۴ تاریخ ایران از ورود مسلمانان تا پایان طاهریان به واسطه نیاز به حمایت دب بیشتر و تحکیم موقعیت جدید» از مسلمان شدن بومیان استقبال میکردند» در دورههای بعد که ارکان حا کمیت اعراب مستحکم له دز مد ارو که ادف به اسلام» کاهش درآمد امویان را دربی داشت» ایشان روی خوشی به نومسلمانان نشان نمیدادند. اسلام نی ز که برخلاف پارهای ادیان و آیینهاه دين تبلیغی و ترویجی بود» نهادی مشخص و متشکل که اختصاصاً وظیفه تبلیغ دین را برعهده گیرد در اختیار نداشت و کارگزاران آن» معمولاً گروهی را که در دینداری و ایمان سرآمد بودند» به همراه سپاهیان روانه میساختند؛ مثلاً چنانکه در تاریخ سیستان درباره فتح سیستان امده است: ((عبدا...ین عامر به فرمان عثمان» عبدالرحمن بن سمره را به سیستان فرستاد و حسن بصری و فقهای بزرگ با او».۲ بنابراین گروههایی» تحت عنوان مبلغ» هه مسیحیت مرسوم بود» حداقل در فتوحات اولیه اعراب وجود نداشت و تنها در مورد (ص) میخوانیم که سفیرانی برای دعوت سران ممالک همجوار به دین اسلام به سوی آنان گسیل داشت شت. که وظیفه آنها با وظیفه یک مبلغ متفاوت بود. همچنین در میان لشکریان مسلمان» طبقهای به نام روحانی یا کاهن با پایگاه اجتماعی متفاوت با جنگندگان» که وظیفهٌ آنان تنها تبیین و تبلیغ اندیشههای اسلامی برای مردم ممالک فتح شده باشد دیده نمیشد؛ با وجود این» در دورههای بعد» حتی در زمان امویان که چندان داعیه انتشار اسلام را هم نداشتند» گاهی مبلغانی رسمی از جانب امرای محلی» جبهت دعوت غیرهسلمانان به نقاطی چون خراسان و ماورءالنهر اعزام میگشتند. ۲ با توجه به اینکه از دیدگاه انديشه اسلامی» هر مسلمانی» شود باید اسلام مجسم بوده» رفتار و کردار او نیز مبین و مبلغ اعتقادات او باشد در ابتدا چنین عمل میشد؛ مثلا (رتبیل» یکی از حکام محلی سیستان که خاندان او تا چندین قرن در مقابل اسلام ایستادگی کردند در اوایل قرن دوم هجری, از سپاهیان اولیه مسلمین با حسرت یاد میکند و ضمن مقایسه آنها با سپاهیان بعدی میگوید: آن قوم گرسنهء از نماز سیهروی ۱. تاریخ سیستان؛ ص ۸۳. ۲ تاریخ طبری؛ج ۳ ص ۵٩۲ وج ؟؛ ص ۲۸.
— صفحة ٦٢ —
هذا النص مستخرج آليًا من ملف PDF وقد يحتوي أخطاء؛ عند الشك راجع الصفحة الأصلية.