زندگی, آثار و انديشه ۱۷ اصطلاحات عرفان اسلامی چاپ کرده است. حدود سیصد و چهل قطعه از تجربیات عرفانی حلاج که از منابع مختلف جمعآوری شدهاند و شامل مواعظ پاسخ به سژالات دوستان و شاگردان؛ سخنان شطع دعا و مسائل میباشد. اند یشههای عرفانی حلاج جوهر اندیشه و حکمتِ باطني حلاج بر پایفٌ عشق استوار است. عشقی که جوهر خدا و راز آفرینش هستی است. او راز ناگفتتی عشق بین انسان و خدا را چنین بیان میدارد: اجازءنده تا دچار اغرای الهی شوی, از طرفی هم امید خویش را بدو قطع مکن؛ در آرزری محبت او مباش و از دوست داشتنش پیز دست مکش. به زعم او عشق به خداوند به معنای پیروی کورکورانه از محبوب نیست؛ بلکه ایستادن در برابر محبوب است آن زمان که آدمی به اوصاف الهی متصف شود. و انسان با پذیرش درد و محدت این عشق را متحقق میسازد. صوفیان از عبارت «آنا الحق»او استتباط کردهاند که وی یک فرد «رحدت وجودی»است. این عبارت که در کتاب طواسین خلاج نیز آمده است یک عبارت کوتاه که بر اثر جذبه پیدا گشته باشد نیست.بلکه عبارتی است که گوینده در آن یک نظام کامل را در الهیات عارفانه خلاصه کرده است. «اناالحق/ یعنی من حقیقت مطلق هستم: اگر او را نمیشناسید. آثار او را بشناسید. من آن نشانهام «ااالحق» چراکه من به حق» همواره حقام. ابلیس و فرعون یار و استاد مناند. ابلیس را به آتش تهدید کردند, از دعوی خویش بازنگشت و فرعون در یّم غرقه شد و از دعوی خویش باز نگردید و هرگز به واسطه اعتراف نکرد و من اگر چه کشته شوم یا بر دار آویخته گردم و اگر چه دستها و پاهایم را قطع کنند از دعوی خویش باز نخواهم گردید.! در اين جا به پاره از اندیشههای عرفاني حلاج که در لابلاي سخنانٍ شطحآمیز و پرابهام وی نهفته است. اشاره میکنيم؛ به این ترتیب که ابتدا سه اصل مهم و اساسی در اندیشُ حلاج یمنی؛ طریقت. معرفت و اتحاد عرفانی را طرح و سپس تفسیری روشن از جهانشناسی و انسانشناسی حلاج ارائه خواهیم کرد. ۱ شرح شطحیات. ص ۳۷۳.
— পৃষ্ঠা ১৭ —
লেখাটি পিডিএফ থেকে স্বয়ংক্রিয়ভাবে নেওয়া, তাই ভুল থাকতে পারে। সন্দেহ হলে আসল পৃষ্ঠা দেখুন।