فرظ ۱۷۰ کشاورزان بود و هم به سود مأموران مالیات. در کنار اینها اشاراتی نیز وجود دارد که بر تازه مسلماناتی - در زمانهایی محدود و آنهم در چیزهایی محدود - جزیه مقرر شده است که برخی نویسندگان تأثیرپذیرفته از اسلام این روایات را قبول ندارند؛ لذا آنها را کنار مینهند. قبایل بر این باور بودند که خود در فتوحات شرکت داشتهاند بنابراین بهتنهایی شايسته گرفتن «فیء» هستند و قبول نداشتند که «موالی» در «عطا» يا فیء با آنان برابر یا شریک باشند. این تحقیق نشاندهنده مشارکتِ گسترد موالی در صف جنگجویان در شام و نیز مشارکت شماری از آنان به همراه جنگجویان جبههٌ شرقی است که علتش اقتضای شرایط آن زمان بوده است. اما از انجا که نام برخی از نان در «دیوان» ثبت نشد» معترض شدند و اين اعتراض خیلی زود پاسخ خود یعنی «برابری موالی با جنگجویان عرب» را یافت. ورود به اسلام بهمعنای یادگیری زبان عربی بود و موالی با زندگی جدیدٍ عربی مواجه میشدند» پس «ولاء» در آن واحد. اسلام و عربیّت را با خود داشت؛ از اینرو برخی از عجمهای غیرمسلمان بر اين باور شدند که هر که به اسلام درآید «عرب» میشود. اسلام که بر «برابری» تأکید داشت و «پیوند عقیده, را بر هر چیز برتر میدانست و اندیشههای قبیلهای که تمایز میان عرب و غیرعرب را بر «نسب» بنیان نهاده بود رد میکرد اعلام داشت که عربی چیزی جز یک «زبان» نیست. همراه با ورود اصول اسلام و نمود آنها در زندگی شخصی و اجتماعی «برابری» مورد تأکید قرار گرفت. که این خود؛ دو پدیدهٌ مهم را تفسیر میکرد: نخست؛ نگرویدن برخی به ولاء در اواخر عصر امویء که شاید بهخاطر سست شدنِ «قبیله گرایی» و در پی آن توانمند شدن «دولت» بوده است و دوم وارد شدن روزافزون موالی در احزاب سیاسیای که رهبری آنها با عرب بود و دیده میشود که کارهای این احزاب به دست موالی بوده است. از اینرو خوارج پرچم برابري مطلق را میان مسلمانان عرب وغیر عرب. حتی در مسئلهٌ خلافت. برافراشتند» چنانکه جنبشهاي دراه بر اول هجری بر «حمایت از ضعفا» - که موالی را نیز دربرمیگرفت - تاأ کید داشتند. جنیشهایی چون جنبش مختار» زیدینعلی؛ حارث بن سریج و دعوت عباسی.
— পৃষ্ঠা ১২ —
লেখাটি পিডিএফ থেকে স্বয়ংক্রিয়ভাবে নেওয়া, তাই ভুল থাকতে পারে। সন্দেহ হলে আসল পৃষ্ঠা দেখুন।