۱۶ موالی در صدر اسلام دیدگاههایی که پژوهشگران قبلی به آنها دست یافتهاند وامیدارد. این پژوهش پدیدهً ولاء را از دورة پیش از اسلام تا پایانٍ دولتِ اموی و در چهار فصل بحث و بررسی که ات فصل اول ولاء را در دوران جاهلیت و در خود جزیرةالعرب. بهویژه نزد عرب شمال بررسی میکند. عرب. ولاء قرابت ولاء حلف. ولاء جوار و ولاء عتق را شناخته بود. اینگونه ولاءها در تشکیل ساختار پیچید: اجتماعی قبیلهای عرب تاثیر داشت. بنابراین واه «قبیله بر گروهی از مردم که نهتنها بر پا خون بلکه بر پاية مصلحت گرد هم میآمدند. اطلاق میشد. فصل دوم به ولاء در دوران اسلامی میپردازد. پیامبر (ص) با نادیده گرفتن ولاءهای قدیمی. به «ولاء عقیده, گرایید. بهجای «قبیله»» مفهوم «امت» و بهجای «مولی» مفهوم «برادر» را مطرح کرد. همزمان با فتوحات و پس از آن» مفهوم «ولاء» به غیر عرب اختصاص یافت و در نتیجه. «قبیلهة؛ عرب. از عرب و موالی (غیرعرب) تشکیل شد و ولاءهای پیشین. در پوشش «ولاء اسلامی». استمرار یافت. دولت اموی. در صفوف لشکر اسلام. از موالی استفاده کرد؛ چنانکه سپاه اموی در پایان نخستین دور مروانیان عمدتاً از موالی تشکیل میشد. باید دانست که شکل ولاء در همهجا یکسان نبود: همان هنگام که در بصره و شام «ولاء اسلام» حاکم بود در حجاز و کوفه «ولاء عتق» دیده میشد و از اینرو نزد فقیهان راجعبه ولاء اختلافنظر پیش امد. فصل سوم به اوضاع اقتصادی موالی میپردازد. موالی در همه نهادهای دولت آموی. بهعنوان کارمندان دولت يا برای همپیمانان عرب انها. وارد کار شدند. به بازرگانی. صنعتگری و کشاورزی که به آنان اختصاص داشت پرداختند. موالی افزون بر این کارها؛ مالک زمینها نیز بودند و در «دیوان لشکر» هم سمتهایی داشتند و عطایایی نیز میگرفتند. بنابراین میتوان گفت وضع اقتصادی آنان» هرچند از وضع اقتصادی عرب بهتر نبود ولی خوب بوده است. فصل چهارم اوضاع اجتماعی موالی را از حیث تبعیت. مکان اقامت. میزان ارتباط «مولی» با قبیلةٌ «مولاءی خود مورد بحث قرار میدهد. این فصل همچنین به بحث دربار* جمعیت آنان در شهرها و آفزايش آنها و اثر آن در زندگی اجتماعی
— পৃষ্ঠা ১৭ —
লেখাটি পিডিএফ থেকে স্বয়ংক্রিয়ভাবে নেওয়া, তাই ভুল থাকতে পারে। সন্দেহ হলে আসল পৃষ্ঠা দেখুন।