلاع نیافته باشدء و اسرار (۱) حلقه مج د (۲) برگ و برمد 3 احضار د ۷ مشارب الاذواق حقایق عرفانی که در جبلت و استعداد او مرکوز است به ظهور نبیوسته, و تصرفات بصیرت او از فوت به فعل نیامده, حون به مفتاح عزایم تقوی و شرع» و مصباح نیاز و درد. مه موانع از دهان سر کامل مرشد بردارد. فیض اسرار ولایت مرشد سبب اکتساب کمال او گردد. گر سرسودای او داری» سری _ هر زمان بر آستان می‌بایدت ور سربازار او داری دلی فارغ از سود وز یات می بایدت تا رمانی زوبدرمانی رسی هر زماد درد نهاد می بایدت قال رحمة اللّه علیه : بَقولون لی: صفها. فانت بوضفها خبینٌ آجل! عندی بأوصافها علم ضَفاء واماء؛ ولظث واعواً. .‏ و ولانان وزوخ ولاجسم فاعل یقولون مبتدیان طلب کمال‌اند. و صفاء خبر مبتدای محذوف است. ای هی صفاء لا کصفاء الما بل هی صفی منها بمراتب غیر محصورة. و لطف ولا کلطف الهواء» بل هی الطف منها بدرحات غیر متناهية, و نور لیس نور یه کنور یه النار, انها تستلزم الاحراق والافناء» بل من شأن نوراضانة الوجود و الکمال والحيوة والعلم والمعرفةعلی الابدان و القلوب, وقوله : احل عندی باوصافها العلم !, اشارت است بدانکه مرشد کامل نتواند )۱( یعنی ۰ آن همه صفا است, نه حون صفای آب» بلکه به مراتب از ا‌صافی تراست, و امیرسیدعلی همدانی ۷۳ که آنجه لایق حوصلٌ طالب صادق باشد بدو نرساند» جه این معنی للم بود. قال رحمهة الله علیه ۰ ِ ۶ ۰ اب ر وه رم و و ۳۵ محاسن تهدی الواصفین لوضفها فِیحشن فبها منهم الثرواللظم زب من لم ذرها مد کرها .‏ گنشق تخم گلمادکز نم محاسن خبر مبتدای محذوف است ای لها محاسن» وفاعل تهدی ضمیری است عاید به محاسن, و همچنین ضمیر توصفها و فیهاء و ضمیر منهم راجع به واصفینء والنثر فاعل یحسن. ولام در لوصفها بمعنی الی است, و من فاعل یطرب, و نعم به فتح النون و سکون العینء اسم یکی از معاشیق است. یعنی : اين شراب را خواص حمیده بسیار است. و از حمله خواص آن یکی انست که واصفانرا به وصف و ثناء خود دلالت کندء تابلبل زبان مشتاقان حضرت صمدیت در ر یاض اسرار بذ کر محامد لااحصی ثناء علیک ۱ سرائیدن گرد و به لت استماع و ذوق آن اسراره شجرهٌ وجود سامع در اهتزاز آید» اگر حه ذوق حقیقت آن نجشیده بود» و حمال طلعت آن ندیده, است. ولی نورانیت آن نه مانند نور آتش است که مستازم سوزاندن و نابودی باشد پلکه ازشأن نورا و روشن کردن و ظاهر نمودن وحود وکمال و حیات و علم و معرفت است بر کالبد ود لها و آنجا که میفرماید: آری مرا به اوصاف او آگاهی و علم است, اشارت است... ال (۱) من نتوانم سپاس و درود برتورا به شمارارم چننکه عاشق مشتاق به استماع ذکر معشوق در طرب می آید و او را از اه طرب آتش محبت می افزاید. جویاد اوشود مونس, زحاد اندوه‌بستاند حواندوهش شود غم حور زدل تبمار برخیزد نوای مطرب عشقش ا گرد رگوش جان افتد ز کونین دست بفشاند فلندر وار برخیزد صبا گرازسرزلفش بگورستان بردبوی زه رگوری دوصدبی دلبه بوی یار برخیزد قال رحمة الله علیه ۰ وقالوا شرب آلانم کلا وم شر بت ألذٌی‌فی تزکهاعندی‌آلال حون بعضی ازحکمای عرب خمر صوری را ثم می نامند به موجب تنز یل ربانی که: الْمَهماً ابرم نفعهما یا خود به مقتضای آنکه سکری که حاصل آنست مز یل شرف عقل نظری» و فاضح ۲ اوصاف بشری است, به حهت رد تهمت مححوبان می گوید که: مستی صاف نوشان صفهٌ صفانه از شراب خمر انگوری و آشامیدن می‌صوری است. جه رغبت آن خمرا زکوری؛ شارت آن از اصل سعادت و منبع کمال در غایت دوری است؛ وشرب آن شراب نتب نسحه صلال و معقب عذاب نکال است » 2 (۱) یعنی گناهش ازسودش بزرگتر است ۲۱۹ بقره (۲) اشکار کننده امیرسیدعلی همدانی ۷۵ شرب شراب محبت مورث وصال است و منتج کمال, آن موحب هوان و خسان و اين مُظهر عز و افتخان شرب آن شراب پذیرت ۱ جهال و اشرار» تحصیل دوق این شراب شیوه ار باب قلوب و اخیار. پیش ازان کاندرجهان‌باغ ومی وانگوربود ازشراب لایزالی جاد مامخمور بود قال رحمهة اللّه علیه ۰ نا لال آلذیرکم مکروابها ما شربواینها» ولکنهم ترا وعندی منها نشوة قبل نشاتی معی آنداً تبقی. وَانبلی العضم نشوه مبتداست و عندی خبروی, و فاعل تبقی صمیری است عاید به نشوه, و مراد از اهل دیر ملازمان استان حلال و محاوران بارگاه حمال آند؛ که بسبب بقایای وحود رسمی از پبس پرده های افعال و صفات» نعمات لطابف معارف می سراینده و به تعبیق روایح نمحات اسرار داتی» مستی می فزایند» و از حقیقت ۰ ای ]| و ۶۰ ها ۷ . كثِثِ آثار نماند. (۱) سیرت مج د (۲) فر یق ج و در بیت دوم از مشرب خود خبر میدهد که: آثار آن مستی که روح قدسی در محلس وصال شراب محبت می نوشیدء که در بزم احدیت از دست سافی عنایت به کام حال آدمی میرسید تا اید انقطاع پذیر نیست. و لیس حدیث لد شوقاً ولوعه حدیث قوا گم فی چشای قدیم وما ده مت حتَاً لست انسی وداد کم ولو کنت مبتا وا لعظامزميم ا قال رحمة اللّه علیه * علیک بها صرفاً وان شست تزجها فعد لک عن ظلم الخبیب فوالظلم ضمیر اول و ثانی عاید به مدامه است. و ظلم به فتح ظاء و سکون لام بیاص دندان است و مراد ار صرف مخبت داتی ۱ است» و از ممزوج مت صفاتی » و ار بیاص دنداد. ظهورنفحات ربانی وصیت می کند سالک را به تحصیل ذروهٌ کمال و توحه به کعبةٌ آمال که آن محبت ذاتی است. و سبحات تجلی آن عالم مُفْنی انیت و محرق ادبار پردة " غیر یت مس ۰ ک است» و اکر به سبب قصور عزم و ضعف استعداد ان سعادت (۱)می نود . (۲) داستان عشق شما که درونم را به شوق و سوزش انداخته حیز تازه‌ای نیست, بلکه در درون کالبدم دیرزمانی است که مکان گرفته, و تا زنده‌ام عشق شما را فراموش نخواهم کرد» و حتی اگر مرده و استخوانم پوسیده گردد. ۳( پرده ادبارج امیرسیدعلی همدانی 2 میّسر نشودء باری تعرض نفحات صفاتی که آن هم از وحهی عین احتحاب تلبیسات اهل ضلال است. ما هی مه مه سگ له رح مه 1 و ام و وانی لاتی کم کل لبلة لعلی آرا فم آوآری مَن را کها قال رحمة الله علیه ؛ نها فی الحان واشتجلها به علی نم ألّلحان» فهی بها عنم نغم جمع نغمه, و باءع‌درب به- بمعنی‌فی است, ضمیر او عاید است به الحاك» وهی عأید بمدامة ازحان‌مقام محبت وشوق می خواهد . یعنی ملازم مقام محبت میباش» و رشاش حیات علمی براموات قبور جهالت می پاش زیرا که ملازمت این مقام به سم گوید: ۱ او« شکری بغيرمُدامة ورن : سر سح طر یکت ۲ عحب من ی بعیر مه واطرب قی سری ومنی ی قال رحمهة الله علیه : (۱) من هرشب به کوی شما می ایم تا شاید شما را بینم» و یا آنکس که شما را می بیند یم ۱ (۲) یعنی : از مستی خود بی نوشیدن شراب درشگفتی, و در درون خود خوشی و طر بنا کی می کنم. و اين خوشی و طرب من هم از ذات من است. ۷۸ مشارب الاذواق فما سکتت والهَمْ ما موضع . کُذلک لم سکن مع التفم الم فاعل سکنت مدامه است, والهّم عطف است بروی؛ و فاعل لم یسکن, الغم و از یوم وقت مراد است» و از غم حجاب. یعنی : شاربان مشارب عرفانی را در حالت ملاحظة لطایف مخاطبات ربّانی و مسامرات روحانی. هموم و احزان که از نتایج تعلقات جسمانی و تشبّثات نفسانی است مزاحم نگردد» و ذوق شهوداسرار ر یاض فدسی و حجب غموم عوارض حشی در یک حال جمع نشود . دربارگاه دردت درم ان جه بار یابد؟ باحلوه گاه‌وصلت ایمان حه کاردارد ؟ باروح وصلت ای حان»غم کیست‌تانهدپای با کفرئت پرستان ایقان" حه کاردارد؟ قال رحمهة الله علیه : قفی سَکُرة منهاولوشضرساعة تری ألدهر عبداً طاعاً لک ا که یعنی : اگر ساعتی درمدت سلوک بواسطهٌ سکر شراب محبت در فناء فی له ادبار هستی موهوم حلاص یابی» به شرف خلعت بقای حقیفی باقی گردی که: من قتلثه محبتی (۱) ایمان ج امیرسیدعلی همدانی ۷۹ فانا یه » پس به حکم: وم ریت درمَیْت ولکِنّ اللَةَ زمی " در آن حال هر تصرفی که از تو ظاهر شود آن ظهور تصرفات و شون حق بود در مظهر ناسوتی نوه و جود روزگار مطیم احکام تصرفات حقّانی است, به وسیلت مقام خلافت محکوم احکام تو گردد. دراین در با فکن خودرا مکردُری‌بدست اری کز ین‌در یای‌بی بایان گهربسپاربرخیزد وگر موجیت بر باید, جه دولت مرترازان به قال رحمهة الله علیه ؛ فلاعیئن فی الدنیالمن عاشٌ صاحاً ون لم تفت شکرآبهاه فان لحم صاخ و سکراً هر دو منصوب به حال است؛ و ضمیر متصّل به فات معمول وی است‌و عاید به متن,والخرم فاعل‌وی. یعنی : جون شرف مقام محبت به مثابتی است که بسبب حصول واردی از وارداتِ اسرار آن مقام که عبارت از شکر است, طالب را از درکة ذل زوال و فناء, به اعلا درحات کمال و بقاء‌میرساند» پس هر که به قصور خودی عاری است از (۱) یعنی : هرکسی را محبت ودوستی من بکشد. من خون بهای او یم. (۲) آیه ۱۷/ انفال است.یعنی :جون‌نوتیرانداحتی, این تونبودی که انداعتی, بلکه خدا بود که اندانعت . ۸۹۰ مشارب الادوای این شهود, عدم آن کس به از وحود, و هرکه در فناء فی الله در استبدال ذلت فنای عبدانی به عرّت بقای حقانی نکوشدء آنکس را حازم وعافل نگو یند. تاجاندارم شوم به گفت و گویت وین عمربه‌سربرم به جست وجو یت بابادصبادست به پیمان ارم تااز پی مسن‌به‌خا کم اردبویت قال رحمه الله علیه : قلی نفیه فیک من ضاع غذر . . ولَیْس له فیها نصيبْ ولاسهم چون اعظم الات اکتساب کمال, واکرم حالات نیل فضل و نوال ا» اوان گنج حیات و زمان جواهر انفاس و ساعات است» که طالب لبیب به وسیلت آن اکتساب سعادات ابدیء واصطیاد " کمالات سرمدی تواند کرد و نفس عز یز خود را از گرفتاری تیه خسران و ظلمت وحشت حرمان, به نعیم ریاض عرفان و لذت حصول انوار مدارج ایقان می تواند رسانید» پس هرکه با وحود استعداد و فرصت طلب مراد از تحصیل این سعادت بازماند. و زمام اهتمام بدست تصار یف امور فانی مکتر منقص دنیوی داد» به حقیقت از مردوداد منکوس و مخذولان (۱) افصال د (۲) شکار ٩ / 1 ور و ۶ منحوس استء که مهروب " را مطلوب داشته, و مطلوب را مهروب انگاشته, آوللک اذین خیروا انفسَهم وضلّ علهم ما کانوا یفتروّن. لاحرع آنهم فی الا خرة هم الا خترون". و کدام غبن و حسرت عظیم تر از آن که : احممّی با وحود استعداد تحصیل سیادت بادشاهی» و فرصت اکتساب ذوق سعادت امتناهی» محنت خارکشی و مذلت کنأسی اختیار کندء و مّبری که حیران عبَثْس " ضلال و لهفان " عطش زلال از مفاوز بیداء عدم به سواحل دریای کرم وارد گردد. و اوقات غنیمت ندارد. و ساعات مهلت به سهو و غقلت و لعب شهوت گذارد. و باخر جمال تجلیات نفحات٩‏ رپّانی نادیده» و ذوق شراب محبت از اقداح اسرار عرفانی ناجشیده» بانفیر * حسرت حرمان» و زفیر" داغ خسران بالب خشک و دید گر یان, به ظلمت خانهُ عدم بازگردد, جای آنست که زمینیان از حال او عبرت گیرند» و آسمانیان از نکال او نوحه درگیرند, حعلتّا ال بو , , ری ر 2 ۱ مرو را را هم همن سعد بطاعته, وفْاز دمحبته ولد توقعه الهوی فی خشران (۱) مهروب ضدمطلوب است. یعنی چیز بی ارزش (۲) آیه ۲۱ و۲۲ هود است, یعنی : همان کسانند که بخو یشتن ز یادن زده‌اند, و دروغها که می ساخته اند نابود شده است» و بی گفتگو در آحرت آنها خودشان ز یان کارتراند. (۲) تار یگی (6) سوخته (۵) نفخات ج )٩(‏ ناله‌وزاری (۵) دم براوردن سخت ازروی رنج ۳ ۳ 1 5 و ۵-2 ‌- 1 سب ِ ‌ ۹ لمُوت, ولایْحل به حشربعدَ الْموت انه اْواهثٍ المَتَان» دوالفصل ره و 2 ۰ ۱ ۳ ۲ ِ ۱ - والاحشان. والخود وألامتنان وَالحد لله وَحدَه. والمَلامٌ علی من 3 الهُدی!. (۷)یعنی : خداوند ما را از کسانی قرار دهد که بواسطة بندگی او نیک بخت شده و به محبت و دوستی او نائل گردیده‌اند, و از آن کسان قرار ندهد که هوا و هوس آنان را در ز یان انداخته, و فرصت را از دستشان گرفته است» و از کسانی قرار ندهد که بعد از مرگ حسرت و ندامت و پشیمانی آنانرا فرا می گیرد» زیرا او بخشاینده‌و بسیارنیکوئی کننده, و صاحب فضل و نیکی و بخشش و نعمت است, و تنها خحداوند شایسته سپاس است و بس» و درود برانکس که هدایت را پیروی کند. درود مرخداوند مثان را که فقیر را موفق به تصحیح این کتاب شر یف و این تصنیف منیف نمودء امید از درگاه پرانوار او که دست تمام‌عالمیان‌بدانسوی درا و روی همه حهانیان بدانجا در نماز است چنان دارم که فقیر را از آن درگاه حواله‌ای و از آن خرگاه نواله ای عنایت فرماید» و در خدمت این گونه معارف موفق و کامیابش نماید» بحق محمد واله الطاهرین سلام الّه علیهم اجمعین. فقیر باری - محمدخواجوی. فهرست اعلام فهرست اعلام آل الله : ۸ ابواسحق ختلانی : ۶ ۲۱ آقا مجمد محمدهاشم درو یش شیرازی: ۲4۸۲۱ العروة: ۱۸ آقا میرزاعبدالنبی شیرازی : ۱ المحیط الاعظم: ۲۱ آق میررابابای‌شیرازی : ۳۱ امیرالمومنین : 2( آقامیرزاعبدالحی‌مرتضوی وحید الاولیاء ۱۰ ۲ . اعرج: ۱۵ آقامیرزاحلال الدین محمدمحدالاشراف احی علی دوستی : ۱۸۵۷ شیرازی : ۱ خی محمدحافظ : ۷ آقا حاج عبد الحمی دگنجویان: ۲۷۲۱ اخی محسن‌ترک: ۷ آدم : ۱ اخی حسین: ۷ آل یاسین : ۳ اسفراین: ۱۷ اداب الطا لبین : ۶ احمد؛ ۳۳ این فارض : ۰۹ انسان کامل: ۲ ابی الحسن: ٩‏ اخبارالمهدی: ۲ ابمحفص : اسرارالنقطه: ۳ امیرسیدعلی همدانی: ‏ ۱0۱۳۰۱۲ اوراد فتحیه : ۳ ۹ اقبال لاهوری: ۲۵ احمدین سلیمان‌بن کمال باشا: ‏ ۱۳ ایراد: ۳۹ الحاحة البلور یه : ۳ اشحاند: 1 امیرعبداللّه برزش آبادی : ۵۶ ۱ امتزاج زنجبیلی : ۹ 0 مشارب الاذواق اعیان خارحی : ۵۲ ابروی هلال : ۵ اقطاب : ۵۸ افراد ؛ ۵۸ اوتاد ؛ ۵۸ ایدال : ۵۸ افعی : ۷ اسرار ازلی : 1۹ اخحضر: ۷۱ بدخشاد : ۸ ۲۲ بابا کاء شیرازی : ۱۸ بهرامشاه خونسی : ۱۸ بتول : ۳۹ بردالیقین : ای بدر: ۵۱ ۰۵۲ ۵۳ براق معراج : ۵1 بزم احدیت : ۷ بهای حفیعی : ۷۸ پری : ۷ یا کستان: ۲۵ پرده : ۵ تایه : ۲۱ تار یخ اعظمی : ۳۳ تر کیه : ۲ توقاد : ۰۰۵ تحلی رحیمی حمعی : ۸ تلقیح : ۵۰ تر باق : و جذ به : ۸ جامع ازهر ۱۰ حامی : ۱۲ حبرئیل : ۳۱ حاو یدان نامه : ۳۵ حلال حمال : ۳۹ حمال حلال : ۳۹ حوی : 3 جمع الجمع : ۸ حیروتی : ۷ چهل مقام: 5 جشم دلفر یب : ۵۵ حکمت : ۷ حموی ۹ حضرت ختمی مرئبت ۱۱ ححرااسیل : ۱۳ ححاز: ۰ ۲۲ حاحی محمد خبوشانی : ۶ ۲۱ حیدر بدنعشی : 4 حافظ حسین کر بلائی تبر یزی: 4۱٩‏ ۲۷ حضرت رسول : ۱۹ حضرت علی بن موسی الرضا : ۳۰ حسین بن علی : ۵ حسین بن جعفر: ۵ ححت : ۱۵ حضرت مصطفی : ۱۹ حسن بصری : ۷ حضرت مهدی علیه السلام: ۳۱ فهرست اعلام ۸۷ حضرت ابوا لفتوحم حاج میرزا محمدعلی خضر: ۳ ۷ حب حیدر: ۱ . خلیفه روح: ۷۱ حل مشکل: 6 خمر: ۷ حوض کوثر: ۵ خمرانگوری: ۷ حب : ۵ ٩‏ خرگاه؛ ۸۲ حمایق مرتضوی : ۲ داودین محمود فیصری : ۱۳ حاد: ۶ دوس : ۱۸ حسن سیرت ؛ ۵ دیگ: ۱۸ حسن صورت : ۵ درو شیه: ۲ حایط : ین دانشگاه تهران ؛ ۳۷ حائوت : ۳ کلال: ۲ ۵۵ خلع : ۱ دروازه: 2۲ خمر به : ۲ دکان: 1 ختلال : ۸ ۲۳۰۲۲ دراا: ۱ خواجه عبداللّه بن شیخ رکن‌الدین دیوزده : 1۷ شیرازی : ۸ دهاد نند: ۷۱ خواحه اسحق علیشاهی : ذخيرة الملوک: ۲ خرقه : ۱ ذکر به: ۳ خحلاصه المناقب: ۵ دوق: 17 ۷ خحانقاه : ۵ زذاکر: ۵۰ خواجه قطب‌الدین یحیی ۵ ذکر حهری: ۵1 خاتم اولیاء : ۳۱ ذ کر قلبی ۵1 خحضرشاه : ۲ ذکر سری: ۵1 خحز ینة الاصفیاء : ۶4 ذکر روحی: ۵1 خرقانی ؛ ۳۹ روانح الجنان: ۱۱ یت ۵ رکن الدین شیرازی: ۱۲ تیال ۰ ۲ ۲و ۵۵ روضات الحناد: ۹ ۲۷ ۰۲۲ ۲۷ خا : ده رو اعظم: 4 رساله وجود مطلق : رساله ده قاعده : رساله معرفت : رساله مشیّت : رساله منامیه : رساله قدوسیه : رساله اورادیه : مشارب الاذواق ری: ۶4 ۰8۰ 4۰8۷ رفرف : سید حلال‌الدین آشتیانی : سید ز ین العایدین نیشابوری : سید محمد طالقانی : سید حیدر آملی : سید شهاب الدین : سید محمد ؛ سید علی : ۰۹۵ ۰۳۲ 1 ۳ ۳ ۳ ۳ ۳ ۳ ۵1 ۲ و3 ۵ 8۰ ۵۱ وله ۵۳ ۵۳ سید بوسف : ۱ سید اشرف : ۱ سید محب الله؛ ۷۱ سید حعقر : ۱ سید عبدالله * ۱ سید حسن : ۱۵ سید حسن : ۱۵ سبد عبدالله زاهد : ۱۵ سید علاءالدین : ۱۵ سلسله ذهبیه: ۰ ۱6 ۰۱۷ ۰۱۹ ۰۲۱ ۲۲ سید فطب الدین محمد نیر یزی: ۲۱ سیر الطالبین : ۳4 سرأندیب : ۲۵ سافی : ۱ 7۲۳ ۵۲ سکر 4۲ ۹۵۸۷ ۷۹۰۷۸۰۵۷۵۵۱۱۵۱ ساقی مشیت : ۵۱ سید اولیاء : وژه شاه ولایت : ۸ شهاب الدین سهروردی: ۰ ۵۸ شیخ عبدالرزاق: ۱ شیخ حسن بور ینی : ۳ شیخ عبدالغنی نابلسی : ۱۳ شیخ قوام الدین ردنعشی : ۱۸ شیخ شمس الدین ختلانی : ۱۸ شیخ محمد شامی : ۱۸ شیخ محمد خلوی : ۱۹ شیخ احمد جوزفانی : ۹" شیخ رضی الدین علی لالاء : ۹" شیخ محدالدین بغدادی : شیخ نجم الدین کبری: شیخ عمار یاسر بدلیسی : شیخ آبونجیب سهروردی : شیخ احمد غزالی : شیخ ابوالقاسم کر کانی : شیخ ابی علی کانب: شیخ علی رودباری : شیخ ابی القاسم حنید بغدادی : شیخ سری‌بن المغلس السقطی : ِ ۵ ۰ امیس و شیخ محمود مزدفانی : فهرست اعلام ۱۹ ۳۵ ۲۰ ۲۰ ۲۰ ۲۰ ۲۰ ۲۰ ۲۰ ۲۰ ۲۰ ۲۰ ۳۱ ۰۱" ۵ ۲۶ ۰ ۷ شیخ علاء الدوله : شیخ محمد اسفراینی : شیخ جبرئیل کردی: شیخ خالد ارستانی : شیخ ابوبکر طوسی : شیخ نظم الدین یحیی غوری : ۰ شیخ شرف الدین در گز ینی : شیخ اثیرالدین ور کانی : شیخ نجم الدین همدانی : شیح محمد اد کانی : شیخ محمد مرضدی: شیخ عبدالله مطری : ۱٩ ۱۸ ۷۷ ۵ ۱۷ ۸۹ شیخ علی مصری: ۱۷ شیخ مراد | کر یدوری: ۱۷ شیخ عمر برکانی: ۷" شیخ عبداللّه سفالی : 7 شیخ ابوبکر ابوحر به : ۷ شیخ بهاء الدین قمکندی : ۱۷ شیخ عزالدین خطائی : ۱۷ شیخ برهان الدین غرحی : ۱۷ شیخ شرف آلدین منیری : ۱۷ شیخ رضی الدین آوجی : ۷ شیخ سعید حبشی : ۱۷ شیخ ز ین الاین محمد مفربی: ۰ ۱۷ شیخ عوض علاف : ۱۷ شیخ ابوالقاسم تحطوی : ۱۷ شیخ عبدالرحمن مجذوب‌طوسی :‏ ۱۷ شیخ محمدبن محمود مجذوب طوسی : ۱۷ شیخ حسین بن مسلم : ۷ شیخ عبدالرحمن اسفراینی : ۷ شیخ رشیدالاین محمد بیدآوازی : ۲۱ شیخ شاه علی اسفراینی : ۳ شیخ غلامعلی نیشابوری: ۲۱ شیخ تاج الدین حسین تباد کانی : ۳۱ شیخ درو یش محمد کارندهی : ۳۱ شیخ حاتم زراوندی : ۲۱ شیخ محمدعلی مودن خراسانی: ‏ ۲۱ شیخ نجیب الدین رضای تبر یزی: ۲۱ شیخ علی نقی اصطهبانانی : شرح فصوص الحکم : شراب ر وح : شاهد * شراب زنجبیلی : شراب کافوری: شر بت وصال: شرایم مصطفوی : شراب اسرار قدسی : شراب مواید انسی: شذا* شیخ سیف آلدین باخرزی : شیخ نجم الدین رازی: شراب صوری : شراب معنوی : شراب محبت : صدرالدین قونوی : صحت : صاحب کویر: مشارب الادواق ۶۷ 17 ۵ 6 عبدالرحمن جامی : ۱۲ ۱۲۳ علمشاه عبدالرحمن بن صاحبلی : ۱۳ علی ثانی : علی بن الحسین : عبد وس : علی بن ابیطا لب : ۲۵ ۰۲۳ ۶ ۱۵ ۱۸ ۱۵ ۳۲ ۳۲ ۵۲ ۳ ۳ ۳ ۳۲ ۳۳ ۶٩۱ ۵ 1 ۹ ۵۱ ۷ ۷ ۷ فهرست اعلام 1۱ غزالی ۵ محمد. ۸ عنج : ۲ محی‌الدین اعرابی : ك ۵۸ غفران ۱ مولوی ر ومی : 3 فخرالدین عراقی ٩‏ مکه: 5 فتونبه : 64 مشارق الدراری: ۱۲ فردوس اعلی 7۵ مشارب الاذواق: ۲ ۲ ۳۳ فضاحت ۵ منتهی المدارک: ۱۲ فینی : ۲ . محمدین غمری سبط مرصفی ‏ ۱۳ فناء فی الله ۸ مسحد عارض : ۱۳ فاهره : ۰ ۳ مصر: ۰ ۱۳ قاضی صنع الله بن ابراهیم : ۳ مقتدای اعظم: ۶ ۲۱ فرافه : ۳ منقبه الحواهر: ۱ فند وری : ۶4 معموره حهان: ۸ ۲۶ کمال الدین محمد ٩‏ معروف کرخی: ۶۹ ۲۰ کوه مقطم : ۶۰ مرات الطالبین: ۲ کشف الوحوه المر ۲ مودة القربی : ۲ کناس : ۵ مکتوبات: ۲ کفگیر: ۸ مقام ادم: ۳۵ کشمیر: ۳۹ علی : ۳۹ کاس : ۳ ملک؛: ۲۷ کاملان مکمل : ۰ محلس شوراي اسلامی : ۳۷ کامل مکمل : ۲ مولی : 1۷ کناسی : اب محمد خواحوی : ۸ ۸۲ لوائح الجنان ۱ مخانه: ۳۳۲ لطابف قدسی ۶ مدام: ۳۳ لاهوتی : ۸ ۰۲ ۵۲ 3 مکاشفه‌قلبی : ۰ لطیفه قلبی : ۲ مشهود 1۸ محمد مصطقی : ۷۸ مد کور: ۵۰ 1 مشارب الا ذواق متنوی . ۸ ناسونی ۲ ۲ ۰۵۳ ۰14 ۷۹ مبارزاد : ۵۱ نورشهود؛ 3 محلس الست : ۱ نفس اماره: ۷۱ مهتر انبیاء : " ۰ ۸۲ مدینه العلم : ۲ وادی مستضعفان: ۰ می فروش : 6 .‏ واردات غیبی : ۹ ۷۷ مخدرات : 4 ومقه : 1۵ مصر جامع : ۸ . ود ؛ 1۵ موسی : ۳ وحد: 1 ملکوتی : ۷ واحد : 1:۸ مرغ : ٩‏ . وحود منبسط : 1۸ نظم السلوک: ۱ همدانبه ۱ ۲۶ نورالدین حعفر دستابازاری: ‏ . ۱۹,۱۵ همدان: ۲ نورالدین حعفر بد خشی : ۵ همدانی : ۲۹ نوح : ۲ همان: ۳۱ ۳۲ 1۰ دچری. ۲ هوی: ۵ ۵۱ ۷ 1۸ نظام الدین (شیخ محمود مزدقانی): ۲8 هلال : ۲ ۵۳ نامه دانشوران: ۷ همای: رک نفس رحمانی : ۳۱ بنابیم المودة ۲ ۶ 1 ی نا ۶ 1 ۲ رم و اه 1 ۱[ 2 و ۳0 ۳32۹9 ریسا ر م راو رس رای مسرت رها 11 اتب یک ماد 1 مرن‌صرت رم زمرت در ام رت مشک نیزا رو ۰ تاو شاو ای وش ( ۳ رب ۰ مت درب » 7 ۵ ۲ ما رسای 3 ترچمیمفا دا الخیب سرالیی‌تیزری هنت رترجمن ای ۳ هسب رسو رگج ید ۳ لبریشیراری ی نو ِ 1 هیر ر | دزی متن رتّرجمدفس‌رسوره‌های: طارون. زلزال وبعی ماب شی زک صرالبی‌راری 9 »9 ۳ ص‌ ۷ - 11011 ۷۰۸ ۲0۱۲۵0 0۱ 201 ۱۳۹ ۱۲ ۱۵۷۷۵۸ ۸ ح که حر 2 ۱ ۱۳ ی 2 0 ط. ‏ نی مد 1 ۲ " اآ۸(۱۷۵۵-,۸- ۱۸۸۸

— পৃষ্ঠা ১ — লেখাটি পিডিএফ থেকে স্বয়ংক্রিয়ভাবে নেওয়া, তাই ভুল থাকতে পারে। সন্দেহ হলে আসল পৃষ্ঠা দেখুন।