۰ چلداول آنکه بنی آدم را معرفت اشیاء از طریق عقل وحس میسر فائده اول شود و از جملهٌ محسوسات بعضی مشاهدات و بعضی دیگر مسموعانست و برخداوندان عقول روشنشده ثه احوال عالم را دماینیفی بطریقعقل معلوم نتوان کره ونیز محالست که شخصی واحد ازافراد بشری چندانکه مدت بقای عالم است واقعات وحالات عالمیان را مشاهده کند و بخیر وشر آن از طریق معاینه وقوف یابد پس طریق شناختن احوال عالم وعالمیان و اوضاع واطوار ایشان طریق تأملباشد در علم تاریخ که مبنی بر مسموعاتست و هیچ علمی دیکر غالبا مشکفل ایذمعنی نیست . آنکه تاریخعلمی است "که خرمی وبشاشت ازوی حاصلآید فائدهدوم و زنک شامتوملالت از آئينةٌ خاطر زداید وصاحب خردداند "ده حاسه سمعوبصر ازحوای انسانی هرتبعلیا داردچنانچه حسبصر از ملاحظه صورحسنه محظوظ میشوه وملول نمیکرده حس سمع نیز از استماع اخبار و آثارملولنمیگرده باکه هرلحظه اورا بهجتی ومسرتیمیافزایدچه اخبار واستخبار درجبلت بشری هر کوز است وطباع بنی آدم بآآن مجبول ودرامثال وارواست که یدبع العینمن نظر [ و لاالسمع منخبر [ و لاالار ضمنمطر آنکه فن تاریخ باوجود کثرت فواید سهلالماً خذاست ودر فائدهسوم استحصال آن زیاده کلفت ومشقتی نیست ومبنی آنبرحفظاست وبس وچون کسی وقایم گذشتگانرا محافظتنماید و بمطالعة آن مشغول گردد ودرنیل آمال وامانی به تتبع اوقات صرف کند زودتر بمطالب و مقصود فایز گرده ۱ آذکه چون ممارستاینفن کسیرادست دهدو بر اقو المختلفه فائده چهارم اطلاع یابد داند که آنجه موافق روایات ثقات باشد مختار و صادق وهررچه مخالفبوه هردود و کاذب خواهدبوه لاجرمشرف امتیاز حق ازباطل اورا حاصل گرده . ۳
— পৃষ্ঠা ২৭ —
লেখাটি পিডিএফ থেকে স্বয়ংক্রিয়ভাবে নেওয়া, তাই ভুল থাকতে পারে। সন্দেহ হলে আসল পৃষ্ঠা দেখুন।