ستیز و سازش: زرتشتیان مغلوب و مسلمانان غالب در جامعه ایران نخستین سده‌های اسلامی
/ ٢٥٠
📝 نص 📖 PDF

۴ ## ستیز و سازش آن بود؛ با خود آوردند. حرکت آنان به طرف ایالت عراق پا آسورستان - چنان که ایرانیان و دیگران این ناحیهٌ غربی را می‌نامیدند - هنگامی آغاز شد که سلسله‌های ماد (۰-۶۷۳ ۵۵۰ پ.م) و هخامنشی (۵۵۰۱ ۳۳۰۰ ب.ع) بر دره‌های رودهای فرات و دجله فرماتروایی می‌کردند. مجموعه جغرافیایی و سیاسی‌ای که از وحدت دشت آبرفتی عراق و فلات ایران پدید آمد؛ ایرانشهر خوانده شد. اسکان کشاورزی و بازرگانی در ایرانشهر و غرب آسیای میانه با ماوراءالنهر در طول سده‌های بعد موجب حضور دائمی ایرانیان در این نواحی شد. به این ترتیب» در نخستین سده‌های اسلامی ایراتشهر و ماوراءالنهر بر روی هم خطه اپران را تشکیل دادند (تصویر ۲.0۱ هر چند دین زرتشتی دین رسمی شاهنشاهی‌های هخامنشی, پارت با اشکانی (حدود ۸ ب.م ۲۲۴ م) و ساساتی (۲۲۴ ۳۱/۶۵۱ ه. ق) بود» این دین فراتر از دین دولتی بود. دین زرتشتی با حمایت شاهان در مپان همه طبقات اجتماعی و در تمام نواحی گسترش یافته بود و بزرگان روحانیان دبیران بازرگانان؛ زمینداران کشاورزان و افراد دیگر مجذوب آن شده بودند. منابع یونانی» لاتین؛ آرامی؛ سریانی؛ سنسکریت چینی و حتی عربی - همچنین اسناد بومی فارسی میانه يا پهلوی و فارسی نو-همه در مورد رواج دین زرتشتی در میان جمعیت اپرانشهر طی دوران ساسانی موافقت دارند. چون این دین از لحاظ تاریخی با نژاد ایرانی پیوند یافت. اقوام غیر ایرانی تحت حاکمیت این شاهنشاهی‌ها تمایل چندانی به آن نشان ندادند. در نتیجه» در عراق گروه‌های بزرگی از مسیحیان؛ بهودیان» گنوستیک‌ها. مندائیان و مانویان در کنار زرتشتیان به همزیستی می‌پرداختند. اما چون ایالت عراق مرکز دیوانسالاری شاهنشاهی ساسانی بود در آن‌جا قدرت در دست زرتشتیان بود و بیروان ادیان دیگر قدرتی نداشتند. با وجود این» در فلات ان جمعیت‌های بهودی و مسیحی اقلیت‌های مشخصی بودند - جز در ایالت خوزستان در جنوس عرب که که گاه جوامع شهری به نسبت بزرگی را قه 3 2 می‌دادند مانید یهودیان شهر اصفهان. تعداد مندائیان و گنوستیک‌ها در مرکز ابران به مراتب کم‌تر بود. ایران ایشان را مجبور به فرار به سوی امپراتوری روم و بعد روم شرقی» در غرب. و حوزه ۳ میم ۰ 3 7 ۰ ۳ رود تاریم در ترکستان» در سر ق » می‌کر دند. در اواخر دوران ساسانی» جمعیت‌های زرتشتی در ماوراءالنهر نیز به‌خوبی استقرار پافته

— صفحة ١٥ — هذا النص مستخرج آليًا من ملف PDF وقد يحتوي أخطاء؛ عند الشك راجع الصفحة الأصلية.