زندگی آثار و اندیشه ۷۹ معرفت دوام حیرت است و حقیقت معرفت عجز از معرفت است.! صوفی میان سه درجه روح تفاوت قائثل میشرده قلب» محل شناخت روح» محل محبت و سر عمق جان؛ که محل مشاهده خداوند است. قلب به گونهای اسرارآمیز با قلب جسمانی ارتباط دارد و سرشت آن بیشتر ادراکی است تا احساسی؛ عقل را یارای شناخت حقیقی خداوند نیست بر خلاف آن؛ قلب قادر به ادراک ذات تمامی اشیاء است و چون به نور ایمان و معرفت روشن شود آینة تجلی هم معارف الهی میگردد؛ غزالی گوید: مقصود از قلب گوشت و خون نیست. پلکه مقصود سر لطیفی است که او را با قلب ظاهر نسبتی است پنهانی» آن سوی آن روحی است که از امر پروردگار است.۲ به عقیدهُ صوفیان قلب میان عقل و هوا در کشمکش است و عرصه لشکریان خدا و شیطان میشود که از دری معرفتِ بلا فصل خدا؛ به قلب میرسد و از دری دیگر رسوسههای حسی به آن راه میيابند. ۱ انسان به واسطه حواس به شناخبت خد| دس نمییابد. چون خداوند ماده نیست و با عقل تمیتوان او را شناخت و در فهم و وهم نمیگنجد. اين گونه معرفت تنها از طریق اشراق مکاشفه و الهام به دسَتَامیآید. و محل این معرفت قلب عارفب شوریده و بیقرار است. به قلب خود بنگر چه ملکوت خدا در توست؛ زبان حال هر صوفی عاشقی است که خدا را از طریق آن میشناسد چه قلب آینهای است که همه صفات الهی در آن جلوهگر میشود. پس معرفت صوفیان از طریق عقل و فکر نیست. بلکه از طریق تجربهُ درونی است. نوعی مکاشفه و اشراق است. نوری که چون دل از صفات ناپسند؛ تطهیر و تزکیه یافت؛ در آن تجلی میکند. به عبارتی معرفت دانایی رازگونٌ ویژهای است که حاصل فرآیند ذهنی و عقلی تست که وایننده آرایة و لطف هولوع ات رکنات که فد دریافت آن هستند» بخشیده میشود. . شرح التعرف لمذ هب التصوف. ابراهیم اسماعیل بن محمد مستملی بخاری؛ تصحیح محمد ررشن. ۲ احیاء علوملدین: امام محمد غزالی؛ ج ۰۱ ص ۰۱۸
— পৃষ্ঠা ১৯ —
লেখাটি পিডিএফ থেকে স্বয়ংক্রিয়ভাবে নেওয়া, তাই ভুল থাকতে পারে। সন্দেহ হলে আসল পৃষ্ঠা দেখুন।