مقدمه لد ۵ ۱ بودند. هنگامی که یادشاهی کوشان(" به تصرف ساسانیان در آمد؛ دین هندویی در تواحی شرفی ايران از میان رفت. در دوران ساسانیان دین بودایی فویتربن حریف دین زرتشتی در شرق ایران بود. ولی در سده ششم میلادی تنها یک پایگاه بوداپی در ماوراءالنهر باقی مانده بود. دانشمندان روسی و آسیای میانهای در کاوشهای باستانشناختی اغیر موفق به کشف پیش از چند مکان مذهبی بودایی مانوی با هندوبی مربوط به اواخر دوران ساسانی نشدند و هیچ مکان مذهبی بهودی و مسیحی پیدا نکردند. بیشتر ساختمانهای مذهبی مربوط به آن دوران که از دل خاک بیرون آورده شدند. بناهایی زرتشتیاند. بنا بر این حتی در مرکزی تجاری مانتد بخارا احتمالاً اکثر اهالی در زمان غلبةٌ مسلمانان زرتشتی بودهاند. با وجود این دین زرتشتی در سرزمینهای شرفی ابران همانند دین زرتشتی مورد اعتقاد در غرب ایران و زیر نگاه مراقب مویدان نبود. در مورد سلسله مراتب تثبیت شده مویدان در ماوراءالنهر که نشانهای از سلطه سیاسی مستقیم ساسانیان باشد مدرک کمی وجود دارد. در غیاب دین رسمی سختگیرانهای که روحانیان تحمیل میکردند» مجموعهای از آیینهای عبادی محلی -مانند احترامگذاری به نانا(۳" (الهةٌ رود جیحون)؛ بتها و قهرمانانی مانند سیاوخش پا سیاووش - آزادانه به دين زرتشتی پپوند داده شد. به علاوه عقاید هندویی و بودایی وارد دین ایرانی شد -حتی در حالتی که آن دینها از لحاظ تأثیر رو به زوال بود و گونههای مختلفی از دین زرتشتی به وجود آمد. زرتشتبان در سراسر قلمرو ایران با وجود اختلاف در اصول و آیینها: در طیف گستردة فنوبت دین زرتشتی» اشتراک بسیار داشتدد ؟ حاکمان محلی که در ماوراءالنهر بر ایرانیان و ترکان حکومت میکردند جدا از مسئله اشتراک دینی» نفوذ حکومت ساسانی را اجتنابناپذیر میدانستند» بهطوری که ضرورتی نداشت سربازان و کارگزاران ساسانی در آنجا حاضر و مراقب ادامه وفاداری سیاسی حاکمان شرقی نسبت به شاهنشاهی ایران خا سا 7 ها انز ام هنگامی که اسللام در خارج از عربستان گسترش یافت. اقوام ایرانشهر و ماوراءالنهر به واسطه نژاد. دین و سیاست. در جامعهای ایرانی به یکدیگر پیوند خورده بودند. با وجود این پیش از ظهور اسلام» اعراب از طریق بازرگانی» جنگ و سفر در امتداد مرز عربستان و عراق با ایرانیان تماس داشتند. ممکن است اعضایی از قبیلة تمیم با موبدان روابط مذهبی برقرار کرده باشند و دیگران مانند لخمیان که مسیحی بودند. با دولتهای 3۵ .2 حون .1
— পৃষ্ঠা ১৬ —
লেখাটি পিডিএফ থেকে স্বয়ংক্রিয়ভাবে নেওয়া, তাই ভুল থাকতে পারে। সন্দেহ হলে আসল পৃষ্ঠা দেখুন।