دربارة موالی چیزهایی بسیار آنهم از دیدگاههای مختلف - عربی. اسلامی و غربی - نوشته شده است. که البته محققان تحت تاثیر زمینههای فکری و سیاسی خودشان بودهاند و چه بسا برخی از آنان راجع به مشکلات سیاسی و اجتماعی و فرهنگي موالی زیادهروی کردهاند؛ ما نیز از پژوهش در چنین موضوع مهمی استقبال ی «ّلاء» در جامعهای قبیلهای که بر «سَب» تأکید دارد پدید آمد. فرد بیگانه (خارجی)» نیازمندٍ «شخص» یا «قبیله»ای است که با «ولاء» به آنها بپیوندد. پیش از اسلام ولاء نزد عرب شمال در قالب «عتق» یا وخات : با «حمایت» و نزد عرب جنوب در قالب کشاورزی و زمین انجام میپذیرفت؛ یعنی قبیله زمینی داشت و به ازای پرداخت مقداری معین از محصول آن زمین از دیگران در امر کشاورزی کمک میگرفت و آنان نیز به نوبةٌ خود از حمایتِ آن قبیله برخوردار میشدند. مفهوم «ولاء» در اسلام نیز باقی ماند و چون عمرین خطاب. اسیر کرد عرب را ممنوع کرد «ولاء» بر «مسلمانانٍ غیرعرب» و واژهٌ «خلیف» بر عرب اطلاق شد. ولاء نخست برای آنانی به کار میرفت که مسلمان میشدند. به مراکز عربی میآمدند و به عربها میپیوستند. اما مسلمانانی که در ابادیهای خود میماندند تقریبً اصطلاح ولاء درباره آنها بهکار نمیرفت؛ بتابراین چنین بهنظر میرسد که
— পৃষ্ঠা ১০ —
লেখাটি পিডিএফ থেকে স্বয়ংক্রিয়ভাবে নেওয়া, তাই ভুল থাকতে পারে। সন্দেহ হলে আসল পৃষ্ঠা দেখুন।