اوضاع اجتماعی ۰ ۶۱ متناسب با شرایط و اوضاع و احوال خود وا کنش متفاوتی در مقابل اسلام تشان میدادند؛ مثلاً در حالی که در برخی نقاطه از جمله ماوراءالتهر» رعایا به واسطه معاف شدن از حزیه» گروه گروه مسلمان میشدند -که این امر مخالفت أمرای محلی را درپی داشت ۱ در مناطقی دیگر همچون سواد و خراسان» دهقانان پیشگامان تیی کیش بودند. در واقم اینان نخستین کسانی بودند که پیش از هرکس, متوجه این موضوع شدند که در پرتو پذیرش دین اسلام» میتوانند تسلط خود را بر رعایای زمینهای تحت حاکمیت خود اعمال کنند و به این ترتیب» به اتفاق اشراف عرب» طبقه حدیدی از اشرافیت را در ایران به وحود آوردند. اسلام آوردن دهقانان که میتوانست انگیزههای متفاوتی اعم از حفظ موقعیت احتماعی و نیز پرهیز از خفت پرداخت جزیه داشته باشد. اغلب با پيشنهاد خود آنها انجام میپذیرفت. مرزبانان و دهقانان» که در دوره ساسانی از پرداخت جزیه معاف بودند» ادای آن را به قوم عرب. نوعی تحقیر و کسر شأن احتماعی میدانستند و اين از حمله عواملی بود که این بخش ابجتماعی را در گرایش به اسلام ترغیب میکرد؛ مثلاً در اصفهان عدهای از اشراف در مقابل مسلمانان سر تسلیم فرود آوردند و خرابعگزار آنان شدند و سپس از پرداخت حزیه سر باز زدند و اسلام آوردند.؟ ۳ کشاورزان و رعایا طبیعی است که اسلام آوردن بزرگان میتوانست محرک نیرومندی در گرایش عامه مردم» بویژه رعایا؛ به اسلام تلقی شود. در این میان» کشاورزان از آخرین گروههای اجتماعی بودند که با اعراب مسلمان ارتباط برقرار کردند؛ زیرا اداره امور آنها از طریق دهقانان (اریابان زمین) رتق و فتق میشد و به همین دلیل مدارکی دال بر تغیبر کیش آنها در اوایل فتوحات. بخصوص در ناحیه سواد موجود نیست؛ اما چنین به نظر میرسد که این عده» به رغم تعصب مذهبیشان که مولود زندگی بستهٌ روستایی آنان بود» تا حدودی ۱ نرشخی» ابوبکر؛ تاریخ بخارا؟ ص ۸ ۲ فتوحالبلدان؛ ص ۲۱۰.
— পৃষ্ঠা ৪৯ —
লেখাটি পিডিএফ থেকে স্বয়ংক্রিয়ভাবে নেওয়া, তাই ভুল থাকতে পারে। সন্দেহ হলে আসল পৃষ্ঠা দেখুন।