۸ _ تاریخ ایران از ورود مسلمانان تا پایان طاهریان میرفتند پیشروی با صلح نیز پیشتر میشد؛ آما در سرزمین فارس فتح به جنگ پیشتر بود؛ زرا این منطقه پایگاه اعتقادی و خاستگاه نژادی ساسانیان بود و نفوذ آیین زرتشت در آنجا ریشههای استوارتری داشت. مناطق کوهستانی شمال ايران نیز به واسطه موقعیت خاص جغرافیایی» تنها در فرن سوم به طور کامل دروازههای خود را به سوی اسلام گشودند. در خراسان نیز اغلب فتوحات صلحآمیز بود؛ زیرا دیگر امیدی به بقای نظام ساسانی وجود نداشت و حکام محلی و دهقانان با اطلاع از موقعیت جدید در پی تثبیت وضعیت خویش بودند. در مجموع شاید بتوان گفت که در داخل ایران» فتح به صلح بیشتر از فتح به جنگ بوده است که علت آن را باید در مسائل داخلیء پیام اسلام و برخورد طبقات گونا گون جامعه ایرانی با مسلمانان حستج و کرد. با شکست ایرانیان در نهاوند که اعراب آن را (فتحالفتوح» نامیدنده مقاومت سازمان یاف ایرانیان به پایان رسید و سرانجام با فرار یزدگرد دولت ساسانی مقوط کرد و اعراب؛ شهر به شهر به سمت شرق ایران پیش آمدند و با دهقانان و مرزبانانی رویاروی شدند که گاه با اعراب صلح میکردند و گاه سر به شورش برمیداشتند. اعراب پس از پایان جنگهای منظم با ارتش ساسانی» فتوح را از جبال» ادامه دادند؛ زیرا «هرمزان» در مشورت با عمر گفته بود: «فارس و آذربایجان دو بال است و اصفهان سر؛ | گر یکی از دو بال را قطع کنی بال دیگر به جای باشد اما اگر سر را قطع کتی هر دو بال بیفتد» پس از سر آغا زکن6.! بنابراین» فتح (جبال» در دستور کار اعراب مسلمان قرار گرفت و «عمر» فرمان هجوم به داخل ایران را صادر کرد. هرچند در اين مرحله پس از شکست نهاوند هیچ امیدی برای مقاومت متشکل باقی نمانده بود و اهالی شهرها سعی میکردند به نحوی با اعراب کنار آیند» اما فتح (جبال» هم به آسانی برای اعراب میسر نشد. به نوشته تاریخ قم (مجموع بلاد حبال, فتح آن به جنگ و قهر و استیلا بوده است.»" اخبار منابع نیز از مقاومت مردم شهر نهاوند حکایت میکنند؛ به نوشته «بلاذری»» «پارسیان از شهر ۱. تاریخ طبری؛ ج ۲ ص ۰۳۸۱ و فتوح البلدان؟ ص ۳۰۰ ۲. تاریخ قم؛ ص ۲۶.
— পৃষ্ঠা ৩৬ —
লেখাটি পিডিএফ থেকে স্বয়ংক্রিয়ভাবে নেওয়া, তাই ভুল থাকতে পারে। সন্দেহ হলে আসল পৃষ্ঠা দেখুন।